Etrich "Taube", 1909
(Lohner "Taube")

Samolot pionierski, szkolny, rozpoznawczy i bombowy. Austro-Węgry.
Słynny samolot okresu pionierskiego Etrich ”Taube”. (Źródło: archiwum).
Austriacki pionier lotnictwa Igo Etrich po 6 latach prac naukowych i eksperymentów zbudował w warsztacie w Wiener Neustadt samolot ”Taube” (gołąb). Charakteryzował się on przedziwnym kształtem płata wzorowanym na nasionach południowoamerykańskiej (wg niektórych źródeł rosnącej na Jawie) palmy zanonia macrocarpa. Wg [3] został zaprojektowany w 1910 r. Prototyp został oblatany 30.04.1910 r. Samolot stał się jedną z najbardziej rewelacyjnych konstrukcji czasów pionierskich lotnictwa europejskiego. W dniu 17.05.1910 r. Karl Illner wykonał pierwszy przelot samolotowy na trasie Wiener Neustadt- Wiedeń- Wiener Neustadt z lądowaniem w Wiedniu.

Mały warsztat w Wiener Neustadt stał się za ciasny, w związku z tym Igo Etrich założył w Liebau (dziś Lubawka na Dolnym Śląsku) szkołę pilotów, a także zbudował zakłady lotnicze (1910 r.) Etrich Flieger Werke GmbH, w których był głównym konstruktorem. W okresie I wojny światowej w zakładach tych produkowano samoloty dla armii austro-węgierskiej w wersjach A.I ”Taube” (1912 r.) i A.II ”Taube” (także z 1912 r.). Wg [3] Igo Etrich zakończył prace nad rozwijaniem tej konstrukcji w 1913 r. i ta ostatnia wersja była najdoskonalszą odmianą tych samolotów. Na samolotach ”Taube” wykonano wiele przelotów, uczestniczono w zawodach lotniczych, ustanawiano rekordy. Produkcję samolotów ”Taube” podjęła również austriacka firma Lohner- oznaczane były czasem jako Lohner ”Taube”.

W 1911 r. Włochy prowadziły wojnę z Turcją o tereny położone w Afryce Północnej na obszarach dzisiejszej Libii i Tunisu. Jednostki włoskie walczące w okolicach miasta Tripolis posiadały oddział lotniczy wyposażony w 5 samolotów (jeden Etrich ”Taube”, dwa Blériot-XI, jeden Farman-VII i Nieuport ”Monoplane”) i 2 małe sterowce. Dnia 1.11.1911 r. wykonano pierwszy w historii bojowy lot połączony z bombardowaniem. Porucznik Giulio Gavotti zrzucił (oczywiście ręcznie) cztery 2-kilogramowe bomby z samolotu Etrich ”Taube” na przerażonych tureckich żołnierzy. Ofiar w ludziach nie zanotowano, ale efekt psychologiczny tego wydarzenia był ogromny.

Używany był również w początkowym okresie I wojny światowej jako samolot rozpoznawczy i lekki bombowy. W 1914 r. blisko połowa samolotów użytkowanych przez wojska lotnicze stanowiły Etrich ”Taube”. W 1915 zaczęto je wycofywać ze względu na produkcję nowocześniejszych samolotów wojskowych. Były użytkowane również we Francji, Belgii, Danii i w Rosji.

W 1911 r. licencję nabyła niemiecka firma Rumpler, która produkowała go pod nazwą Rumpler ”Taube”. W wyniku sporu z firmą Rumpler, Etrich prawa patentowe na terenie Niemiec, wskutek czego inne firmy niemieckie podjęły produkcję samolotu bez kupowania licencji, min. Albatros, DFW, Gotha, Halberstadt, Jeannin ”Stahltaube”, Kondor, Krieger, Roland oraz inne. Wg [3] w okresie od 1910 do 1914 r. aż 54 konstruktorów, głównie z terenu Niemiec, zbudowało ponad 500 samolotów o układzie skrzydeł opartym na pierwowzorze Etricha.

W 1932 r. niemiecki pilot A. Friedrich w 1932 r. zbudował kopię samolotu ”Taube”, oznaczoną Friedrich-Etrich ”Taube”.

W Polsce.

Warszawskie Towarzystwo Lotnicze ”Awiata” posiadało 3 samoloty ”Taube”. Wg [7]- zakupiono samoloty Etrich ”Taube”, które zostały zbudowane w warsztatach Etricha, mieszczących się na lotnisku Wiener Neustadt pod Wiedniem. Natomiast wg [1]- ”Awiata” zakupiła w Niemczech (w 1910 r.) 3 samoloty ”Taube” zbudowane w wytwórni Rumpler. W marcu 1912 r. po likwidacji ”Awiaty” samoloty ”Taube” zostały zarekwirowane przez władze carskie i przekazane rosyjskiemu lotnictwu wojskowemu.

Na samolotach Lohner ”Taube” latali również Polacy, lotnicy w służbie Monarchii Austro-Węgierskiej. Na samolocie tego typu wykonywał loty szkolne książę Leon Sapieha (w [5]- podano błędnie, że był to hrabia Tarnowski) w 1-ste Flieger-Kompanii (Flek 1) w Ujvidek (Ungarn) niedaleko granicy serbskiej. Szkolenie lotnicze rozpoczął w 1913 r., a jego dyplom pilota wydany przez austriacki Aero-Club ma numer 160.

Konstrukcja:
Dwumiejscowy górnopłat o konstrukcji drewnianej.
Kabiny odkryte.
Podwozie klasyczne stałe.

Silnik:
- A.I Austro-Daimler o mocy 62 kW (85 KM),
- A.II Austro-Daimler o mocy 89 kW (120 KM).

Galeria

  • Samolot Erich ”Taube” w locie. (Źródło: Banaszczyk Eugeniusz ”Pierwsze skrzydła”. Wydawnictwo MON. Warszawa 1972).
  • Samolot typu Erich ”Taube” przed hangarami ”Aviaty” na Polu Mokotowskim. (Źródło: Banaszczyk Eugeniusz ”Pierwsze skrzydła”. Wydawnictwo MON. Warszawa 1972).
  • Erich ”Taube” z 1913 r., rysunek w trzech rzutach. (Źródło: Schier W. ”Pionierzy lotnictwa i ich maszyny”.  Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1980).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[2] Bączkowski W. ”Samoloty bombowe I wojny światowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1986.
[3] Krzyżan M. ”Samoloty w muzeach polskich”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1983.
[4] Malinowski T. ”Lotnicy świata”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985.
[5] ”C.K. lotnicy?”. Lotnictwo z szachownicą nr 8.
[6] Butkiewicz J. ”Leon Sapieha”. Lotnictwo z szachownicą nr 9.
[7] Banaszczyk E. ”Pierwsze skrzydła”. Wydawnictwo MON. Warszawa 1972.
blog comments powered by Disqus