Supermarine "Spitfire" Mk.XII / Mk.IV / Mk.XX, 1941

Samolot myśliwski. Wielka Brytania.
Samoloty myśliwskie Supermarine ”Spitfire” Mk.XII z 41 Dywizjonu Myśliwskiego. (Źródło: via ”Wikimedia Commons”).
Samolot myśliwski Supermarine ”Spitfire” Mk.XII był pierwszą wersją wyposażoną w silnik Rolls Royce ”Griffon”. Silnik ten miał dużo większą pojemność skokową niż silnik ”Merlin”, ale był zbudowany w tym samym układzie. Obracał się jednak w przeciwnym kierunku. Był jednak tylko 7,5 cm dłuższy, 270 kg cięższy i w przekroju tylko o 6% większy niż ”Merlin”. Śmigło było czterołopatowe. Pod koniec 1941 r. zbudowano 2 samoloty z tym silnikiem i oznaczono je jako ”Spitfire” Mk.IV. Miały silnik ”Griffon IIB” z jednostopniową sprężarką i chowane kółko ogonowe oraz skrzydła o normalnej rozpiętości. Wzmocniono przy tym, by móc zamontować ten silnik, podłużnice w kadłubie i zmieniono mocowanie silnika. Pierwszą maszynę oblatano 27.11.1941 r. Z uwagi na dłuższy silnik, długość samolotu wzrosła do 9,3 m. Planowano że wersja seryjna maszyny będzie uzbrojona albo w 2 działka 20 mm i 4 kaemy 7,7 mm albo w 4 działka 20 mm. Zamontowano nawet na tym prototypie makiety 6 działek, ale potem wrócono do konfiguracji 2 działka i 4 kaemy. Wkrótce oznaczenie prototypu, zmieniono na Mk.XX, ponieważ oznaczenie Supermarine ”Spitfire” PR Mk.IV przydzielono wersji rozpoznawczej PR Mk.ID. Następnie (w kwietniu 1942 r.) ten sam samolot stał się prototypem wersji Supermarine ”Spitfire” Mk.XII- myśliwca do działań na małej wysokości.

Drugi ”Spitfire” z silnikiem ”Griffon” został oblatany 8.08.1942 r. i w książce lotów pilota-oblatywacza został odnotowany jako ”Spitfire” Mk.20. Jego konstrukcja wewnętrzna została znacznie zmieniona, tak że stała się o wiele mocniejsza nawet od Mk.VII. Przed końcem 1942 r. samolot ten został zmodyfikowany. Zainstalowano na nim silnik ”Griffon 21” z dwustopniową sprężarką i tym samym stał się prototypem wersji Supermarine ”Spitfire” Mk.21.

Pierwszy prototyp wziął udział, w lipcu 1942 r, w wyścigu z Hawker ”Typhoon” i Focke-Wulf Fw-190, w locie na małej wysokości i wygrał go, co było dość niespodziewane dla obserwatorów. Maszyna ta potem przechodziła próby i dokonywano na niej modyfikacji. Wypuszczono krótką serię maszyn tej wersji, 100 egz. (w firmie Supermarine Aviation). Produkcję rozpoczęto od października 1942 r. Płatowiec początkowo bazował na wersji Supermarine ”Spitfire” Mk.V a potem na wersji Supermarine ”Spitfire” Mk.VIII. Były one napędzanie silnikiem ”Griffon III” lub ”Griffon IV”, które zapewniały bardzo dobre osiągi na małych i średnich wysokościach, ale na dużych były gorsze od wersji Supermarine ”Spitfire” Mk.IX. Zrezygnowano z chowanego kółka ogonowego. Skrócono końcówki skrzydeł, przystosowując je lepiej do działań na niskich wysokościach. Od lutego 1943 r. używane były do przechwytywania samolotów myśliwsko-bombowych Focke-Wulf FW-190, które atakowały obiekty na Wyspach Brytyjskich nadlatując na minimalnej wysokości.

W Polsce.

W listopadzie 1942 r. do Aircraft and Armament Experimental Estabishment (AAEE) został przydzielony ppor. pil. Henryk Pietrzak z Dywizjonu 306, w celu przeprowadzenia prób samolotu ”Spitfire” Mk.XII. W 1942 r. Jerzy Solak latał na samolocie tej wersji w jednostce doświadczalnej The Air Fighting Development Unit (AFDU). W latach 1942-1943 Henryk Pietrzak, Władysław Potocki i Ignacy Olszewski służyli w jednostce doświadczalnej Intensive Flying Development Flight w Boscombe Down. Brali tu udział w próbach samolotu ”Spitfire” Mk.XII.

J. Polak latał na samolocie ”Spitfire” Mk.XII w brytyjskim 41 Dywizjonie Myśliwskim.

Samoloty tego typu były rozprowadzane na terenie Wielkiej Brytanii przez polskich pilotów działających w jednostkach Ferry, m.in. przez por. pil. Annę Leską.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy dolnopłat o konstrukcji metalowej.
Skrzydła trójdzielne, jednodźwigarowe o obrysie eliptycznym. Pod skrzydłem znajdowały się chłodnice cieczy silnika. Pokryte blachą, lotek- płótnem.
Kadłub półskorupowy, pokryty blachą, składał się z trzech sekcji: centralnej, przedniej i ogonowej. Kabina zakryta.
Usterzenie wolnonośne. Pokrycie stateczników blachą duralową, pokrycie sterów płótnem lub blachą.
Podwozie klasyczne chowane w locie.

Silnik- rzędowy:
- Mk.IV- Rolls Royce ”Griffon IIB”,
- Mk.XII- Rolls Royce ”Griffon III” lub ”Griffon IV”.

Dane techniczne:

Inne wersje:
Supermarine ”Spitfire” Mk.I/Mk.II/Mk.III
Supermarine ”Spitfire” PR Mk.IV/Mk.IV
Supermarine ”Spitfire” Mk.V
Supermarine ”Spitfire” Mk.VI/Mk.VII/Mk.VIII/Mk.23
Supermarine ”Spitfire” Mk.IX
Supermarine ”Spitfire” Mk.X
Supermarine ”Spitfire” Mk.XI
Supermarine ”Spitfire” Mk.XIII
Supermarine ”Spitfire” Mk.XIV
Supermarine ”Spitfire” Mk.XVI
Supermarine ”Spitfire” Mk.XVIII
Supermarine ”Spitfire” PR.XIX
Supermarine ”Spitfire” Mk.21
Supermarine ”Spitfire” Mk.22
Supermarine ”Spitfire” Mk.24

Galeria

  • Samolot ”Spitfire” Mk.XII z 41 Dywizjonu Myśliwskiego. (Źródło: Imperial War Museums - CH 12752).

Źródło:

[1] Kubala K. ”Ignacy Olszewski (1913-2004)” Lotnictwo nr 10/2004.
[2] Morgała A. ”Polskie samoloty wojskowe 1939-1945”. Wydawnictwo MON. Warszawa 1976.
[3] Płoszajski J. ”Technicy lotnictwa polskiego na Zachodzie 1939-1946”. Wydawnictwo Z.P. Poligrafia. Warszawa 2007.
[4] Price A. ”Supermarine Spitfire cz. 1”. Seria Monografie Lotnicze nr 38. Wyd. AJ-Press. Gdańsk 1997.
[5] Matusiak W. ”Supermarine Spitfire cz. 3”. Seria Monografie Lotnicze nr 40. Wyd. AJ-Press. Gdańsk 1999.
blog comments powered by Disqus