Caudron G-III, 1914

Samolot rozpoznawczy, szkolny. Francja.
Samolot rozpoznawczy i szkolny Caudron G-III w zbiorach Musee de l'Air et de l' Espace, Paris- Le Bourget. (Źródło: Copyright Zbigniew Jóźwik- ”Samoloty, śmigłowce, szybowce- fotografia lotnicza”).

Francuska wytwórnia lotnicza Avions Rene Caudron zbudowała w 1914 r. samolot Caudron G-III w popularnym wówczas układzie konstrukcyjnym, w którym załoga umieszczona była w osobnej gondoli, a funkcję kadłuba spełniały dwie płaskie kraty łączące usterzenie ze skrzydłami.

W początkowym okresie wojny G-III był używany jako samolot rozpoznawczy oraz do obserwacji i korygowania ognia artylerii, nosząc wówczas oznaczenie Caudron G-IIIA2. Dysponował dosyć dużą długotrwałością lotu, 4 h, ale był zbyt powolny i nieuzbrojony, aby być używanym do dalekich rajdów nad terytorium nieprzyjaciela. Z pierwszej linii wycofano go w połowie 1916 r. przeznaczając wyłącznie do nauki pilotażu. W tej wersji nosił oznaczenie Caudron G-IIIE2. Odznaczał się bardzo dobrymi właściwościami w locie i był popularny wśród pilotów. Produkowano je jeszcze po wojnie do końca 1919 r. Razem zbudowano ponad 3000 egz., w wersjach szkolnych: G-IIIE2DC (dwuster), G-IIIE2MC (jednoster), obserwacyjnej G-IIIA2, aeroklubowej i turystycznej.

W Polsce.

W 1916 r. inż. Stefan Malinowski rozpoczął prace nad skrzydłem o profilu zmieniającym swe sklepienie w locie- w celu uzyskania dużej różnicy miedzy prędkością minimalną i maksymalną. W Petersburgu zmodyfikował skrzydło samolotu Caudron (prawdopodobnie samolot Caudron G-III), lecz umieszczenie mechanizmu na zewnątrz płata spowodowało wzrost oporu konstrukcji, co zniwelowało zalety rozwiązania.

Latem 1918 w Longvie szkolona była grupa Polaków dla lotnictwa Armii Polskiej we Francji. Loty szkolne wykonywane były także na samolotach Caudron G-III. Od marca 1919 na Caudronach szkolono również w Polskim Obozie Lotniczym w Pau.

Do Polski pierwsze samoloty Caudron G-IIIE2 dostarczono w wyposażeniu Francuskiej Szkoły Pilotów. Transport kolejowy wyjechał przybył na lotnisko Mokotowskie w maju 1919 r. Razem było 21 egz. G-IIIE2, z tego 10 w wersji dwusterowej DC, 10 w wersji jednosterowej MC i 1 w wersji łącznikowej. I dywizjon szkolny Caudronów rozpoczął zajęcia praktyczne w locie w czerwcu 1919 r. W 1920 zakupiono we Francji dalsze 20 egz. G-III i w 1921 r. dodatkowo jeszcze 10 egz. Dostawy zakończono w 1921 r. Razem w Polsce było 51 egz. Znajdowały się w wyposażeniu Francuskiej Szkoły Pilotów, następnie przekształconej w Wyższą Szkołę Pilotów w Warszawie, przeniesioną w 1920 r. do Dęblina, a następnie do Bydgoszczy. Później znajdowały się w Centralnej Szkole Pilotów Podoficerów Lotnictwa powstałej w Bydgoszczy w miejsce poprzedniej szkoły. W czerwcu 1922 r. w bydgoskiej szkole było jeszcze 36 Caudronów G-IIIE2.

W WCZL budowę całych elementów: gondol, skrzydeł, krat kadłuba i śmigieł. Skrzydła produkowano według projektu biura konstrukcyjnego WCZL. W odróżnieniu od oryginalnych były one wyposażone w lotki znajdujące się na górnym płacie. Ostatnie Caudrony używane w Bydgoszczy były prawie całkowicie przebudowane w Polsce. W 1924 r. wyprodukowano np.: 20 kompletów skrzydeł, 22 gondole załogi i 50 śmigieł. Po kilku latach na Caudronach poza silnikiem mało było oryginalnych elementów płatowca.

W 1926 r. w Bydgoszczy znajdowało się w użytku 19 Caudronów. W listopadzie 1927 r. wycofano ze szkoły ostatnie 11 egz. przekazując je do dyspozycji LOPP. Samoloty te były wykorzystywane od 1928 r. w aeroklubach do szkoleniu pilotów. W aeroklubach ostatnie G-III dotrwały do sezonu lotnego 1933 r.

Konstrukcja:
Dwumiejscowy lub jednomiejscowy półtorapłat o konstrukcji drewnianej.
Płaty dwudźwigarowe, niedzielone. Oryginalne skrzydła nie miały lotek. Wychylenie ułatwiała konstrukcja żeber końcówek skrzydła, które od tylnego dźwigara były wykonane z elastycznych bambusowych listewek, dających się swobodnie wyginać. Pokrycie skrzydeł płótnem, jedynie z wierzchu. Skrzydła konstrukcji WCZL miały lotki na górnym płacie i pokrycie płótnem z obu stron skrzydła.
Kadłub stanowiły krótka gondola, osłaniająca siodełka załogi i dwie płaskie kraty powiązane usterzeniem ogonowym i usztywnione wykrzyżowaniami ze ścięgien stalowych.
Usterzenie pionowe podwójne, pokryte płótnem.
Podwozie klasyczne stałe. Dolne podłużnice krat kadłuba spełniały funkcję płóz na całej długości belek.

Silnik- rotacyjny Le Rhône o mocy 59 kW (80 KM).

Dane techniczne Caudron G-III (wg [2]):
Rozpiętość- 13,40 m, długość- 6,40 m, wysokość- 2,55 m, powierzchnia nośna- 27,0 m2.
Masa własna- 446 kg, masa użyteczna- 290 kg, masa całkowita- 736 kg.
Prędkość max- 115 km/h, prędkość przelotowa- 85 km/h, czas wznoszenia na 2000 m- 20', pułap- 3100 m, zasięg- 340 km, czas lotu- 4 h.

Galeria

  • Samolot szkolny Caudron G-III w barwach polskiego lotnictwa wojskowego.  (Źródło: archiwum).
  • Samolot Caudron G-III z  Akademickiego Aeroklubu Warszawskiego. (Źródło: Jan Rychter - Fotografia-  http://photo.rychter.com/).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939”. Wyd. Bellona. Warszawa 2003.
[2] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
blog comments powered by Disqus