SNCASE SE-161 "Languedoc", 1939
(Bloch 161)

Samolot pasażerski. Francja.
Samolot pasażerski SNCASE SE-161 ”Languedoc” linii lotniczych Air France. (Źródło: archiwum).

Po włączeniu zakładów Société des Avions Marcel Bloch do znacjo­nalizowanego przemysłu lotniczego, zjed­noczonego w Société Nationale de Constructions aéronautiques du Sud-Ouest (SNCASO) w 1936 r., zespół konstrukcyjny z zakładów Bloch został zaangażowany w prace nad wersją zaprojektowanego, ale nie zbudowanego, 12-miejscowego samolotu pasażerskiego Bloch MB-160. Opracowany został prototyp MB-161.01 (F-ARTV), który został oblatany 15.12.1939 r. (wg [4]- we wrześniu 1939 r.) Pozytywne wyniki wstępnych prób zaowocowały zamówieniem z Air France. Przygotowania do rozpoczęcia produkcji samolotu przerwało zajęcie Francji przez Niemców w czerwcu 1940 r.

W 1942 r. Niemcy zezwolili na przeprowadzenie dalszych prób prototypowych, a następnie rozpoczęto budowę 20 samolotów. Wytwórnia opóźniała ich produkcję, aby Niemcy nie mogli ich wykorzystać. Do końca wojny nie zbudowano ani jednego egzemplarza, a seryjną produkcję zrealizowano dopiero po wyzwoleniu Francji. Prototyp wersji seryjnej, zbudowany w wytwórni SNCASE i oznaczony jako SNCASE SE-161 ”Languedoc”, został oblatany 17.09.1945 r. W dniu 28 .05.1946 r. samoloty rozpoczęły obsługę regularnej linii na trasie Paryż-Algier, a w czerwcu i w lipcu odpo­wiednio na trasach Paryż-Oran-Casablan­ca i Paryż-Marsylia. W październiku więk­szość maszyn została wycofana w związku z kłopotami z podwoziem i brakiem przy­gotowania samolotów do operacji w warunkach zimowych. Samolot był napędzany czterema silnikami gwiazdowymi Gnôme-Rhône 14N-44/45 o mocy 845,5 kW, zabudowanymi w gon­dolach na krawędzi natarcia skrzydła.

Do 1950 r. wyprodukowano 100 samolotów, z których 40 było używanych przez linie Air France, zaś większość (ok. 60 egz.) pozostałych eksploatowało francuskie lotnictwo morskie- jako SEW-161 wykonywały misje patrolowe. Kilka egzemplarzy służyło także jako nosiciele doświadczalnych samolotów odrzutowych oraz jako hamownie do prób w locie nowych typów silników. Samoloty SE-161 miały poważne wady, wśród których na pierwszym miejscu należy wymienić silniki łatwo ulegające uszkodzeniom i o bardzo krótkim okresie międzyremontowym oraz niepewne podwozie.

Przedsiębiorstwo Air France wymieniło na swych samolotach silniki Gnôme-Rhône na Pratt-Whitney R-1830 ”Twin Wasp”. Zamontowano instalację przeciwoblodzeniową i ogrzewanie oraz wprowadzono szereg innych modyfika­cji. Samoloty, oznaczone jako SE-161.P7, we­szły do eksploatacji w marcu 1947 r. Od 1949 r. rozpoczęły stopniowe wycofywanie samolotów z użytku, m.in. odsprzedając je do Egiptu i Hiszpanii. W 1951 r. Air France przerobił część swoich SE-161 na wersję o zwięk­szonej pojemności, w którym mieściło się 44 pasażerów. W 1954 r. zaprzestano we Francji używać SE-161 do komunikacji lotniczej. Francuskie lotnictwo wojskowe eksploatowało natomiast te samoloty jeszcze w 1965 r.

W Polsce.

