Bohatyrew Michał

Stoją od lewej: inż. pil. Michał Bohatyrew, dyr. Kwaśniewski, dyr. inż. Piotr Tułacz i inż. Gustaw Mokrzycki. (Źródło: Lotnik nr 4-5/1925).

Inż. Michał Bohatyrew: inż. mechanik, pilot balonowy, lotnik obserwator. Urodził się 6.12.1887 r. w guberni piotrkowskiej był pół- Polakiem pół- Rosjaninem. Studia ukończył na politechnice w Dor­pacie.

Służąc w carskim korpusie oficerów piechoty zbudował na ziemiach polskich pod zaborem samolot w układzie kaczki, nazwany ”Utka Nadieżda” (”Kaczka-Nadzieja”). Jego oblot nastąpił w 1910 r. w Mońkach koło Białegostoku. W następnym roku samolot pokazano na wystawie nowości technicznych w Petersburgu. W tym samym roku odbył rekordowy lot wolnym balonem z Gatczyny pod Petersburgiem do wybrzeży Morza Białego (950 km).

Na początku I wojny światowej służył w eskadrze lotniczej stacjonującej w twierdzy Osowiec. Twierdza była obficie uzbrojona nie tylko w artylerię i broń maszynową, ale także przydzielono tu 4 balony obserwacyjne i 6 samolotów rozpoznawczych (m.in. Farman F-22). Na jednym z nich sztabskapitan Michał Bohatyrew dokonywał 28.02.1915 r. rozpoznania stanowisk niemieckiej artylerii. W widłach szosy i torów kolejowych na południe od wsi Ruda wypatrzył baterię Golf, wyposażoną w dwie najcięższe haubice niemieckie- tzw. Grube Berty kal. 420 mm. Bezcenne dane przekazał dowództwu twierdzy. Rosjanie posiadali w Osowcu dwudziałową baterię dalekonośnych armat morskich 150 mm Canet, sprowadzoną z Twierdzy Kronsztad (k. Petersburga). Następnego dnia rano ta właśnie bateria otworzyła ogień na niemieckie Grube Berty. Po kilku salwach Rosjanie wstrzelili się w cel. Pociski nakryły stanowiska i schrony, trafiono także w polowy skład amunicji. O dalszym prowadzeniu ognia z baterii Golf nie mogło być mowy. Przestraszone dowództwo niemieckie zadecydowało o rozmontowaniu i odesłaniu na tyły cennych dział. Dzięki owocnej pracy rosyjskich lotników, artyleria forteczna Osowca zniszczyła także kilka niemieckich baterii mniejszych kalibrów.

Wojenne losy sprawiły, że Michał Bohatyrew znalazł się w głębi Rosji. Później przyłączył się do ukraińskiej eskadry lotniczej, z którą pod koniec 1920 r. przeszedł na stronę polską. Eskadrę wraz z samolotami skierowano dla rozformowania do Bydgosz­czy. Zweryfikowany w stopniu porucznika obserwatora otrzymał przydział do 3  Pułku Lotniczego w Poznaniu. Po odejściu z wojska znalazł pra­cę w Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów SAMOLOT na lotnisku Ławica. W 1924 r. wystąpił z koncepcją budowy ślizgacza wodnego MB-3 (M.B.3), który został zbudowany i wypróbowany w 1924 r. Pomyślna próba zachęciła inż. Michała Bohatyrewa do kontynuowania prac. Zaprojektował on cztery typy różnych ślizgowców, w rezultacie czego powstał jeszcze jeden projekt ślizgowca o nazwie "Delfin". Został zbudowany w WWS Samolot w 1926 r.

W 1925 r. Michał Bohatyrew skonstruował szybowiec ”Miś”. Szybowiec został zbudowany w WWS ”Samolot” w Poznaniu. Zajął on pierwsze miejsce w II Wszechpolskim Konkursie Szybowców rozegranym w dniach 17.05.-14.06.1925 r. na Oksywiu koło Gdyni. Szybowiec wygrał większość konkurencji i został ogólnie skla­syfikowany na 1 miejscu. Konstruktor otrzy­mał osobistą nagrodę za najlepiej latający szybowiec, a sam "Miś" został uznany za czo­łową konstrukcję wśród dotychczas zbudowa­nych polskich szybowców. Również w 1925 r. Koło Lotnicze Szkoły Budowy Maszyn w Poznaniu zbudowało pod jego kierunkiem szybowiec ”Motyl”, również przeznaczony do udziału w II Wszechpolskim Konkursie Szybowców. Nie ukończony na czas został wysłany na Oksywie w celach ekspozycyjnych.

