FBA S-4, 1917

Latająca łódź patrolowa, szkolna. Francja/ Wielka Brytania/ Włochy.
Latająca łódź patrolowa i szkolna FBA Typ S. (Źródło: archiwum).

Pod koniec 1917 r. (wg [2]- W 1918 r., raczej błędna informacja) konstruktorzy Louis Schreck i André Beaumont opracowali w biurze konstrukcyjnym firmy Franco-British Aviation projekt patrolowej łodzi latającej FBA Typ S, stanowiącej rozwój poprzednich wersji FBA Typ A- FBA Typ H. Była to ostania wersja tej popularnej łodzi latającej, opracowana w czasie I wojny światowej. Samolot został wyposażony w silnik Hispano-Suiza 8V o mocy 147 kW (200 KM). Płatowiec otrzymał bardziej hydrodynamiczny kadłub oraz nową, wzmocnioną konstrukcję ogona.

Produkcję rozpoczęto w listopadzie 1917 i prowadzono do końca wojny. W zakładach FBA w Argenteuil zbudowano 250 egz. Do końca I wojny światowej 180 z nich weszło na uzbrojenie Centrów Lotnictwa Morskiego (Centres d'Aviation Maritime). Były używane przez francuską marynarkę wojenną do 1923 r. Wodnosamoloty te były prawdziwymi łowcami okrętów podwodnych: mogły patrolować przez 3- 4 godziny z prędkością 140 km/h w dużej odległości od wybrzeża. Były uzbrojone w karabiny maszynowe, bomby przeciw okrętów podwodnych, a czasem nawet działka kal. 37 mm.

Łodzie latające FBA były bardzo popularne we Włoszech. Na licencji produkowano je w 5 wytwórniach, min. w Societa Idrovolanti Alfa Italo (SIAI). Począwszy od 1915 r. zbudowano tam łącznie 982 egz. łodzi m.in. w wersjach FBA Typ H i FBA Typ S.

Wg [2]- w czasie I wojny Światowej łodzie latające FBA Typ S używane były w lotnictwie morskim USA i Belgii, a po wojnie- Jugosławii.

W Polsce.

W lutym 1921 r. Sekcja Techniczna Departamentu ds. Morskich MSWojsk. złożyła zamówienie na 9 samolotów FBA S-4 typu szkolnego. Łodzie latające zostały wyprodukowane w latach 1917-1918 w wytwórni Societa Idrovolanti Alfa Italo (SIAI). Dostarczono je, razem z łodziami Nieuport Macchi M-9, do bazy Westerplatte w lipcu 1921 r. Razem sprowadzono 9 egz. FBA, ponadto z otrzymanych części zamiennych można było poskładać 4 następne płatowce.

Do dostarczonych łodzi latających było wiele zastrzeżeń. Ponadto dostawca nie wywiązał się ze zobowiązań, nie przysyłając razem z transportem fachowców do montażu i oblotu tych wodnosamolotów. Dopiero pod koniec czerwca 1922 r. przyjechali z Włoch pilot i mechanik w celu sprawdzenia montażu i dokonania oblotu łodzi latających. W dniu 14.07.1922 r. zakończono montaż pierwszej FBA S-4. Jednak łodzie latające składowane przez 11 miesięcy w wilgotnym hangarze wymagały gruntownego remontu. Z remontu ostatecznie zrezygnowano na początku 1923 r. Przedsięwzięcie oceniono jako niecelowe zarówno z technicznego, jak i ekonomicznego punktu widzenia. Praktycznie potrzebna była całkowita odbudowa płatowców. Wszystkie FBA oddano do kasacji.

Konstrukcja:
Dwu- lub trzymiejscowy dwupłat o konstrukcji drewnianej.
Płaty dwudźwigarowe, pokryte płótnem. Pod dolnymi skrzydłami znajdowały się boczne pływaki stabilizujące. Skrzydła można było składać do hangarowania.
Kadłub płaskodenny, z redanem, miał pokrycie ze sklejki. Kabiny odkryte.
Usterzenie klasyczne, o nieco archaicznej konstrukcji z pionierskiego okresu lotnictwa, spawane z rur stalowych, płaskie, bez profilu aerodynamicznego.
Usterzenie spawane z rur stalowych, pokrycie płótnem.

Uzbrojenie- 1 ruchomy karabin maszynowy obserwatora Lewis wz.15 kal. 7,7 mm lub Fiat kal. 7,5 mm. Udźwig bomb- 100 (wg [2]- 200) kg.

Silnik- rzędowy w układzie V Isotta-Fraschini o mocy 110/140 kW (150/190 KM), rzadziej Hispano-Suiza 8Dd o mocy 132/147 kW (180/200 KM). Samoloty dostarczone do Polski miały silniki Isotta-Fraschini. Śmigło pchające.

Dane techniczne FBA Typ S (wg [2]):
Rozpiętość- 15,6 m, długość- 10,59 m, wysokość- 3,65 m, powierzchnia nośna- 46,0 m2.
Masa własna- 1060 kg, masa całkowita- 1600 kg.
Prędkość max- 142 km/h, prędkość przelotowa- 121 km/h, wznoszenie- 111 m/min., pułap- 4000 m, zasięg- 500 km.

Dane techniczne FBA S-4 (wg [1]):
Rozpiętość- 15,6 m, długość- 10,6 m, wysokość- 3,48 m, powierzchnia nośna- 46,0 m2.
Masa własna- 925 kg, masa użyteczna- 475- 600 kg, masa całkowita- 1400- 1525 kg.
Prędkość max- 140 km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 6' 30", pułap- 3900 m, zasięg- 600 km.

Galeria

  • FBA S-4, rysunek w trzech rzutach. (Źródło: Morgała A. ”Samoloty w polskim lotnictwie morskim”. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985).
  • Latająca łódź FBA Typ S podczas startu. (Źródło: archiwum).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[2] Уголок неба - Большая авиационная энциклопедия.
blog comments powered by Disqus