FBA S-4, 1917

Latająca łódź patrolowa, szkolna. Francja/ Wielka Brytania/ Włochy.
Latająca łódź patrolowa i szkolna FBA S-4. (Źródło: Morgała A. ”Samoloty w polskim lotnictwie morskim”. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985).
Konsorcjum pod nazwą Franco-British Aviation zostało powołane w 1914 r. do równoległej produkcji wodnosamolotów tego samego typu we Francji i w Wielkiej Brytanii. Ostatecznie francuska wytwórnia FBA w Argenteuil produkowała płatowce na licencji angielskiej, podczas gdy w Anglii odstąpiono od tego zamierzenia. Tradycyjnie utrzymana nazwa wytwórni była nadal obowiązująca i później nadawano ją samolotom całkowicie skonstruowanym i zbudowanym we Francji.

Pod koniec 1917 r. konstruktorzy Schreck i Beaumont opracowali w biurze konstrukcyjnym FBA projekt patrolowej łodzi latającej FBA typ S, stanowiącej rozwój poprzednich konstrukcji. Produkcję rozpoczęto w listopadzie 1917 i prowadzono do końca wojny. Łodzie latające FBA wprowadzone zostały do wyposażenia lotnictwa francuskiego i lotnictwa aliantów. Operowały nad Atlantykiem, kanałem La Manche i nad Morzem Śródziemnym z baz w Północnej Afryce.

Łodzie latające FBA były bardzo popularne we Włoszech. Na licencji produkowano je w 5 wytwórniach, min. w Societa Idrovolanti Alfa Italo (SIAI). Począwszy od 1915 r. zbudowano tam łącznie 982 egz. FBA różnego typu i w różnych wersjach.

W Polsce.

W lutym 1921 r. Sekcja Techniczna Departamentu ds. Morskich MSWojsk. złożyła zamówienie na 9 samolotów FBA S-4 typu szkolnego. Łodzie latające zostały wyprodukowane w latach 1917-1918 w wytwórni Societa Idrovolanti Alfa Italo (SIAI). Dostarczono je, razem z łodziami Nieuport Macchi M-9, do bazy Westerplatte w lipcu 1921 r. Razem sprowadzono 9 egz. FBA, ponadto z otrzymanych części zamiennych można było poskładać 4 następne płatowce.

Do dostarczonych łodzi latających było wiele zastrzeżeń. Ponadto dostawca nie wywiązał się ze zobowiązań, nie przysyłając razem z transportem fachowców do montażu i oblotu tych wodnosamolotów. Dopiero pod koniec czerwca 1922 r. przyjechali z Włoch pilot i mechanik w celu sprawdzenia montażu i dokonania oblotu łodzi latających. W dniu 14.07.1922 r. zakończono montaż pierwszej FBA S-4. Jednak łodzie latające składowane przez 11 miesięcy w wilgotnym hangarze wymagały gruntownego remontu. Z remontu ostatecznie zrezygnowano na początku 1923 r. Przedsięwzięcie oceniono jako niecelowe zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia. Praktycznie potrzebna była całkowita odbudowa płatowców. Wszystkie FBA oddano do kasacji.

Konstrukcja:
Dwu- lub trzymiejscowy dwupłat o konstrukcji drewnianej.
Płaty dwudźwigarowe, pokryte płótnem. Pod dolnymi skrzydłami znajdowały się boczne pływaki stabilizujące. Skrzydła można było składać do hangarowania.
Kadłub płaskodenny, z redanem, miał pokrycie ze sklejki. Kabiny odkryte.
Usterzenie klasyczne, o nieco archaicznej konstrukcji z pionierskiego okresu lotnictwa, spawane z rur stalowych, płaskie, bez profilu aerodynamicznego.
Usterzenie spawane z rur stalowych, pokrycie płótnem.

Uzbrojenie- 1 ruchomy karabin maszynowy obserwatora Lewis wz.15 kal. 7,7 mm lub Fiat. Udźwig bomb- 100 kg.

Silnik- rzędowy w układzie V Isotta-Fraschini o mocy 110/140 kW (150/190 KM), rzadziej Hispano-Suiza 8Dd o mocy 132/147 kW (180/200 KM). Samoloty dostarczone do Polski miały silniki Isotta-Fraschini. Śmigło pchające.

Dane techniczne FBA S-4 (wg [1]):
Rozpiętość- 15,6 m, długość- 10,6 m, wysokość- 3,48 m, powierzchnia nośna- 46,0 m2.
Masa własna- 925 kg, masa użyteczna- 475-600 kg, masa całkowita- 1400-1525 kg.
Prędkość max- 140 km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 6' 30", pułap- 3900 m, zasięg- 600 km.

Galeria

  • FBA S-4, rysunek w trzech rzutach. (Źródło: Morgała A. ”Samoloty w polskim lotnictwie morskim”. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
blog comments powered by Disqus