Nieuport 11C1 "Bébé", 1915

Samolot myśliwski. Francja.
Samolot myśliwski Nieuport 11C1 ”Bébé” w zbiorach Musee de l'Air et de l' Espace, Paris-Le Bourget. (Źródło: Copyright Zbigniew Jóźwik- ”Samoloty, śmigłowce, szybowce- fotografia lotnicza”).
Wobec pilnej potrzeby posiadania myśliwca, Gustave Delage opracował w 1915 r. pomniejszoną kopię samolotu Nieuport 10, równą 0,75 jego powierzchni nośnej. Nowy samolot oznaczony Nieuport 11C1 odznaczał się bardzo dobrymi właściwościami pilotażowymi. Miał stosunkowo dużą prędkość wznoszenia, był zwinny i szybki. Pilot posiadał zapewnioną dobrą widoczność. Piloci, którzy na nim latali nazwali go pieszczotliwie Dziecinka po francusku ”Bébé”. Samolot nie różnił się konstrukcyjnie od samolotu Nieuport 10.

Poza Francją był budowany także we Włoszech (firma Nieuport-Macchi, 650 szt.), w neutralnej Holandii i w Rosji (w wytwórni Duks w Moskwie).

Pierwsza eskadra wyposażona w te samoloty weszła do akcji w styczniu 1916 r. W lutym (wg [3]- w marcu) było ich na froncie zachodnim 90 egz., dalsze dostawy nastąpiły w kwietniu. W czasie toczącej się na początku 1916 r. bitwy pod Verdun Nieuport 11 był zdecydowanie najlepszym myśliwcem alianckim. Odniesiono na nim wiele zwycięstw. Jego doskonałe własności lotne pozwoliły sprzymierzonym odzyskać przewagę w dziedzinie lotnictwa myśliwskiego utraconą na rzecz Niemiec po wprowadzeniu jednomiejscowych samolotów myśliwskich Fokker EI/E-III.

Szybko okazało się, że zastosowany silnik o mocy 59 kW (80 KM) to zbyt mało. Postanowiono zainstalować na samolocie silnik o większej mocy. Czynione były także próby instalacji synchronizatora Alkan i umieszczenia karabinu maszynowego Lewis lub Vickers na kadłubie. Wykonano jeden samolot Nieuport 15, na którym testowano silniki ”Monosoupape” o mocach 59 k W (80 KM) i 75 kW (100 KM). Ponieważ nie uzyskano zadowalających osiągów chwilowo zaniechano stosowania synchronizatora. W 1916 r. powstała wersja Nieuport 16C1 wyposażona w mocniejszy silnik. Razem wyprodukowano w czasie wojny ok. 7200 myśliwskich Nieuportów z komorą półtorapłatową, do samolotu Nieuport 27C1 łącznie.

W Polsce.

Na samolotach Nieuport 11C1 latali również Polacy, lotnicy w służbie lotnictwa wojskowego carskiej Rosji, m.in. rtm. Tadeusz Grochowalski, por. Antoni Mroczkowski, kpt. Donat Makijonek, Jerzy Rudlicki. W lotnictwie białej Armii Dońskiej gen. Denikina loty bojowe wykonywał por. Seweryn Sacewicz (mógł to być również Nieuport 16C1).

W oddziałach lotnictwa polskiego na obczyźnie znajdowały się dwa samoloty Nieuport 11C1. jeden samolot znajdował się w Polskim Oddziale Awiacyjnym, sformowany przy I Korpusie Polskim w Mińsku 19.08.1917 r. Posiadany myśliwiec był nieuzbrojony. Wykonywano na nim loty łącznikowe i rozpoznawcze. W grudniu 1917 r. samolot wykonał przelot z Mińska na lotnisko Puchowicze koło Bobrujska. Przy kolejnym locie samolot został uszkodzony. Pozostawał w wyposażeniu oddziału do kwietnia 1918 r. Drugi egzemplarz Nieuport 11C1 otrzymał Polski Oddział Awiacyjny sformowany 15.10.1918 r. w stanicy Paszkowskiej na Kubaniu. Od 28.10.1918 r. oddział został włączony do 4 Dywizji Strzelców Polskich gen. Lucjana Żeligowskiego. Nieuport 11 był używany jako łącznikowy na Kubaniu, a od grudnia 1918 r. do marca 1919 r. w Odessie. Z chwilą wymarszu jednostki do Rumunii pozostawiono go w Odessie.

Prawdopodobnie w Polsce był jeszcze trzeci eks-rosyjski Nieuport 11C1, przejęty przez wojska austriackie, a następnie przechowywany w hangarach na lotnisku Lwowskim. Samolot określono w raporcie jako ”stary myśliwski Nieuport słabosilny 80 HP”, został zniszczony dwa miesiące później w hangarze, przygnieciony stropodachem załamanym pod ciężarem topniejącego śniegu.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy półtorapłat o konstrukcji mieszanej.
Płat górny dwudźwigarowy, dolny jednodźwigarowy. Pokrycie płatów płótnem. Charakterystyczna jednoprzęsłowa komora płatów Nieuporta połączona była stojakami w układzie V.
Kadłub kratownicowy, o konstrukcji mieszanej. Przednia część, spawana z rur stalowych. Tylna część kadłuba kratownicowa z sosny i jesionu. Pokrycie płótnem. Boki i spód kadłuba płaskie, grzbiet oprofilowany na owal.
Usterzenie płaskie, bez profilu lotniczego, spawane z rur stalowych, pokryte płótnem. Ster kierunku płytowy, ”pływający”, bez statecznika pionowego.
Podwozie klasyczne stałe.

Uzbrojenie- 1 karabin maszynowy Lewis strzelający w kierunku lotu. Karabin montowany był nad górnym płatem za pomocą uchwytu.

Silnik- gwiazdowy, rotacyjny Le Rhône C o mocy 59 kW (80 KM).

Dane techniczne Nieuport 11C1 (wg [1]):
Rozpiętość- 7,52 (wg [3]- 7,46) m, długość- 5,64 (wg [3]- 5,57) m, wysokość- 2,4 (wg [3]- 2,45) m, powierzchnia nośna- 13,3 (wg [3]- 13,5) m2.
Masa własna- 320 kg, masa własna samolotu produkowanego w Rosji- 350 kg, masa użyteczna- 160 kg, masa całkowita- 480 (wg [3]- 500) kg.
Prędkość max- 152 (wg [3]- 155) km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 4', pułap- 4500 (wg [3]- 4800) m, czas lotu- 2 h (wg [3]- 2 h 30').

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[2] Goworek T. ”Samoloty myśliwskie I wojny światowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1981.
[3] Kowalski T. J. ”Nieuport 1-27”. Seria Słynne Samoloty nr 1. Oficyna Wydawnicza KAGERO. Lublin 2003.
[4] Czajka W. ”Jerzy Rudlicki, konstruktor zapomniany?” ANNALES UNIVERSITATIS MARIAE CURIE-SKŁODOWSKA LUBLIN-POLONIA VOL. LX SECTIO F 2005.
blog comments powered by Disqus