W drugiej połowie lat 1930- tych inż. Bohatyrew pracując w PZL Wytwórnia Silników na Okęciu prowadził w wolnym czasie badania nad wy­korzystaniem energii wiatru. Odpryskowym tematem było tu zastosowanie latawców do celów użytkowych, jak: wykonywanie fotogra­fii lotniczej, prowadzenie badań aerologicznych czy stawianie przeciwlotniczych zapór latawcowych. Wynikami tych prac zaintere­sowało się wojsko, które zleciło konstruktorowi opracowanie i budowę pro­totypu tzw. przeciwlotniczego pociągu latawcowego. składają­cego się z 7 latawców o konstrukcji skrzynkowej unoszących się na jednej linie uwięzi. Prace nad budową i próby z zaporą latawcową miały być przeprowadzone w II połowie 1939 r. Niestety prace przerwał wybuch wojny.

Konstruktor zajmując się nadal sposobami wykorzystania energii wiatru, a w szczególności latawcami użytkowymi opracował jeszcze przed 1939 r. projekt urzą­dzenia do nauki skoków spadochronowych przy użyciu pociągu latawcowego czyli po­łączonych w szereg kilku wielkich latawców dysponujących znaczną siłą nośną. Urządze­nie służyć miało do początkowej nauki sko­ków zastępując wykorzystywane do tego celu wieże spadochronowe lub balony obserwa­cyjne na uwięzi. W 1937 r. inżynierowie: Michał Bohaty­rew i kpt. Stanisław Miękina opracowali pro­jekt ruchomej wieży spadochronowej - dla przemieszczania z miasta do miasta. Urzą­dzenie stanowiło alternatywę dla poprzednio opisanego wynalazku. Pomysł został zgło­szony w 1938 r. do opatentowania w UPRP. Propozycję budowy kilku takich obiektów rozpatrywano na posiedzeniu Zarządu Głównego LOPP w lutym 1938. Projekt uznano za zbyt kłopotliwy i niepraktyczny. Oferta nie została przyjęta do realizacji. Kolejnym interesującym wynalazkiem inż. Michała Bohatyrewa opracowanym przed 1939, a do­kończonym i opublikowanym w latach 1950- tych było urządzenie latawcowe służące do podwyższenia pułapu operacyjnego ba­lonów zaporowych na uwięzi.

Po wybuchu II wojny światowej konstruktor został zmobilizowany w stopniu porucznika obserwatora. Po kampanii wrze­śniowej przedostał się wraz z innymi do Fran­cji, gdzie został zaangażowany w wojskowych warsztatach remontu silników lotniczych w Limognes. Później ewakuował się do Wiel­kiej Brytanii. Otrzymał tam przydział do Polskich Sił Powietrznych (nr ew. P1 143) w stopniu porucznika nawiga­tora (RAF: F/O). Ze względu na wiek został zakwalifikowany do personelu naziemnego. Publikował w prasie fachowej artykuły na te­maty techniczne m.in. o wykorzystaniu ener­gii wiatru, a w tym o stosowaniu latawców klasy utility kite do celów użytkowych: woj­skowych i cywilnych. Obserwował również bacznie poczynania aliantów w tej dziedzinie.

Konstrukcje:
Bohatyrew ”Utka Nadieżda” (”Kaczka-Nadzieja”), 1910, samolot pionierski.
Bohatyrew MB-3 (M.B.3), 1924, ślizgowiec śmigłowy.
Bohatyrew ”Miś”, 1925, szybowiec amatorski.
Bohatyrew ”Motyl”, 1925, szybowiec amatorski.
Bohatyrew "Delfin", 1926, ślizgowiec śmigłowy.
Bohatyrew urzą­dzenie do nauki skoków spadochronowych przy użyciu pociągu latawcowego, 1937, urzą­dzenie do nauki skoków spadochronowych przy użyciu pociągu latawcowego.
Bohatyrew przeciwlotniczy zestaw latawcowy, 1939, przeciwlotniczy zestaw latawcowy, zapora latawcowa.
Bohatyrew latawiec do odciążania balonów zaporowych, 1939-1953, urządzenie latawcowe służące do podwyższenia pułapu operacyjnego balonów zaporowych na uwięzi.

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
[2] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
[3] Morgała A. "Latawce zaporowe inż. Bohatyrewa". Lotnictwo z Szachownicą nr 30.
[4] Olejko A. "Zapomniane hydroplany nad Bałtykiem i Polesiem 1924-1937". Wydawnictwo ZP Grupa Sp. z o.o. Warszawa 2008.
[5] Morgała A. "Nieznane wynalazki letnicze. Działalności inż. Bohatyrewa ciąg dalszy". Lotnictwo z Szachownicą nr 35.
blog comments powered by Disqus