Hryszkiewicz "Parolot Żmudzina", 1851

Projekt pionierskiej maszyny latającej. Polska.
” Parolot Żmudzina”wg koncepcji Aleksandra Hryszkiewicza- rzut z boku. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 14/1979).

Zaprojektowana przez Aleksandra Hryszkiewicza maszyna latająca łączyła w sobie koncepcje samolotu, skrzydłowca (ornitoptera), mięśniolotu i balonu.

W latach 1843- 1851 opracował on kilka propozycji aparatu latającego. Jedna z nich wzorowana była na konstrukcji Jakuba Degena z 1807 r. i zachowywała klasycz­ny układ ornitoptera- mięśniolotu o żaluzjowo krytych skrzydłach, zmieniających kąty nastawienia pod­czas ruchu zawiasowego.

Hryszkie­wicz nie uważał jednak tego roz­wiązania za optymalne, z uwagi na zbyt małą siłę mięśni ludzkich. Rozwinięcie tej propozycji stanowił projekt ornitoptera o napędzie me­chanicznym, który w istocie blisko był idei perpetuum mobile. Płaty połączono tutaj ze stalowymi sprę­żynami. Odkształcanie skrzydłem do góry w trakcie opadania aparatu miało naciągać je do maksimum i wzbudzać ruch machający. Hrysz­kiewicz zakładał, że jeśli siła sprę­żyn odpowiadać będzie sile ściska­nego powietrza, to opadanie ciężaru, zwalczane kolejno dwiema sprężystościami (powietrza i sprężyn), wzbu­dzi wieczny ruch skrzydeł i nieus­tanny lot.

Kolejnych źródeł inspiracji kon­cepcji "Parolotu Żmudzina" szukać należy w krytyce płatowca Hensona, a także w pro­jektach uczynienia praktycznie uży­tecznym balonu. Rozwiązując pro­blem kierowania jego lotem, Hrysz­kiewicz proponował wykorzystanie efektu obrotu kół łopatowych- wentylatorów odrzucających po­wietrze we wskazanym kierunku. Niezbędnych mocy napędowych do­starczać miała przy tym praca mięśni człowieka.

Te wątki myślowe oraz fascyna­cja maszyną parową jako nowym źródłem mocy, złożyły się na osta­teczny kształt "Parolotu Żmudzina".

Projekt tego aparatu latającego przedstawiony został w broszurze Hryszkiewicza "Parolot Żmudzina z rysu swobodnej myśli...", wydanej w Kownie w 1851 r. Autor, popularyzując swe koncep­cje, pragnął tą drogą znaleźć me­cenasa skłonnego finansować re­alizację "Parolotu". Nie znalazł go i projekt pozosta­ł jedynie w sferze koncepcji.

Konstrukcja.
Drewniana z pokryciem płóciennym. Załoga- 5 osób.
Kadłub z nisko umieszczo­nym i wysuniętym w przód środkiem ciężkości wzorowany był na ptasim. Posiadał ogon, dwie pary skrzydeł o sklepionym profilu oraz dwa łopatowe koła analogiczne do wodnych.
Górne, nieruchome skrzy­dła, ustateczniały cały aparat, podtrzymywały go w powietrzu i pełni­ły zarazem funkcje steru kierunku poprzez możliwość zmian kąta sko­su. Redukując, podobnie jak i nie­wielki balon, ciężar w lo­cie, zmniejszały zarazem potrzebę częstego machania dolną parą ru­chomych skrzydeł. Ona to zapewniała aparatowi wznoszenie i ruch postępowy, powodując w trak­cie ruchu roboczego w dół powstawanie nadciśnienia pod skrzydłami.
Ich działanie wspomagały dwa wen­tylatory- koła łopatowe i śruba (śmigło) umieszczona z przodu w osi kadłu­ba. Dając pewną siłę ciągu skiero­waną do przodu, kierowały one równocześnie powietrze pod rucho­me skrzydła. Prędkość lotu miało też zwiększać działanie dwóch pomp wysysających powietrze spod kadłuba i kierujących je, poprzez system żaluzji, na tył aparatu.
Umieszczony nad kadłubem balon zwiększał udźwig statku.
Usterzenie było nieruchome i zapewniało tylko stateczność.
Podwozie miało cztery koła.

Napęd- siłę mechaniczną gwarantującą optymal­ny ruch skrzydeł, wentylatorów- kół łopatkowych, śmigła o średnicy 1,2 m i pomp dawać miała umieszczona w kadłu­bie maszyna parowa, system sprężyn oraz praca mięśni pięcioosobowej załogi.

Dane techniczne ”Parolot Żmudzina” (wg [2]):
Rozpiętość płata stałego- 15,0 m, rozpiętość skrzydeł bijących- 8,0 m, długość- 8,5 m, wysokość (bez balonu)- 3,0 m, średnica balonu- 2,3 m, powierzchnia nośna płata stałego- 29 m2, powierzchnia nośna skrzydeł bijących- 26 m2.

Galeria

  • ” Parolot Żmudzina” w rzucie z przodu i z góry. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 14/1979).
  • Kartka tytułowa broszury Aleksandra Hryszkiewicza. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 14/1979).

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
[2] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
[3] Januszewski S. "Parolot Żmudzina". Skrzydlata Polska nr 14/1979.
blog comments powered by Disqus