Lwowskie Warsztaty Lotnicze
LWL
Płaniernyj Zawod Ossoawiachima Nr 5

Logo Lwowskich Warsztatów Lotniczych. (Źródło: rys. Krzysztof Luto).

Lwowskie Warsztaty Lotnicze (LWL) mieściły się we Lwowie. Powstały 1.10.1937 r. jako kontynuacja Warsztatów Szybowcowych ZASPL. Były one filią Podlaskiej Wytwórni Samolotów, gdzie w 1937 r. rozpoczął pracę inż. Wacław Czerwiński. Dyrektorem LWL był inż. Władysław Wielkoszewski. Warsztaty zatrudniały ok. 35 pracowników.

LWL produkowały szybowce konstrukcji inż. W. Czerwińskiego: WWS-1 ”Salamandra”, WWS-2 ”Żaba II” i WWS-3 ”Delfin” oraz PWS-101. Między LWL i PWS istniała kooperacja przy budowie szybowców. Biuro konstrukcyjne było wspólne, kierowane przez inż. W. Czerwińskiego. Projekty opracowywał W. Czerwiński, a dokumentację techniczną Józef Niespał.

W LWL wykonano prototypy PWS-102 ”Rekin”, w 1938/1939 r. zbudowano prototyp szybowca B-38 inż. M. Blaichera oraz motoszybowce ITS-8. W 1939 r. warsztaty rozpoczęły budowę szybowca PWS-103 oraz rozpoczęto budowę 2 egzemplarzy niemieckich szybowów DFS "Olympia Meise", na których mieli startować nasi szybownicy w czasie Olimpiady 1940 r. Warsztaty służyły także jako miejsce praktyk dla studentów Politechniki Lwowskiej. Produkcja warsztatów wyniosła około 160 szybowców.

We wrześniu 1939 r. Lwowskie Warsztaty Lotnicze znalazły się na terenach zajętych przez Związek Radziecki. W październiku tego samego roku zostały one przemiano­wane na Płaniernyj Zawod Ossoawiachima Nr 5. Dyrek­torem najpierw został Rosjanin, Kudriaszow, a na wiosnę 1940 r. Andruszczenko, zastępcą do spraw technicznych Luizow, a pilotem doświadczalnym Korotow. Kierowni­kiem biura konstrukcyjnego pozostał Polak, inż. Rudolf Matz, a wśród pracowników biura utrzymali się polscy inżynierowie: Józef Niespał, Władysław Nowakowski i Roman Zatwarnicki. Majstrem w dziale drzewnym był Stanisław Hebda, a w dziale montażowym- Marian Janiszewski. Jesienią i zimą 1939/1940 r. ukończono w warsztatach budowę 10 szybowców przejściowych WWS-1 "Sala­mandra", czterech szybowców wysokowyczynowych PWS-102 "Rekin", jednego prototypu szybowca klasy olimpijskiej PWS-103 oraz dwóch szybowców "Olympia Meise" (których jednak nie oblatano). Następnie wytwórnia podjęła produk­cję około 25 dwumiejscowych szybowców treningowych Szeremietiew Sz-10 oraz kilkunastu dwumiejscowych szybowców szkolnych Antonow Us-6 i akrobacyjnych Gribowski G-9. Do warsztatów przysłano egzemplarz szybowca wyczynowego Antonow "Rot-Front 7" z zadaniem odtworzenia jego dokumentacji. Zadanie to wykonano, lecz produkcji nie zdążono uruchomić przed napaścią Niemiec na Związek Sowiecki 22.06.1941 r. Niemcy zamienili wytwórnię w naprawcze zakłady samocho­dowe HKP (Heeres Kraft-Park).

Konstrukcje:
ITS-8, 1936, motoszybowiec szkolno-treningowy, wyczynowy, meteorologiczny.
WWS-1 ”Salamandra”, 1936, szybowiec treningowy.
WWS-2 ”Żaba”, 1937, szybowiec szkolny.
WWS-3 ”Delfin”, 1937, szybowiec treningowy.
PWS-101 (”Rekin”), 1938, szybowiec wysokowyczynowy.
B-38, 1939, szybowiec wysokowyczynowy.
PWS-102 ”Rekin”, 1939, szybowiec wysokowyczynowy.
PWS-103, 1939, szybowiec wysokowyczynowy.
DFS "Olympia Meise", 1939, szybowiec wyczynowy.

Źródło:

[1] Chwałczyk T., Glass A. ”Samoloty PWS”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1990.
[2] Krzyżan M. ”Samoloty w muzeach polskich”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1983.
[3] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
[4] Glass A. ”Ewakuacja polskich samolotów po 1 września 1939 roku”. ”Samoloty wojskowe świata 1935-1945”
[5] Skarbiński A. "Kolebka polskiego szybownictwa". Cracovia Leopolis nr 2/1997.
[6] Glass A., Kubalańca J. "Polskie konstrukcje lotnicze 1939- 1954". Tom 5. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2013.

blog comments powered by Disqus