Warchałowski Adolf

Inż. Adolf Warchałowski. (Źródło: NL. Orelli via Aeroplan nr 3/2010).

Pierwszym konstruktorem polskiego pochodzenia, który budował w pełni udane samoloty, był urodzony w Wiedniu inż. Adolf Warchałowski pracujący w wiedeńskiej wytwórni Autoplan- Werke - filii firmy Werner- Pfleiderer mieszczącej się przy lotnisku Wiener-Neustadt.

Adolf Warchałowski urodził się 23.05.1886 r. w Wiedniu, do­kąd jego rodzina przenio­sła się z Małopolski. Był najmłodszym z czterech braci, którzy także zapi­sali się chlubnie w hi­storii lotnictwa jako pi­loci względnie konstruk­torzy. W 1909 r. otrzymał dyplom inżyniera na Wy­dziale Budowy Maszyn w Wiedniu i rozpoczął pracę w firmie Werner- Pfleiderer, gdzie dyrektorem był jego brat August. W październiku 1909 r. wy­jechał do Mourmelon-le-Grand we Francji, celem nauki pilotażu i odebrania zakupionego tam przez firmę samolotu Farman-III.

Po powrocie z Francji Warchałowski dalej szkolił sie samodzielnie na lotnisku Wiener-Neustadt. Już 6.02.1910 r. wykonał pierwszy w Austrii lot z pasażerem. 17 lutego te­goż roku latał z pasaże­rem przez 25 min. 22 s. Ponieważ lot nie był ob­serwowany oficjalnie, już w dwa dni później wobec Austriackiej Komisji Lot­niczej utrzymał się w po­wietrzu 15 min. i z pasa­żerem 5 min. Otrzymał za to nagrody A. Gerngrossa: 2 000 koron i 4 000 koron. 1 marca 1910 r. utrzymał się w powietrzu przez 1 h 02 min. W kwietniu 1910 r. otrzymał pierwszy oficjal­ny dyplom pilota samolotowego w Austrii. Pod koniec tegoż roku otrzy­mał nagrodę Grünhata jako najlepszy lotnik w Austrii.

Pprzeprowadził również próby przywiezionego samolotu oraz przygotował jego dokumentację w ramach uruchomienia licencyjnej produkcji samolotów tego typu. W latach 1910-1911 wytwórnia Autoplan zbudowała około 15 egz. samolotów Warchałowskiego, wśród których można wyróżnić 10 wersji, różniących się silnikami, szczegółami konstrukcji płatów i usterzenia oraz rodzajem osłony. W literaturze wersje te oznaczane są Warchałowski I do Warchałowski X.

Warchałowski nie oznaczał numerami swych konstrukcji, w literaturze przyjęto numerację wprowadzoną przez J. Cynka w 1961 r. i poprawioną w 1971 r.

Na samolotach Warchałowskiego wykonano znaczną liczbę lotów rekordowych oraz uczestniczono w licznych pokazach, zawodach i konkursach. Na samolotach swych Warchałowski wykonał w czerwcu 1910 r. wiele lotów z pasażerami, którymi m.in. byli: wielki książę Józef Austriacki i księżna Augusta. W dniu 21.10.1911 r. A. Warchałowski przewiózł na swym samolocie z Wiednia do Schwarzau skrzynie z podarunkiem ślubnym dla księcia Karola, syna Franciszka Józefa. Największym jego tri­umfem jako pilota był lot w dniu 30.10.1911 r. Wystartował na samolocie Warchałowski VII bis zaopa­trzonym w silnik Werner- Pfleiderer Hieronimus o mocy 62,5 kW z trzema pa­sażerami na pokładzie i utrzymał się w powietrzu 45 min. 6 s, bijąc najlepszy światowy wy­nik Bussona (31 min. 23 s).

Adolf Warchałowski w latach 1910- 1911 wykonał łącznie 550 lotów w ciągu 125 h, w tym 196 lotów z pasażerami. Ostatnią konstrukcją lotniczą Warchałowskiego był wodnosamolot ”Warchałowski XI”, zbudowany w 1912 r. W tym samym roku wycofał się z działalności na tym polu.

Samoloty Warchałowskiego niewątpliwie były najbardziej udanymi polskimi konstrukcjami z lat 1910- 1911. U źródeł sukcesu Warchałowskiego leżała słuszna decyzja nie zaczynania pracy konstrukcyjnej samodzielnie, lecz wzięcia za punkt wyjścia udanego samolotu Farmana i stopniowe ulepszanie oraz modyfikowanie tej konstrukcji.

Godne podkreślenia jest to, że Adolf Warchałowski zgłosił się do udziału w Międzynarodowym Mityngu Lot­niczym w Budapeszcie (5-15.06.1910 r.), jako reprezentant Polski. Wówczas Polska, jako państwo nie ist­niała i jego zgłoszenie jest pierwszym w historii oficjalnym zgłoszeniem Polski na między narodowe zawody lotnicze! Natomiast podczas samych zawodów, Warchałowski mu­siał zrezygnować z reprezentowania swej ojczyzny. Oficjelom nie w smak było bowiem, że pierwszy pilot Austrii chce występować w barwach Polski.

W 1912 r. Adolf Warchałowski został uhonorowany przez Aeroklub Austrii Srebrnym Medalem za Zasługi dla Aeroklubu. W 1914 r. był członkiem komisji Sportowej Hydroplanów Austriackiej Komisji Aeronautycznej. Ostatnia informacja związana z osobą Adolfa Warchałowskiego dotyczy jego udziału w Międzynarodowym Spotkaniu Lotniczym w Aspern, w dniach 21- 28.06.1914 r., gdzie startował na samolocie Lohner (prawdopodobnie Lohner Modell C). Znalazł się w składzie reprezentacji pilotów Austrii, która rywalizowała z ekipami kra­jów takich, jak Anglia, Francja, Rosja, Niemcy i Węgry.

Konstrukcje:
Warchałowski I-X, 1910- 1912, samoloty pionierskie i wojskowe.
Warchałowski XI, 1912, wodnosamolot-amfibia pionierska i wojskowa.

Galeria

  • Adolf Warchałowski i księżniczka Austrii Augusta po locie w dniu 18.06.1910 r. samolotem Warchałowski II w trakcie zawodów w Budapeszcie. (Źródło: Flight nr 79,1910 via Aeroplan nr 3/2010).

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
[2] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
[3] Bąk Z. "Adolf Warchałowski na tle epoki pionierów lotnictwa". Aeroplan nr 3/2010.
[4] (J. Kędz) "Adolf Warchałowski". Skrzydlata Polska nr 24/1963.
blog comments powered by Disqus