Deperdussin typ B (typ TT), 1911

Samolot pionierski, rozpoznawczy. Francja.
Samolot rozpoznawczy Deperdussin typ B w zbiorach Musee de l'Air et de l' Espace, Paris- Le Bourget. (Źródło: Copyright Zbigniew Jóźwik- ”Samoloty, śmigłowce, szybowce- fotografia lotnicza”).

Zainspirowany przelotem kanału La Manche przez Louisa Blériota, francuski przedsiębiorca Armand Deperdussin założył firmę Aéroplanes Deperdussin, której pierwsze hangary stanęły w 1909 r. W tym samym roku Armand Deperdussin poznał znakomitego inżyniera Louisa Béchereau, któremu powierzył stanowisko dyrektora technicznego swojej firmy. Béchereau był odpowiedzialny za konstrukcję wszystkich maszyn powstałych w tej wytwórni. Samolot miał nowoczesną konstrukcję, był tani i prosty. W tym samym roku zaczęła się jego produkcja seryjna. Samoloty seryjne różniły się jednak szczegółami konstrukcji i typami zastosowanych silników, montowano m.in. silniki rotacyjne Gnôme i Clerget, gwiaździste, 3-cylindrowe Anzani i austriackie rzędowe Austro-Daimler. W 1911 zmieniono nazwę firmy na Société Pour Avions Deperdussin (SPAD). W końcu 1911 r. został zbudowany dwumiejscowy samolot, który otrzymał oznaczenie Deperdussin typ B. W 1913 r. zbudowano wersję pływakową samolotu, nie wzbudziła ona jednak zainteresowania.

Samoloty Deperdussin typ B były używane w początkowym okresie wojny jako samoloty rozpoznawcze, ale szybko zostały zastąpione pewniejszymi samolotami firmy Farman. Do połowy 1915 r. pozostawały na wyposażeniu szkół lotniczych.

W 1912 r. Louis Béchereau zaprojektował, z udziałem holenderskiego inż. Fryderyka Koolhovena, samolot oznaczony jako Deperdussin typ TT. W 1913 r. Armand Deperdussin został aresztowany pod zarzutem defraudacji. Zarządzanie firmy przeszło w ręce znanego pioniera lotnictwa Louisa Blériot. Pod jego kierownictwem rozpoczęto produkcję seryjną. W latach 1913-1914 zbudowano łącznie 100 samolotów tego typu. Samolot posiadał niezłe osiągi. Na jego konstrukcję wyraźny wpływ miały jednomiejscowe samoloty wyścigowe firmy Deperdussin, które od 1912 r. ustanowiły kilka światowych rekordów prędkości.

Na początku I wojny światowej w samoloty Deperdussin typ TT były uzbrojone dwie eskadry lotnictwa francuskiego. Wiosną 1914 r. na niektórych samolotach instalowano karabiny maszynowe Colt albo Madsen na wysokich stojakach do strzelania do przodu nad śmigłem. Dla prowadzenia ognia strzelec musiał wyłazić z kabiny na kadłub. Taka akrobatyka nie wywołała entuzjazmu u lotników i o realnym bojowym zastosowaniu tego uzbrojenia nic nie wiadomo. Później na kilka rosyjskich samolotów Deperdussin otrzymało bardziej udane uzbrojenie strzeleckie, do którego obsługi już nie trzeba było opuszczać kabiny. Niewielką ilość samolotów otrzymało brytyjskie morskie lotnictwo. Samolot był używany na froncie zachodnim jako rozpoznawczy mniej więcej do końca 1914 r., a później w jednostkach szkolnych.

W 1913 r. Deperdussin uczestniczył w konkursie samolotów wojskowych dla lotnictwa rosyjskiego. Pomimo tego, że zajął dopiero trzecie miejsce, został przyjęty na uzbrojenie. Produkcję seryjną zlecono firmie W. A. Lebiediewa. Firma zbudowała 63 egz., dodatkowo pewną ilość zakupiono bezpośrednio we Francji. Samoloty te aktywnie uczestniczyły w walkach na froncie rosyjsko-niemieckim do połowy 1916 r.

Samoloty Deperdussin były budowane na licencji również w firmie Dux, niestety nie wiem na pewno czy był to Deperdussin typ B czy też Deperdussin typ TT. Niestety pierwszy samolot seryjny rozbił się, grzebiąc w swoich szczątkach pasażera, pilot Adam Haber-Włyński został ciężko ranny. Materiały źródłowe podają, że samolot posiadał wady konstrukcyjne. Konstruktorzy firmy Duks, nie chcąc płacić firmie Deperdussin za licencję, zakupili francuski samolot i po skopiowaniu, przystąpili do produkcji seryjnej. Nie wiem ile ich zbudowano w firmie Dux, znalazłem tylko informację o zbudowaniu i przekazaniu wojsku pierwszej partii 10 egz.

W Polsce.

W dniu 8.05.1914 r. doszło do katastrofy samolotu Deperdussin zbudowanego w firmie Dux. Pilot Adam Haber-Włyński został ciężko ranny, zginął natomiast lecący z nim mechanik- A. A. Muchin. Samolot uległ kompletnemu rozbiciu. Był to pierwszy zbudowany w firmie Dux samolot tego typu.

Konstrukcja Deperdussin typ B:
Jedno- lub dwumiejscowy średniopłat o konstrukcji drewnianej.
Skrzydło dwudźwigarowe, drewniane, pokryte płótnem, usztywnione cięgnami do kozła nad kadłubem i podwozia. Sterowanie za pomocą zwichrzenia końcówek skrzydeł.
Kadłub o konstrukcji drewnianej, rama silnika z rur stalowych. Osłona silnika z blachy aluminiowej, w okolicy kabiny pokrycie ze sklejki, tylna część pokryta płótnem. Kabina odkryta.
Usterzenie pionowe składało się z trójkątnego statecznika oraz steru. Ster wysokości prostokątny o symetrycznym profilu. Cała konstrukcja wykonana z drzewa, pokryta płótnem i usztywniona drutami.
Podwozie klasyczne stałe.

Silnik- rotacyjny Gnôme o mocy od 37 kW (50 KM) do 59 kW (80 KM).

Konstrukcja Deperdussin typ TT:
Dwumiejscowy średniopłat o konstrukcji drewnianej.

Uzbrojenie- nie przewidywane, montowano jednak 1 ruchomy karabin maszynowy Colt lub Madsen.

Silnik- rotacyjny Gnôme o mocy 59 kW (80 KM) lub Rhône o mocy 74 kW (100 KM).

Dane techniczne Deperdussin typ B:
Rozpiętość- 8,75 m, długość- 7,65 m, wysokość- 2,25 m, powierzchnia nośna- 14,25 m2.
Masa własna- 225 kg, masa całkowita max- 355 kg.
Prędkość max- 90 km/h, prędkość przelotowa- 72 km/h, pułap- 2400 m, czas lotu- 1 h 30'.

Dane techniczne Deperdussin typ TT:
Rozpiętość- 10,6 m, długość- 7,15 m, wysokość- 2,9 m, powierzchnia nośna- 22,0 m2.
Masa własna- 419 kg, masa całkowita max- 812 kg.
Prędkość max- 106 km/h, prędkość przelotowa- 87 km/h, pułap- 3000 m, czas lotu- 2 h 30'.

blog comments powered by Disqus