Bartel BM-2, 1926
(Bartel M-2)

Samolot szkolny. Polska.
Samolot szkolny Bartel BM-2. (Źródło: Praca zbiorowa ”Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego”. Nakładem Wydawnictwa Lotnik. Poznań 1930).

Samolot Bartel BM-2 (oznaczony też początkowo Bartel M-2; ”M” było skrótem imienia żony konstruktora- Maryli) zaprojektowany został w 1926 r. przez inż. Ryszarda Bartla w poznańskiej Wielkopolskiej Wytwórni Samolotów ”Samolot”. W pracach konstrukcyjnych nad tym samolotem brali udział: inż. J. Teisseyre, techn. J. Medwecki, i inż. Z. Nowakowski. Budowę prototypu rozpoczęto w sierpniu 1926 r., a oblot nastąpił 7.12.1926 r.

Konstruktor położył specjalny nacisk na standaryzację części, materiału, rozmiaru rur oraz blach itp. Cechą charakterystyczną tego dwupłata, jak i późniejszych, konstrukcji R. Bartla, są identyczne skrzydła górne i dolne, a stąd większa rozpiętość dolnego płata. Na początku 1927 r. samolot przeszedł próby fabryczne, które wykazały poprawne własności pilotażowe. Wobec stwierdzenia możliwości ulepszenia konstrukcji, samolot nie wszedł do produkcji. Doświadczenia wykorzystano przy zaprojektowaniu samolotu szkolnego Bartel BM-4. Prototyp BM-2 nie był używany i został skasowany. Był to pierwszy polski samolot szkolny, a zarazem drugi prototyp WWS ”Samolot”.

Konstrukcja:
Dwumiejscowy dwupłat o konstrukcji drewnianej.
Płaty prostokątne, dwudźwigarowe, drewniane, kryte od dołu i na nosku sklejką, reszta płótnem. Skrzydła górne i dolne identyczne, wzajemnie wymienne. Płaty usztywnione oprofilowanymi słupkami z rur stalowych i cięgnami z podwójnych linek stalowych. Lotki na całej rozpiętości skrzydeł, kryte sklejką.
Kadłub o przekroju prostokątnym, konstrukcji drewnianej, kryty sklejką oprócz przodu pokrytego blachą aluminiową. Kabiny odkryte.
Usterzenie klasyczne. Stateczniki i stery spawane z rur stalowych, kryte płótnem. Statecznik poziomy podparty rurkowymi zastrzałami, statecznik pionowy usztywniony linkami.
Podwozie klasyczne stałe.

Silnik- gwiazdowy Salmson 9AC o mocy 88 kW (120 KM).

Dane techniczne BM-2 (wg [1]):
Rozpiętość- 11,77 m, długość- 7,8 m, wysokość- 3,16 (wg [2]- 2,95, wg [3]- 3,08) m, powierzchnia nośna- 28,6 m2.
Masa własna- 695 kg, masa użyteczna- 275 kg, masa całkowita- 970 kg.
Prędkość max- 128 km/h, prędkość przelotowa- 100 km/h, prędkość minimalna- 65 km/h, wznoszenie- 2,9 m/s, pułap- 4000 m, zasięg- 320 (wg [2]- ok. 300) km.

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
[2] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939”. Wyd. Bellona. Warszawa 2003.
[3] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
blog comments powered by Disqus