Państwowa Wytwórnia Części Lotniczych nr 3 w Lubawce
Warsztaty Szybowcowe w Lubawce
Austriacki wynalazca i przedsiębiorca Igo (Ignatz) Etrich pracował nad doskonaleniem konstrukcji maszyn włókienniczych. Ojciec Igo Etricha był znanym przedsiębiorcą, posiadającym kilka fabryk włókienniczych na Podgórzu Karkonoskim.
Jednak prawdziwą pasją Igo Etricha stała się awiacja. Po 6 latach prac naukowych i eksperymentów zbudował w warsztacie w Wiener Neustadt samolot Etrich "Taube" (gołąb). Charakteryzował się on przedziwnym kształtem płata wzorowanym na nasionach palmy Zanonia macrocarpa. Prototyp został oblatany 30.04.1910 r. Samolot stał się jedną z najbardziej rewelacyjnych konstrukcji czasów pionierskich lotnictwa europejskiego.
Mały warsztat w Wiener Neustadt stał się za ciasny, w związku z tym Igo Etrich założył w Liebau (dziś Lubawka na Dolnym Śląsku) szkołę pilotów W 1910 r. zbudował także zakłady lotnicze Etrich Flieger Werke GmbH, w których był głównym konstruktorem. Wg [3] Igo Etrich zakończył prace nad rozwijaniem tej konstrukcji w 1913 r. i ta ostatnia wersja była najdoskonalszą odmianą tych samolotów. Samoloty Etrich Taube były produkowane w Lubawce w latach 1912- 1914.
W 1945 r., w halach dawnej, austro-węgierskiej wytwórni lotniczej Etrich Flieger Werke GmbH w Lubawce, została uruchomiona Państwowa Wytwórnia Części Lotniczych nr 3 (w literaturze podawana jest błędna nazwa- Warsztaty Szybowcowe w Lubawce).
W 1948 r. wytwórnia rozpoczęła produkcję seryjną szybowców szkolnych IS-3 ABC, opracowanych w Instytucie Szybownictwa w Bielsku, pod oznaczeniem Lub-1 ABC bis. Zbudowano 50 egz. tej wersji. Następnie we wrześniu 1950 r. oblatano pierwszy z 30 szybowców ABC ter zbudowanych w Lubawce.
Na początku 1949 r. nazwa zakładu została zmieniona na Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego Lubawka (WSK Lubawka). Wytwórnia została zlikwidowana w 1951 r. (wg [3]- w 1955 r.- błędna informacja). W ich miejscu powstał tartak (Tartak nr 2 w latach 1970- tych) dla pobliskiej fabryki mebli.
Konstrukcje:
Lub-1 ABC bis (IS-3 ABC), 1948, szybowiec szkolny.
Galeria
Źródło:
[1] Szybowcowy zakątek Pepego (Piotra Puchalskiego).[2] Praca zbiorowa ”Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1965.
[3] Regewicz M. "Lubawka – miasto z lotniczą przeszłością". Tygodnik DB2010.
[4] Glass A., Kubalańca J. "Polskie konstrukcje lotnicze 1939-1954". Tom 5. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2013.
[5] Krzyżan M. "Samoloty w muzeach polskich". Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1983.
[6] Butkiewicz J., Butkiewicz P. "Igo Etrich i jego dzieło Taube". Archeologia Przemysłowa Biuletyn nr 63, Rok 6 czerwiec 2023.
[7] Gabrowski M. "Śladami zapomnianego lotniska w Lipienicy". Wydanie 2, poprawione i uzupełnione. Nakładem własnym autora. Polkowice 2018.