Balon z Puław (Towarzystwo Balonowe w Puławach), 1784

Balon pionierski na ogrzane powietrze. Polska.

Wielkie zainteresowanie balonami w Polsce w XVIII wieku nie ograniczało się jedynie do Warszawy (Okraszewski) i Krakowa (Balony Szkoły Głównej Koronnej). Próby z balonami miały miejsce we Lwowie, Pińczowie, Kamieńcu Podolskim (Kasprowicz-Jakubowski) i Czeczeniku (Żelechowski).

Rozgłos, jaki zdobyły w 1784 r. w Polsce balony,jak wszystko zresztą co wówczas było modne we Francji, sprawił, że rozprawiano o nich żywo również na dworach magnackich. W Puławach, z inicjatywy panny Konstancji Narbuttówny i pod protektoratem księżniczki Czartoryskiej, powstała pierwsza w Polsce organizacja lotnicza- Towarzystwo Balonowe. Rzecz całą traktowano towarzysko. Nudzące się w zimowe wieczory młode damy postanowiły się zająć modną zabawą, tym bardziej, że w Puławach był obecny uczony Francuz L'Huiller, który pokierował zbudowaniem balonu.

Towarzystwo Balonowe w Puławach wypuściło w powietrze jeden tylko balon, ale godzien jest on szczególnego odnotowania, bowiem na jego pokładzie uniósł się w powietrze pierwszy polski aeronauta- kot imieniem Filuś. Wydarzenie to skłoniło poetę Franciszka Dionizego Kniaźnina do napisania poematu Balon, pierwszego w naszej literaturze o tematyce balonowej. Wzlot balonu nie był w pełni udany. Kniaźnin w swym poemacie uwiecznił on tragedię pierwszego polskiego kota-aeronauty:
... Próżno z przemocą starła się swoboda,
Nic nie pomogły ni wdzięki, ni wonie.
Dopieroż wicher szturmu swego doda:
Uderzył w Banię, ta skręcona wspłonie.
Rozdarł się Filuś na suchym jesionie...

Źródło:

[1] Malak Edward ”Samolot dzieło człowieka”. Zakład Narodowy imienia Ossolińskich. Wydawnictwo. Wrocław, Warszawa, Kraków 1993.
[2] Banaszczyk E. ”Karuzela pod gwiazdami”. Wydawnictwo Iskry. Warszawa 1960.
blog comments powered by Disqus