PWS-11 (PWS-13), 1929

Samolot treningowo-akrobacyjny. Polska.
Samolot treningowo-akrobacyjny PWS-11. (Źródło: Praca zbiorowa ”Album Dziesięciolecia Lotnictwa Polskiego”. Nakładem Wydawnictwa Lotnik. Poznań 1930).
W latach 1928-29 konstruktorzy samolotu myśliwskiego PWS-10, inż. Aleksander Grzędzielski i inż. August Bobek-Zdaniewski zaprojektowali jednomiejscowy samolot PWS-11SM do taniego szkolenia pilotów myśliwskich. Przy projektowaniu samolotu oparli się na doświadczeniach uzyskanych z samolotem PWS-5 i PWS-10. W lutym 1929 r. Podlaska Wytwórnia Samolotów otrzymała od wojska zamówienie na budowę dwóch prototypów. Pierwszy prototyp PWS-11 został oblatany w 4.11.1929 r. Pierwsze próby wykazały niesterówność samolotu. Badając przyczyny zjawiska, dokonywano przeróbek usterzenia. Nie rozwiązało to jednak problemów. Zmodyfikowany prototyp oznaczono PWS-11a. W końcu stwierdzono, że kadłub o prostokątnym przekroju, z nieoprofilowanym silnikiem, dawał duże zawirowania powodujące nieskuteczność usterzenia. Dopiero przebudowa kadłuba na przekrój owalny z pierścieniową osłoną silnika dało oczekiwany efekt. Wg [1] prace prowadzono na pierwszym prototypie zimą 1929/1930, a poprawiony prototyp oznaczony PWS-11 bis wykonał pierwszy lot w kwietniu 1930 r. Drugi egzemplarz PWS-11 bis oblatany nieco później miał wszystkie zmiany wprowadzone na poprzedniku. Natomiast wg [3] dopiero drugi prototyp PWS-11 bis, oblatany w kwietniu 1930 r., miał kadłub o przekroju owalnym i pierścieniową osłonę silnika oraz powiększony statecznik pionowy.

PWS-11 bis wykazywał bardzo dobre właściwości w akrobacji. W lecie 1930 r. samolot zmodyfikowano. Okazał się bardzo zwrotny i wykazywał bardzo dobre własności w akrobacji. W tej postaci samolot w jesieni 1930 r. przeszedł próby w IBTL i otrzymał cywilne znaki rejestracyjne SP-ADS. Ówczesny polski as akrobacji płk pil. J. Kossowski wykonywał na nim pokazy akrobacji. Wersja seryjna samolotu miała nosić oznaczenie PWS-13. Wg [1] Departament Aeronautyki przewidywał zamówienie w 1931 r. serii 30 egz., ale wobec kryzysu wytwórni nie doszło do realizacji. Natomiast wg [3] lotnictwo wojskowe nie złożyło zamówienia na PWS-11 i nie przewidywało stosowania jednomiejscowych samolotów treningowo-myśliwskich. Obydwa prototypy przydzielono do 1 i 2 PL, a następnie do LSSiB, gdzie zostały rozbite w wypadkach lotniczych. Konkurencyjnym samolotem był Bartel BM-6.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy górnopłat zastrzałowy o konstrukcji drewnianej.
Płat prostokątny, dwudzielny, drewniany, dwudźwigarowy, kryty sklejką do drugiego dźwigara, całość ponadto kryta płótnem, podparty dwiema parami zastrzałów z rur stalowych, usztywnionych cienkimi rurkami i wykrzyżowanych stalowym cięgnem.
Kadłub kratownicowy, drewniany, początkowo kryty sklejką, później płótnem na listwach. W wersji seryjnej PWS-13 kadłub miał być spawany z rur stalowych. Przód kadłuba do ściany ogniowej oraz góra kadłuba przed kabiną kryte blachą aluminiową. Kabina odkryta.
Usterzenie drewniane. Stateczniki kryte sklejką, stery płótnem. Statecznik poziomy podparty zastrzałami. Statecznik pionowy usztywniony cięgnami.
Podwozie klasyczne stałe.

Uzbrojenie- 1 stały karabin maszynowy pilota Vickers kal. 7,7 mm

Wyposażenie- rakietnica sygnalizacyjna Perkun.

Silnik- gwiazdowy Wright ”Whirlwind J5” o mocy nominalnej 162 kW (220 KM) i mocy startowej 176 kW (240 KM).

Dane techniczne PWS-11 (wg [3]):
Rozpiętość- 9,0 m, długość- 6,65 (wg [1]- 6,7, wg [2]- 6,6) m, wysokość- 2,44 (wg [2]- 2,4) m, powierzchnia nośna- 15,0 m2.
Masa własna- 666 kg, masa użyteczna- 268 kg, masa całkowita- 934 kg.
Prędkość max- 210 (wg [1]- 210-216) km/h, prędkość przelotowa- 180 km/h, prędkość min.- 91 km/h, wznoszenie- 7,3 (wg [2]- 8) m/s, pułap- 4950 m, zasięg- 630 km.

Galeria

  • Prototyp PWS-11SM w pierwotnej postaci. (Źródło: archiwum).
  • Samolot treningowo-akrobacyjny PWS-11 bis. (Źródło: archiwum).
  • PWS-11SM, plany modelarskie. (Źródło: Modelarz nr 12/1975).
  • PWS-11a, plany modelarskie. (Źródło: Modelarz nr 12/1975).
  • PWS-11bis, plany modelarskie. (Źródło: Modelarz nr 12/1975).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1924-1939”. Wyd. Bellona. Warszawa 2003.
[2] Chwałczyk T., Glass A. ”Samoloty PWS”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1990.
[3] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
blog comments powered by Disqus