Zakład Szybowcowy „JEŻÓW” Henryk Mynarski
Okręgowe Warsztaty Szybowcowe Nr 2 w Jeżowie
OWS-2 Jeżów
Zakłady Sprzętu Lotnictwa Sportowego nr 2 w Jeżowie
(ZSLS nr 2 w Jeżowie
Zakład Szybowcowy w Jeżowie Sudeckim
Przedsiębiorstwo Doświadczalno-Produkcyjne Szybownictwa PZL-Bielsko Zakład w Jeżowie Sudeckim

W 1924 r. w Grunau założono europejskiej sławy, drugą w Niemczech (i tym samym na świecie) Szkołę Szybowcową, Segel-Flugschule, wykorzystującą znakomite warunki naturalne góry Szybowisko (561 m npm), co było szczególnie ważne, jako że starty odbywały się wówczas z lin gumowych lub wyciągarek- wysokość względną 200 m, związane z wiatrami falowymi silne prądy wznoszące umożliwiające osiąganie pułapów do 10000 m i łatwy dojazd- wzniesiono budynki mieszkalne, hangary i warsztaty. W 1929 (wg [3]- 1928) r. wybudowano na Szybowisku wielki hangar i jednocześnie podjęto w Jeżowie, Piechowicach i Jeleniej Górze produkcję szybowców szkolnych i wyczynowych. Jednym z założycieli był Edmund Schneider, konstruktor szybowca Grunau ”Baby II”. Szybowiec ten spopularyzował szybownictwo w okresie przedwojennym na świecie. Był tani w produkcji, a zatem bardziej dostępny dla szerszej rzeszy potencjalnych nabywców.

Po II Wojnie Światowej i regulacjach granic państw europejskich Grunau, obecnie Jeżów Sudecki, znalazł się na terytorium Polski. Na bazie niezniszczonej niemieckiej wytwórni w Jeżowie powstały Okręgowe Warsztaty Szybowcowe nr 2 w Jeżowie, początkowo remontujące poniemieckie szybowce: SG-38, SG-40, Grunau 8, Grunau ”Baby IIB2”, DFS ”Kranich”. Do końca 1945 r. wyremontowano ok. 60 szybowców. W 1947 r. w warsztatach zbudowano od podstaw 10 szybowców Grunau ”Baby IIB2”. Od 1949 r. prowadzono prace modernizacyjne szybowców DFS ”Liege Kranich”. W latach 1945-1950 warsztaty wypuściły ponad 600 wyremontowanych i zbudowanych szybowców, zasilając szybownictwo polskie w tak potrzebny sprzęt.

Zakład Szybowcowy od 1945 do 2001 r. był przedsiębiorstwem państwowym działającym w strukturach Ministerstwa Komunikacji. W 1948 r. nazwę zakładu zmieniono na Zakłady Sprzętu Lotnictwa Sportowego nr 2 (ZSLS nr 2) w Jeżowie. Podlegały one wówczas Dyrekcji Zakładów Sprzętu Lotnictwa Sportowego w Warszawie. W lipcu 1963 r. nastąpiła reorganizacja Zakładów Sprzętu Lotnictwa Sportowego, w wyniku której zlikwidowano dyrekcję ZSLS w Warszawie. Nowo powołana dyrekcja z siedzibą w Bielsku zaczęła kierować przedsiębiorstwem pod nazwą Zakłady Szybowcowe Delta-Bielsko. Wraz z tymi zmianami, Zakład w Jeżowie stał się filią na prawach wydziału Dyrekcji. Cały ten okres rozwoju Zakładu był nierozerwalnie związany z szybownictwem.

W Jeżowie były seryjnie produkowane szybowce:
- IS-A ”Salamandra”- od wiosny 1947 r. do końca 1948 r. zbudowano 75 egz.,
- IS-B ”Komar-49”- budowę rozpoczęto w 1948 r. Pierwszy szybowiec oblatany został w marcu 1950 r. Zbudowano 18 egz.,
- SZD-9 ”Bocian”- wyprodukowano w sumie 612 egz.,
- SZD-19 ”Zefir 2”,
- SZD-30 ”Pirat”.

Poza produkcją Zakład zajmował się również obsługą i naprawą szybowców drewnianych i kompozytowych. Jako nieliczny w Polsce, otrzymał zgodę niemieckiego nadzoru lotniczego LBA na obsługę polskich konstrukcji zarejestrowanych w Niemczech.

Po ogłoszeniu upadłości w styczniu 2001 r. przedsiębiorstwo państwowe pod nazwą Przedsiębiorstwo Doświadczalno-Produkcyjne Szybownictwa PZL-Bielsko Zakład w Jeżowie Sudeckim, zostało sprywatyzowane. Od tamtej pory zakład nosi nazwę Zakład Szybowcowy ”JEŻÓW” Henryk Mynarski. Zakład objął 30 Świadectw Typu na szybowce SZD, które w chwili prywatyzacji nie były produkowane. Posiada również uprawnienia do wykonywania napraw specjalnych, głównych oraz przeglądów na następujące typy szybowców: SZD-48-3 ”Jantar Standard 3”, SZD-50-3 ”Puchacz”, SZD-51-1 ”Junior”, SZD-55-1, SZD-59 ”Acro”. Miała być uruchomiona produkcja szybowców PW-5 i PW-6U, przekazana w 2005 r. przez PZL-Świdnik S.A.

W zakładzie przeprowadzono również rekonstrukcję szybowca SZD-8 ter ”Jaskółka” z 1959 r., ukończona w 2004 r., odbudowę szybowca SZD-19-2 ”Zefir-2” z 1964 r., zakończona w 2004 r., odbudowę i przelakierowanie szybowca DFS ”Olympia Meise”, ukończone w 2004 r. oraz budowę szybowca drewnianego IS-A ”Salamandra” z lat 1940-tych.

Konstrukcje:
Grunau ”Baby II” (GB-II, ”Jeżyk”), 1947, szybowiec treningowy.
IS-A ”Salamandra”, 1948, szybowiec szkolny.
IS-B ”Komar-49”, 1950, szybowiec treningowo-wyczynowy.
IS-2 ”Mucha ter”, 1950, szybowiec treningowo-wyczynowy.
SZD-9 ”Bocian”, 1952, szybowiec wyczynowy.
SZD-19-2 ”Zefir 2”, 1962, wysokowyczynowy szybowiec klasy otwartej.
SZD-30C ”Pirat”, 1978, szybowiec treningowy.
PW-5 ”Smyk”, 2005, szybowiec klasy światowej.
PW-6, szybowiec szkolno-treningowy.

Źródło:

[1] Krzyżan M. ”Samoloty w muzeach polskich”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1983.
[2] Morgała A. ”Nie tylko z szachownicą. Pierwsze szybowce w Polsce po roku 1945”. Lotnictwo z szachownicą nr 25.
[3] ”Zakład Szybowcowy JEŻÓW Henryk Mynarski”
[4] Sobczak E. ”Wrocławski Zakład Szybowcowy”. ”Lotnictwo stulecie przemiany”. Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2003.
[5] Januszewski S. ”Lotnictwo kotliny jeleniogórskiej”. ”Lotnictwo stulecie przemiany”. Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2003.
blog comments powered by Disqus