RBWZ S-22 "Ilia Muromiec", 1913

Ciężki samolot bombowy. Rosja.
Samolot RBWZ "Ilia Muromiec" G-II z Awiacji I Korpusu Polskiego w Bobrujsku. (Źródło: archiwum).
Ciężki samolot bombowy RBWZ ”Ilia Muromiec” (od imienia legendarnego mocarza z rosyjskich baśni) skonstruowany został przez Igora Sikorskiego w wytwórni Russko-Bałtijskij Wagonnyj Zawod w Petersburgu. Był pierwszą konstrukcją tej klasy w świecie budowaną seryjnie. Był to dalszy rozwój samolotu RBWZ S-21 ”Russkij Witiaź”. Prototyp S-22 A-1 został oblatany 11.10.1913 r. Napędzany był przez 4 silniki Argus o mocy 74 kW (100 KM) każdy. Na samolocie tym pobito wiele rekordów długotrwałości lotu z obciążeniem, min. 15.12.1913 r. ustanowiono na nim światowy rekord udźwigu- 1100 kg, 12.02.1914 r. wykonano lot z 16 pasażerami o łącznej masie 1290 kg. W 1914 r. przebudowano go na wodnosamolot pływakowy. Otrzymał napęd złożony z 2 silników Argus o mocy 74 kW (100 KM) każdy oraz 2 silniki Salmson o mocy 147 kW (200 KM) każdy. Używany był w lotnictwie morskim Rosji.

Samolot był budowany seryjnie. Ogółem zbudowano około 80 egz. w wersjach: B, W, G, D, E, różniących się konstrukcją, silnikami, wyposażeniem i ładunkiem. Praktycznie wszystkie ”Muromce” różniły się między sobą, bądź to wymiarami, bądź wyposażeniem:
- wersja S-23 IM-B, 1914, rozpoznawczo-bombowa. Załoga- 5 osób. Zbudowano 6 egz. o jednakowych rozmiarach: rozpiętość- 30,95 m, długość- 19,0 m, wysokość- 3,9 m, powierzchnia nośna- 150,0 m2. Różniły się masami, udźwigiem, pułapem, prędkością i rodzajem napędu. Napęd- 4 silniki: 2 silniki Argus o mocy 103 kW (140 KM) każdy, lub 2 silniki Argus o mocy 74 kW (100 KM) każdy i 2 silniki Argus o mocy 92 kW (125 KM) każdy, oraz 4 silniki Salmson z tego 2 o mocy po 147 kW (200 KM) i 2 o mocy po 99 kW (135 KM). Masa własna- 3040-3600 kg, masa całkowita- 4600-4800 kg. Prędkość max.- 96-105 km/h, wznoszenie- 0,83-0,95 m/s, pułap- 2000-3000 m, zasięg- 380-520 km.

- wersja S-24 IM-W, napęd- 4 silniki o łącznej mocy od 220 kW do 440 kW. Stosowano silniki w różnych zestawach i o różnej mocy typu Argus, Salmson, RBZ-6 oraz Fiat. Załoga- 6 osób. Rozpiętość- 28,0-30,87 m, długość- 17,1-17,5 m, wysokość- 3,9 m, powierzchnia nośna- 120,0-148,0 m2. Masa własna- 2800-3800 kg, masa całkowita- 3200-5100 kg. Prędkość max.- 90-125 km/h, pułap- 2900-3700 m, zasięg- 440-650 km. Zbudowano 30 egz. tej wersji.

- wersja S-25 IM-G, 1915. Załoga- 5-7 osób. Uzbrojenie- ok. 6 ruchomych karabinów maszynowych. Udźwig bomb- 500 kg. Napęd- 4 silniki w różnych zestawach i o różnej mocy typu Argus, Sunbeam, RBZ-6, Renault oraz Beardmore. Rozpiętość- 30,87 m, długość- 17,1 m, wysokość- 3,95 m, powierzchnia nośna- 148,0-159,6 m2. Zbudowano łącznie 50 egz. tej wersji w czterech odmianach:
- S-25 IM-G-1, masa własna- 3700-3800 kg, masa całkowita- 5200-6100 kg. Prędkość max.- 110-125 km/h, pułap- 4000 m, zasięg- 500 km.
- S-25 IM-G-2, 1916, masa własna- 3800 kg, całkowita- 5500 kg. Prędkość max.- 137 km/h, pułap- 4600 m, zasięg- 540 km.
- S-25 IM-G-3, 1916, Uzbrojenie- 6 ruchomych karabinów maszynowych. Udźwig bomb- 190 kg.
- S-25 IM-G-4, prędkość max.- 128 km/h.

- wersja S-26 IM-D, 1915. Zbudowano 3 egz. w dwóch odmianach:
- S-26 IM-D-1 (DIM), napęd- 4 silniki Sunbeam o mocy 110 kW (150 KM) każdy w dwóch tandemach. Rozpiętość- 24,9 m, długość- 15,5 m, powierzchnia nośna- 132,0 m2. Masa własna- 3150 kg, masa całkowita- 4400 kg. Prędkość max.- 120 km/h,, pułap- 3200 m, zasięg- 480 km.
- S-26 IM-D-2, napęd- 4 silniki Sunbeam o mocy 110 kW (150 KM) każdy ustawione w jednym szeregu. Rozpiętość- 29,7 m, długość- 17,0 m, powierzchnia nośna- 148,0 m2. Masa własna- 3300 kg, masa całkowita- 5200 kg. Prędkość max.- 110 km/h, pułap- 2900 m, zasięg- 520 km.

