Z-80 (Zeta-80), ok. 1980

Lotnia wyczynowa lub skrzydło motolotni. Polska.
Rysunek lotni Z-80B. (Źródło: Letectvi + Kosmonautika).
Ok. 1980 r. doc. dr inż. Jerzy Wolf w Instytucie Lotnictwa opracował projekt lotni wyczynowej Z-80. Była to lotnia, przeznaczona do seryjnej produkcji przez przemysł lotniczy. W czasie, gdy opracowano prototyp, był to sprzęt bardzo nowoczesny o atrakcyjnych osiągach. Jednakże pierwsze wyprodukowane egzemplarze w wersji Z-80B (Zeta-80B) ukazały się dopiero w 1982 r. produkcja została podjęta w WSK-PZL Warszawa-Okęcie.

Zgodnie z wymaganiami producenta, lotnia uzyskała z początkiem 1983 r. tymczasowy certyfikat sprzętu latającego, na podstawie prób wykonywanych pod nadzorem IKCSP. Wymagania będące przedmiotem prób, oparto na przepisach angielskich. Lotnie Z80B ukazały się w latach 1980-tych, jako jedyny tego rodzaju wyrób, w wolnej sprzedaży, w sklepach Składnicy Harcerskiej.

Egzemplarze prototypowe poddawane były dalszym modyfikacjom. Lotnia Z80B posiada duży kąt rozwarcia i znaczne wydłużenie, przy stosunkowo małej powierzchni. Zastosowano szereg oryginalnych rozwiązań, m.in. węzeł łączący ruchomy kil z dźwigarem. Brak jest kieszeni kilowej, natomiast lotnia posiada charakterystyczny statecznik pionowy. Lotnia otrzymała skuteczny system wspomagania sterowania, który zapewnia wysoki komfort pilotażu przy minimalnych siłach na sterownicy. Stanowiło to ułatwienie, jeśli założyć, że pilot posiada odpowiednio wysokie kwalifikacje i doświadczenie.

Wg wielu lotniarzy lotnia Z-80 była bardzo niebezpieczna. Była szybka (na tamte lata) ale szybko i niekontrolowanie traciła prędkość zwalając się na skrzydło. Na lotni tego typu spadł pilot na Żarze w niekontrolowanym locie spiralnym uszkadzając trwale kręgosłup, inny zginął w prostym locie w Jeżowie Sudeckim. Józef Korol, który był jej pilotem testowym, pewnego dnia po locie nurkowym z którego wyszedł cało tylko dlatego, że był doświadczonym pilotem powiedział, że więcej na niej nie wystartuje.

Zmodyfikowane skrzydło Zeta Z-80 używane było w motolotniach ZEM-92/ZEM-93 oraz w motolotni (Czerwik-Pitoń-Pastusiak-motolotnia) konstrukcji Zbigniewa Czerwika, Lecha Pitonia i Piotra Pastusiaka.

Konstrukcja:
Szkielet lotni składał się z dwóch krawędzi natarcia, dźwigara, kila, masztu i sterownicy. Wykonany z rur duraluminiowych i usztywniony układem dolnych oraz górnych cięgieł.
Pokrycie lotni dwustronne- górne oraz dolne, usztywnione za pomocą żeber. Dźwigar schowany wewnątrz pokrycia. Brak kieszeni kilowej, lotnia wyposażona w statecznik pionowy.
Uprząż przystosowana do lotów w pozycji siedzącej leżącej.

Dane techniczne Z-80B (wg [1]):
Prędkość przeciągnięcia- ok. 30 km/h.

Galeria

  • Motolotnia zbudowana przez Zbigniewa Czerwika, Lecha Pitonia i Piotra Pastusiaka, w której jako skrzydło została zastosowana lotnia Z-80B. (Źródło: archiwum Lech Pitoń).

Źródło:

[1] Kibiński J. ”Lotniarstwo dla każdego”. Biblioteczka Skrzydlatej Polski. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1989.
[2] Wojciechowski J. ”Ultralekkie szybowce i samoloty”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1986.
[3] Makowski T. ”Współczesne konstrukcje lotnicze Polski”. Agencja Lotnicza Altair. Warszawa 1996.
[4] ”Lotniarstwo w Polsce”

blog comments powered by Disqus