W dniu 21.03.1947 r. został zademonstrowany w Warszawie samolot pasażerski SNCASE SE-161 ”Languedoc”, a w maju 1947 r. Polskie Linie Lotnicze ”Lot” zakupiły 5 samolotów tego typu. Przeznaczone były przede wszystkim do obsługi dłuższych linii zagranicznych. Zakupione samoloty w wersji SE-161/1 ”Languedoc B-2” były wyprodukowane w latach 1946 i 1947. Otrzymały one znaki rejestracyjne od SP-LDA do SP-LDE. Pierwsze 3 egz. przybyły do Polski 5.07.1947 i od 1.08.1947 weszły na linie. W październiku 1947 r. przybył czwarty samolot, a piąty w 1948 r.

Początkowo zamierzano zakupić łącznie 10 samolotów SE-161 dla zapewnienia szybkiego rozwoju linii zagranicznych. Często jednak ulegające uszkodzeniom silniki były przyczyną licznych kłopotów z tymi samolotami, m.in. kilkunastu przymusowych lądowań. W dniu 31.05.1948 r. podczas lotu samolotu SP-LDA z Warszawy do Paryża kolejno stanęły 3 silniki i samolot lądował przymusowo ze złożonym podwoziem pod Reims. Na szczęście pasażerom nic się nie stało, a samolot nadawał się do remontu. Po tym wypadku zawieszono loty na wszystkich samolotach SE-161 PLL ”Lot”. Wytwórnia zaproponowała wymianę silników na Pratt Whitney R-1830. Samolotów jednak nie przerobiono, lecz na wiosnę 1950 r. skasowano, łącznie z wyremontowanym i nie odebranym z Francji SP-LDA. ”Languedoc” był pierwszym samolotem 4-silnikowym użytym w polskiej komunikacji lotniczej.

Z użytkowaniem ”Languedoców” przez PLL ”Lot” wiąże się również jeden dramatyczny epizod: władze państwowe oskarżyły kilku kluczowych pracowników linii związanych z eksploatacją tego samolotu o działalność sabotażową i zasądzono dla nich wyrok śmierci.

Konstrukcja:
Dolnopłat wolnonośny o konstrukcji metalowej. Załoga- 5 osób, pasażerów- 33 (wg [4]- załoga- 4 osoby, pasażerów- 33-44).
Płat czwórdzielny, dwudźwigarowy, lotki metalowe, między lotkami i kadłubem klapy szczelinowe, a pod kadłubem- klapy krokodylowe.
Kabina zakryta.
Usterzeniem poziome zabudowane na grzbiecie kadłuba, usterzenie pionowe podwójne.
Podwozie klasyczne chowane w locie.

Napęd:
- SE-161- 4 silniki w układzie podwójnej gwiazdy Gnôme-Rhône 14N54/N55 o mocy startowej 846 kW (1150 KM) i mocy trwałej 727 kW (990 KM) każdy. Silniki wymieniono później na Gnôme-Rhône 14N68/69,
- SE-161.P7- Pratt & Whitney R-1830.

Dane techniczne SE-161 (wg [3]):
Rozpiętość- 29,39 m, długość- 24,26 m, wysokość- 5,57 m, powierzchnia nośna- 111,3 m2.
Masa własna- 14 324 kg, masa użyteczna- 6 776 kg, masa całkowita- 2315 kg, masa całkowita- 21 100 kg, masa całkowita max- 23 000 kg.
Prędkość max- 425 km/h, prędkość przelotowa- 330-350 km/h, prędkość minimalna- 115 km/h, wznoszenie- 4,5 m/s, pułap- 8800 m, zasięg- 1000 km, zasięg max- 2500 km.

Źródło:

[1] Mikulski M., Glass A. ”Polski transport lotniczy 1918-1978”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1980.
[2] Kozakowski T. ”80 lat PLL LOT”. Lotnictwo nr 2/2009.
[3] Głowacki B., Sobczak G. ”Współczesne samoloty pasażerskie”. Wydawnictwo Lampart. Warszawa 2002.
[4] "Samoloty. Encyklopedia Lotnictwa".
blog comments powered by Disqus