- wersja S-27 IM-E, 1916. Załoga- 7-8 osób. Uzbrojenie- 7-8 ruchomych karabinów maszynowych. Napęd- 4 silniki Renault o mocy 162 kW (220 KM) każdy. Zbudowano 8 egz. w trzech odmianach: IM-E-1, IM-E-2, IM-E-3. Rozpiętość- 30,4-34,5 m, długość- 17,1-18,8 m, powierzchnia nośna- 190,0-220,0 m2. Masa własna- 4200-5000 kg, masa całkowita- 6100-7460 kg. Prędkość max.- 130-137 km/h, pułap- 3000-4000 m, zasięg- 350-620 km. (Wszystkie dane techniczne wg [3], inne źródła podają odmienne wielkości).

Używane przez cały okres I w. ś. w rosyjskiej specjalnej jednostce EWK (Eskadra Wozdusznych Korabliej- Eskadra Statków Powietrznych) operującej przeciw wojskom niemieckim z baz w Jabłonnie koło Warszawy, Pskowie i Winnicy. W czasie działań bojowych tylko trzy samoloty IM zostały zniszczone na skutek działań przeciwnika, w tym jeden zestrzelony przez myśliwce dnia 12.09.1916 r. Od 1917 r. używany w lotnictwie ZSRR, a od 1918 r. w lotnictwie Ukrainy (kilka egzuk). W 1921 r. samoloty te obsługiwały pierwszą w Rosji Sowieckiej linię lotniczą z Moskwy do Charkowa.

W Polsce.

Jednym ,z głównych konstruktorów lotniczych w RBWZ był Polak, inż. Witold Jarkowski, mający swój udział w projektowaniu gigantów Sikorskiego.

Jeden samolot RBWZ ”Ilia Muromiec” znajdował się w wyposażeniu I Oddziału Awiacyjnego I Korpusu Polskiego pod dowództwem gen. Dowbór-Muśnickiego utworzonego 10.08.1917 r. na lotnisku w Bobrujsku. Samolot był w wersji G-II (numer fabryczny G-36), posiadał jako jedyny egzemplarz 4 silniki Beadmore o mocy 125 kW (170 KM) każdy. Samolot ten miał najlepsze osiągi spośród wszystkich ”Muromców”. Na początku marca 1918 r. ”Ilia Muromiec” nr G-36 znajdował się w bazie EWK w Winnicy. Wobec groźby zajęcia bazy przez Niemców, płk pil. J. S. Baszko ewakuował 6.03.1918 r. samolot na lotnisko w Bobrujsku opanowane przez I Korpus Polski. Samolot został włączony w skład Awiacji I K. P. Utrzymywany był w stanie gotowości do startu.

Wobec groźby rozbrojenia Polaków przez wojska niemieckie ”Ilia Muromiec” wystartował 26.05.1918 r. i skierował się w stronę Moskwy. Po przebyciu około 230 km samolot wylądował przymusowo w Juchnowie około 100 km od celu podróży. Samolot po remoncie był wykorzystywany przez lotnictwo Sowieckiej Rosji do komunikacji lotniczej.

Konstrukcja ”Ilia Muromiec” G-II nr G-36 (wg [1]):
Dwupłat o konstrukcji drewnianej. Załoga- 4-5 osób.
Skrzydła dwudźwigarowe. Pokryte płótnem.
Kadłub- kratownica przestrzenna pokryta od przodu sklejką, dalej płótnem. Kabiny zakryte.
Usterzenie klasyczne z dodatkowymi powierzchniami statecznika pionowego i bardzo dużą powierzchnią usterzenia poziomego.
Podwozie klasyczne stałe.

Uzbrojenie- 3 lub 4 ruchome karabiny maszynowe na górze i po bokach kadłuba. W samolotach serii G znajdowało się dodatkowe stanowisko na rufie- za usterzeniem pionowym. Udźwig bomb- 450 kg.

Napęd: 4 silniki rzędowe Beadmore o mocy 125 kW (170 KM) każdy.

Dane techniczne ”Ilia Muromiec” G-II nr G-36 (wg [1]):
Rozpiętość- 30,87 m, długość- 17,1 m, wysokość- 4,0 m, powierzchnia nośna- 159,6 m2.
Masa własna- 3800 kg, masa użyteczna- 1700 kg, masa całkowita- 5500 kg.
Prędkość max- 137 km/h, prędkość lądowania- 78 km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 6', pułap- 4600 m, zasięg- 540 km, czas lotu- 4 h.

Źródło:

[1] A. Morgała ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[2] W. Bączkowski ”Samoloty bombowe I wojny światowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1986.
[3] B. Gaczkowski ”Samolot bombowy RBWZ Ilia Muromiec”. Seria TBU nr 190. Dom Wydawniczy Bellona, Agencja Wydawnicza CB. Warszawa 2000.
[4] Praca zbiorowa ”Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa.”. Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika Ku Czci Poległych Lotników. Warszawa 1933.
[5] Chajrulin M. ”Wozdusznyj korabli Ilia Muromiec.”. Seria Armada nr 8. Wydawnictwo EksPrint. Moskwa 1998.
blog comments powered by Disqus