PWS-21 (PWS-21 bis), 1930

Samolot pasażerski. Polska.
Samolot pasażerski PWS-21 bis (SP-AEC) w okresie użytkowania w Polskich Linii Lotniczych ”Lot”. (Źródło: Jońca A. ”Samoloty linii lotniczych 1931-1939”. Seria ”Barwa w lotnictwie polskim” nr 3. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1985).
Projekt samolotu PWS-21 został opracowany na przełomie 1928 i 1929 r., na konkurs Ministerstwa Komunikacji na samolot mający zastąpić w PLL ”LOT” samoloty Junkers F-13. Został zaprojektowany przez inż. Stanisława Cywińskiego i inż. Jarosława Naleszkiewicza w Podlaskiej Wytwórni Samolotów. Samolot miał płat prostokątno-trapezowy podparty zastrzałami. PLL ”LOT” zgłosił zastrzeżenie do projektu, m.in. do wymiarów kabiny pasażerskiej i podał szczegółowe wymagania. Projektu nie zrealizowano.

Na początkach 1929 r. inż. Stanisław Cywiński zaprojektował samolot PWS-21 bis o układzie zbliżonym do samolotu Fokker F-VII. Na zamówienie Ministerstwa Komunikacji zbudowano prototyp tego samolotu. Podlaska Wytwórnia Samolotów przystąpiła w drugiej połowie 1929 r. do budowy PWS-21 bis. Otrzymał on znaki rejestracyjne SP-AEC. Oblatany został wiosną (prawdopodobnie w kwietniu) 1930 r.

Liczne i zbyt szczegółowe wymagania PLL ”LOT” (np. wysokość kabiny pasażerskiej 1,80 m, wysunięcie kabiny załogi przed płat itp.) spowodowały, iż samolot wypadł za ciężko, w wyniku czego miał bardzo słabe osiągi. Próby w Instytucie Badań Technicznych Lotnictwa wykazały, że samolot miał bardzo długi start, słabe wznoszenie, wyjątkowo niski pułap, małą prędkość przelotową i nieduży zasięg. W 1931 r. przeszedł próby eksploatacyjne w PLL ”LOT”. Jego konkurent- Lublin R-XI, też nie był udany. Obie wytwórnie przystąpiły do budowy ulepszonych odmian swych samolotów. Prototyp został rozbity 21.09.1931 r., podobno uczyniono to celowo, by wytwórnia otrzymała odszkodowanie w celu pokrycia kosztów budowy prototypu.

Dalszym rozwojem samolotu PWS-21 bis był samolot PWS-24.

Konstrukcja:
Górnopłat zastrzałowy o konstrukcji mieszanej. Załoga- 2 osoby, pasażerów- 6 (wg [3]- 4).
Płat prostokątno-eliptyczny, niedzielony, drewniany, dwudźwigarowy, wielopodłużnicowy, kryty sklejką.
Kadłub kratownicowy z rur stalowych, w części przedniej z rur i kątowników łączonych nitowaniem, a w części tylnej spawany z rur, kryty płótnem na listwach drewnianych. Przód kadłuba kryty blachą aluminiową. Kabiny zakryte.
Usterzenie drewniane, stateczniki kryte sklejką, stery płótnem.
Podwozie klasyczne stałe.

Silnik- gwiazdowy Wright ”Whirlwind J5” o mocy nominalnej 162 kW (220 KM) i mocy startowej 176 kW (240 KM).

Dane techniczne PWS-21 bis (wg [3]):
Rozpiętość- 15,0 m, długość- 9,44 (wg [2]- 9,4) m, wysokość- 2,9 m, powierzchnia nośna- 31,75 (wg [2]- 31,7) m2.
Masa własna- 1317 kg, masa użyteczna- 683 kg, masa całkowita- 2000 kg.
Prędkość max- 167 km/h, prędkość przelotowa- 140 km/h, prędkość min.- 93 km/h, wznoszenie- 1,3 m/s, pułap- 1300 m, zasięg- 600 km.

Galeria

  • Samolot pasażerski PWS-21 bis. (Źródło: ze zbiorów CardPlane).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939”. Wyd. Bellona. Warszawa 2003.
[2] Chwałczyk T., Glass A. ”Samoloty PWS”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1990.
blog comments powered by Disqus