SZD-51 "Junior", 1980

Szybowiec klasy klub, treningowy. Polska.
Szybowiec SZD-51 ”Junior” SP-3342 w locie. (Źródło: ”Fotograficzny Rejestr Szybowców”).
W styczniu 1979 r. w Ośrodku Badawczo-Rozwojowym Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Doświadczalnego Szybownictwa w Bielsku-Białej rozpoczęto prace nad projektem szybowca klasy klub SZD-51 ”Junior”. Jego konstruktorem został mgr inż. Stanisław Zientek. Przedprototyp SZD-51-0 ”Junior”, oblatano 31.12.1980 r. Prowadzone w 1981 roku próby fabryczne doprowadziły do ustalenia ostatecznej bryły szybowca (zmiany rozpiętości i obrysu usterzenia poziomego oraz rozpiętości lotek ), oraz pożądanego zespołu cech pilotażowych. W latach 1982-1983 powstał projekt techniczny poprawionej wersji SZD-51-1. Dwa prototypy przygotowujące produkcję seryjną wykonano w Bielsku i oblatano 10.08.1983 r. i w listopadzie 1983 r. Jeszcze w tym samym roku opracowano i zrealizowano program naziemnych prób statycznych. Do końca 1984 r. zakończono pozytywnie próby państwowe prototypów i uzyskano polski certyfikat.

W 1984 r. rozpoczęto w Bielsku wdrażanie szybowca SZD-51-1 ”Junior” do produkcji seryjnej, rozpoczęto także budowę serii informacyjnej 9 szybowców, zwiększonej później do 12 egz. Nowa koncepcja technologiczna umożliwiła znaczne skrócenie cyklu produkcyjnego do jednego dnia przy dwóch zmianach roboczych, a przy systemie jednozmianowym umożliwiło wyprodukowanie w ciągu roku ok 150 szybowców. W konstrukcji szybowca zastosowano szereg nowatorskich rozwiązań np. laminatowy, kryty płótnem ster kierunku o bardzo małej masie, mocowanie zaczepów startowych, elementy nośne w obszarze kabiny, wręgi kadłuba. W produkcji zastosowano nową technologie, pozwalającą na wcześniejsze wyjmowanie skorup kompozytowych z foremników, zapewniającą jednodniowy cykl produkcyjny, zwiększając wydajność. Parametry ”Juniora” były doskonale dobrane i odpowiadały wymaganiom dla tej klasy szybowców w wielu krajach.

Po rozpoczęciu serii informacyjnej (pierwsze 12 egz.) produkcję szybowca przeniesiono do filii Zakładu Szybowcowego we Wrocławiu. Pierwsze 5 egz. serii informacyjnej ukończono jeszcze w grudniu 1984 r. Przekazując Aeroklubowi PRL 10 szybowców, oczekiwano na pierwsze opinie i doświadczenia z ich eksploatacii. Następne 6 szybowców zakupiła Szwajcaria, a zapytania ofertowe otrzymano z RFN , Austrii, Australii, Turcji i NRD. Intensywna eksploatacja ujawniła drobne niedomagania: zbyt wiotką ramę limuzyny, więc od trzeciej serii szybowców poprawiono jej konstrukcję na sztywniejszą. Lądowania w terenie przygodnym ujawniły też słaby punkt szybowca: metalowa szczątkowa płózka pod przednią częścią kadłuba powodowała uszkodzenia w miejscu jej zabudowy od silniejszych nacisków podczas lądowania. Użytkownicy domowym sposobem zaradzili temu, demontując płózkę wprowadzającą siły skupione, co dało rozłożenie nacisków na większą powierzchnię. Zmieniono też dolne zawieszenie steru kierunku oraz wprowadzono zmiany w mocowaiu usterzenia wysokości. W opinii użytkowników jest to szybowiec bardzo udany. Do końca 1996 r. wyprodukowano 215 egz. szybowca, z czego 161 wyeksportowano na sześć kontynentów. W 1990 r. licencję SZD-51 ”Junior” zakupiła Brazylia.

W 2003 r. produkcję seryjną szybowców SZD-51-1 ”Junior” podjęła firma Allstar PZL Glider z Bielska-Białej. ”Junior” znalazł wielu nabywców. W aeroklubach państw zachodniej Europy w szybkim tempie ubywało starych, drewnianych szybowców używanych do treningu, a ”Junior” był ich idealnym następcą ze względu na niską cenę i dobre własności lotne.

Wg [4]- do ok. 2007 r. łącznie wyprodukowano 255 egz. SZD-51-1 w tym 1 egz. prototyp SZD-51-0. Z tego 153 ”Juniory” zostały wyeksportowane. W dniu 1.01.2006 r. w polskim rejestrze statków powietrznych znajdowały się 88 szybowce SZD-51 ”Junior”.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy grzbietopłat z laminatu szklano-epoksydowego.
Skrzydło dwudzielne, o obrysie dwutrapezowym. Konstrukcja skorupowa, przekładkowa, jednodźwigarowa z metalowym żebrem zamykającym. Dźwigar dwuteowy z niesymetrycznym zamknięciem ścianką do której przylaminowano komorę hamulca aerodynamicznego i elementy napędów sterów. Lotka skorupowa. Hamulce aerodynamiczne jednopłytowe, tylko na górnej powierzchni skrzydeł.
Kadłub laminatowy usztywniony w tylnej części półwręgami i piankowymi żeberkami. W części centralnej wlaminowana stalowa kratownica stanowiąca węzeł mocujący podwozie główne i łączący skrzydła z kadłubem. Dwa zaczepy samopowrotne: przedni do lotów holowanych i dolny do startu za wyciągarką. Kabina zakryta.
Usterzenie w układzie T, konstrukcji przekładkowej. Ster kierunku kryty płótnem.
Podwozie jednotorowe, stałe.

Wyposażenie- podstawowy zestaw przyrządów, radiostacja UHF typu RS 6101. Możliwość zabudowy aparatury tlenowej TA 03A lub innej, dostarczonej przez zamawiającego. Możliwość zabudowy haka do startu z lin gumowych.

Dane techniczne SZD-51-1 (wg [5]):
Rozpiętość- 15,0 m, długość- 6,69 m, wysokość- 1,57 (wg [2]- 1,54) m, powierzchnia nośna- 12,51 (wg [2]- 12,5) m2.
Dopuszczalna masa własna- 200-240 (wg [2]- 245) kg, masa użyteczna- 140 kg, masa startowa max- 380 kg.
Prędkość dopuszczalna- 220 (wg [2]- 200) km/h, prędkość holowania- 140 km/h, prędkość minimalna- 61 (wg [2]- 60) km/h, doskonałość max- 35 przy prędkości 78 (wg [2]- 80) km/h, opadanie minimalne- 0,6 m/s przy prędkości 72 km/h.

Źródło:

[1] Liwiński J. ”Rejestr polskich statków powietrznych 2006”. Przegląd Lotniczy Aviation Revue nr 2/2006.
[2] Makowski T. ”Współczesne konstrukcje lotnicze Polski”. Agencja Lotnicza Altair. Warszawa 1996.
[3] Dobrzyński J. ”Szybowce SZD”. Lotnictwo nr 11/2005.
[4] ”Polskie szybowce”.
[5] ”Szybowcowy zakątek Pepego (Piotra Puchalskiego)”.
[6] ”Fotograficzny Rejestr Szybowców”
blog comments powered by Disqus