JN-1 "Żabuś-II", 1932

Szybowiec doświadczalny. Polska.
Szybowiec doświadczalny JN-1 ”Żabuś-II”. (Źródło: Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977).
Kierownik warsztatów parku lotniczego Centrum Wyszkolenia Oficerów Lotnictwa w Dęblinie inż. Jarosław Naleszkiewicz w grudniu 1931 r. rozpoczął projektowanie szybowca bezogonowego, oznaczonego JN-1. Prace projektowe zostały poprzedzone próbami w locie kilku modeli bezogonowców, które wykazały dużą stateczność.

Szybowiec JN-1 nawiązywał do koncepcji szybowca Lippischa (z 1930 r.) o krawędzi spływu prostopadłej do kierunku lotu, lecz skośnej krawędzi natarcia i zmiennym profilu wzdłuż rozpiętości płata zapewniającym stateczność. W pierwszym półroczu 1932 r. szybowiec JN-1 został zbudowany w warsztatach CWOL. 23.07.1932 r. pilot kpt. Franciszek Jach wykonał na lotnisku w Dęblinie pierwszy lot na tym szybowcu, po starcie za pomocą liny gumowej. Szybowiec otrzymał nazwę ”Żabuś-II” gdyż oblatywacz był konstruktorem szybowca ”Żabuś” na którym startował w I Konkursie Ślizgowców w 1923 w Białce.

Po wykonaniu kilku lotów z liny gumowej przeprowadzono skoki przy starcie na holu za samochodem. Prób wykazały dużą skuteczność lotek i dużą stateczne podłużną. Sterowność kierunkowa była dostateczna. Wadą szybowca była ogromna wrażliwość na zmiany położenia środka ciężkości oraz nadmierna wrażliwe steru wysokości, przez co łatwo następowało przeciągnięcie szybowca podczas startu na holu. Trudny pilotaż szybowca spowodował, iż został poważnie uszkodzony w trakcie prób przeprowadzanych w jesieni 1932 r., po czym prace nad nim zostały przerwane.

JN-1 był pierwszym polskim szybowcem bezogonowym o dużym wydłużeniu. Był przykładem poszukiwań idących w kierunku maksymalnego zmniejszenia opór szybowca. Interesujące były zarówno jego kształty aerodynamiczne, jak i konstrukcja oraz system sterowania. Płyty usterzenia pionowego mogły być wychylane jednocześnie do 60° na zewnątrz, służąc jako hamulce aerodynamiczne. JN-1 był dzięki temu pierwszym polskim szybowcem, wyposażonym w hamulce, które jednak nie zostały wypróbowane. Szybowiec JN-1 miał stanowić wstępne studium do budowy dwusilnikowego samolotu bezogonowego.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy wolnonośny bezogonowiec konstrukcji drewnianej.
Płat o obrysie trapezowym, wzniosie 1,5o, lekkim skosie i silnej zbieżności. Skręcenie płata aerodynamiczne, przez zastosowanie zmiennego profilu wzdłuż rozpiętości. Płat niedzielony, dwudźwigarowy, z kesonem sklejkowym do pierwszego dźwigara. Część zadźwigarowa kryta płótnem. Końcowa część skrzydeł wraz z lotkami zewnętrznymi kryta sklejką. Ze względu na odkształcenia płata w locie ster wysokości na każdym skrzydle dzielony na dwa odcinki, lotka także dwudzielna. Lotki wewnętrzne kryte płótnem.
Kadłub o kształcie kroplowym i przekroju jajowatym, zwężonym u góry, w celu uzyskania właściwej stateczności kierunkowej. Konstrukcja półskorupowa z sześcioma wręgami i trzema podłużnicami głównymi oraz jedną górną pomocniczą, kryta sklejką. Z przodu kadłuba zaczep do startów na holu i hak do startu z lin gumowych. Kabina zakryta.
Usterzenie pionowe eliptyczne. Dolna część statecznika, służąca jako podpórka końca skrzydła, kryta sklejką. Stery kryte płótnem.
Podwozie płozowe. Płoza schowana w obrys kadłuba za pomocą brezentowego pokrowca.

Dane techniczne JN-1 (wg [2]):
Rozpiętość- 17,9 m, rozpiętość wraz z dzwigienkami napędu sterów kierunku- 18,2 m, długość- 3,0 m, długość kadłuba- 2,86 m, wysokość- 1,37 m, wysokość z dyszą Venturi- 1,45 m, powierzchnia nośna- 16,8 m2.
Masa własna- 136 kg, masa użyteczna- 75 kg, masa całkowita- 211 kg.
Prędkość dopuszczalna nurkowania- 130 km/h, prędkość minimalna- 52 km/h, doskonałość- 16, opadanie minimalne- 0,8 m/s.

Galeria

  • Kabina szybowca JN-1 ”Żabuś-II”. (Źródło: Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977).

Źródło:

[1] Chwałczyk T. ”Franciszek Jach”. Lotnictwo z szachownicą nr 6.
[2] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
blog comments powered by Disqus