Farman F-68BN4 "Goliath", 1919

Nocny samolot bombowy. Francja.
Nocny samolot bombowy Farman F-68BN4 ”Goliath” polskiego lotnictwa wojskowego. (Źródło: Romeyko M. ”Polska lotnicza”. Główna Księgarnia Wojskowa. Warszawa 1937).

Samolot zbudowany został w firmie Société des Avions H.&M. Farman w Billancourt.

Na samolotach Farman ”Goliath” ustanowiono kilka rekordów świata:
- 1.04.1919 r., pilot Lucien Bossoutrot, wysokość lotu z 4 pasażerami na pokładzie- 6200 m,
- 05.1919 r., pilot Lucien Bossoutrot, wysokość lotu z 14 pasażerami na pokładzie- 6100 m,
- 5.05.1919 r., pilot Lucien Bossoutrot, wysokość lotu z 24 pasażerami na pokładzie- 4860 m,
- 3.06.1920 r., pilot Lucien Bossoutrot, czas lotu- 24 h 14',
- 3.06.1920 r., pilot Lucien Bossoutrot, odległość lotu- 1915 km.

W Polsce.

Wkrótce po objęciu stanowiska szefa Departamentu IV Żeglugi Powietrznej przez gen. bryg. pil. obs. F. L. Léveque'a, opracowano w czerwcu 1923 r. memoriał dotyczący rozwoju lotnictwa wojskowego w Polsce. Przewidywano w nim sformowanie oddziału niszczycielskiego wyposażonego w ciężkie wielosilnikowe samoloty. Jako typowy bombowiec proponowano samolot Farman F-60 ”Goliath” wyposażone w silniki rzędowe Lorraine-Dietrich o mocy 295 kW (400 KM). Propozycja została przyjęta, ale jej realizacja przeciągnęła się do lipca 1925 r. kiedy ostatecznie zamówiono 32 bombowce nocne w zmodyfikowanej wersji Farman F-68BN4.

Dostawa została zrealizowana w 1926 r. Płatowce otrzymały numerację: od P-1 do P-32. Większość z nich kierowano do Oddziału Służby Lotniczej w Winiarach, gdzie były składowane w hali Zeppelina. Farmany stały bezużytecznie jako bombowce przez ponad dwa lata. Podstawową przyczyną był brak hangarów mogących pomieścić te samoloty. W latach 1927-1928 wykorzystywano je do celów pomocniczych. W 1927 r. na zlecenie Instytutu Gazowego jeden samolot został przystosowany do rozsiewania środków owadobójczych i był wykorzystany w tym celu w Wielkopolsce i na Kujawach. W tym samym roku w CWL przystosowano cztery ”Goliathy” do skoków spadochronowych. Dodatkowo na początku 1928 r. w LSSiB do skoków spadochronowych przystosowano jeszcze jeden samolot. Szkolenie w skokach z ”Goliathów” prowadzono w latach 1927-1930.

W drugiej połowie 1927 r. MDL zainteresował się wodną wersją F-68 Hydro ”Goliath”, którą zbudowano w wytwórni Farman. W kraju zamierzano na podstawie francuskiej dokumentacji adaptować przynajmniej jeden egzemplarz przez zamianę podwozia kołowego na pływaki. Projektu nie zrealizowano.

Z ”Goliathów” zamierzano sformować samodzielny dyon niszczycielski przy 1 PL, który miał składać się z trzech eskadr wyposażonych w 18 samolotów. Zamiar ten nie został w pełni zrealizowany. Od 1928 r. w II dyonie niszczycielskim nocnym 1 PL, zaczęto stopniowo przydzielać Farmany do eskadr 211 i 212. Znajdowały się tam aż do czasu wprowadzenia samolotów Fokker F-VIIW/3m. Oprócz tego pojedyncze egzemplarze skierowano do szkół lotniczych: OSL w Dęblinie i LSSiB w Grudziądzu. ”Goliathy” już w chwili wprowadzenia do eskadr w 1928 r. zostały ocenione jako przestarzałe i nie przedstawiające większej wartości bojowej. Były poprawne w locie, miały duży udźwig, ale małą prędkość lotu. Silniki miały zbyt małą moc i przypadku przerwania pracy przez jeden silnik, drugi nie był w stanie pociągnąć samolotu, co powodowało konieczność przymusowego lądowania. Dlatego jeszcze w 1927 r. próbowano je odsprzedać dla Rumunii, jednak bez powodzenia.

W miarę wprowadzania Fokkerów, ”Goliathy” wycofywano z eskadr bombowych. W 1930 r. eskadry w 1 PL miały obok kluczy wyposażonych w stare ”Goliathy” również nowe bombowce Fokker. W listopadzie 1930 r. z 20 ”Goliathów” zdjęto silniki w celu zamontowania ich na budowanych w myśliwcach PWS-A. Kilka z silnikami wykorzystywano w 1 PL do szkolenia, w 1933 r. było ich tam jeszcze 5 egz. W tym samym roku skasowano 10 płatowców, a ostatnie dwa zostały rozebrane w 1935 r.

Konstrukcja:
Dwupłat o konstrukcji drewnianej. Załoga- 4 osoby. Płaty dwudźwigarowe, górny trójdzielny, dolny dwudzielny. Pokrycie płótnem.
Kadłub- kratownica z wykrzyżowaniem ścięgnami. Pokrycie do połowy sklejką, tył płótnem. Kabiny odkryte. Podwozie klasyczne stałe.

Uzbrojenie- 5 ruchomych karabinów maszynowych Lewis wz. 23 kal. 7,7 mm: po 2 sprzężone z przodu i z tyłu kadłuba oraz 1 strzelający pod kadłub. Udźwig bomb- 670-1040 kg.

Wyposażenie- prądnica VB 500 W/24 V, 2 reflektory: sygnalizacyjny i oświetlający teren. Radiostacja RKL/N lub AD SP.

Napęd- 2 silniki gwiazdowe Gnôme-Rhône Jupiter 9Ab o mocy 309 kW (420 KM) każdy.

Dane techniczne F-68BN4 (wg [1]):
Rozpiętość- 26,50 m, długość- 14,77 m, wysokość- 4,92 m, powierzchnia nośna- 161,0 m2.
Masa własna- 3100 kg, masa użyteczna- 2060 kg, masa całkowita- 5160 kg.
Prędkość max- 154 km/h, prędkość przelotowa- 120 km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 6', pułap 4200 m, zasięg (zależnie od ładunku bomb)- 400-1200 km.

Galeria

  • Farman F-68BN4 ”Goliath” polskiego lotnictwa wojskowego. (Źródło: archiwum).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939”. Wyd. Bellona. Warszawa 2003.
[2] Malinowski T. ”Lotnicy świata”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985.
[3] Mazur W. ”Eksport polskiego sprzętu lotniczego do Rumunii w latach 1926-1939”. Lotnictwo nr 12/2006.
blog comments powered by Disqus