Morane-Saulnier L (MS-3) / LS (MS-4) "Parasol", 1914
("Marczet")

Samolot rozpoznawczy, myśliwski. Francja.
Samolot rozpoznawczy i myśliwski Morane-Saulnier L lotnictwa wojskowego Rosji. (Źródło: archiwum).
Samolot wywiadowczy z 1914 r. stosowany również jako myśliwski. Dalszy rozwój samolotów Morane-Saulnier G i H.

W roku 1914 Raymond Saulnier zbudował urządzenia synchronizujące moment odpalenia pocisku z położeniem łopat śmigła, jednak działało ono bardzo zawodnie. Ponieważ czas naglił, Saulnier porzucił tę ideę i zastosował rozwiązanie prymitywne, ale skuteczne, a mianowicie: nałożył na łopaty śmigła od tyłu stalowe kliny w miejscach, w które mógłby trafiać pocisk z karabinu maszynowego umocowanego na grzbiecie kadłuba. Urządzenie dopracował Garros, dodatkowo zwęził łopatę w miejscu opancerzenia, aby zmniejszyć szansę trafienia w nią. Kliny zaopatrzył w wyżłobienia kierujące odbite pociski poprzecznie do łopaty. Urządzenie zamontowano na samolocie Morane-Saulnier L. Dnia 1.04.1915 r. Roland Garros otworzył epokę samolotów myśliwskich odnosząc pierwsze zwycięstwo nad niemieckim dwumiejscowym Albatrosem, a w ciągu dwóch następnych tygodni odniósł dalsze zwycięstwa powietrzne. Morane-Saulnier L Garrosa stanowił tylko egzemplarz próbny, urządzenie Saulniera montowano głównie na samolocie typu Morane-Saulnier N. 7.06.1915 r. brytyjski pilot podporucznik R. Warneford lecąc na francuskim samolocie Morane-Saulnier LA zaatakował niemiecki sterowiec LZ 37. Udało mu się wydostać ponad sterowiec i zrzucić na jego powłokę sześć bomb. Cztery z nich wybuchły i wypełniony wodorem kolos spłonął, jak pochodnia.

Dostarczony był do Rosji, gdzie podjęto również produkcję seryjną.

W Polsce.

W czasie I wojny światowej na samolotach Morane-Saulnier "Parasol" latali również polscy lotnicy, którzy służyli w rosyjskim lotnictwie wojskowym. Jednym z nich był Wacław Ulass, który jesienią 1916 r. na samolocie tego typu zdał egzamin na pilota wojskowego w Sewastopolskiej Oficerskiej Szkole Lotniczej (lotnisko Kacza).

W polskich eskadrach istniejących w 1917 i 1918 r. na Białorusi i Ukrainie było 5 samolotów Morane-Saulnier, z tego 3 MS-3 (L) i 2 MS-4 (LS) ”Marczet”. Jeden MS-3 (L) i jeden MS-4 (LS) znalazły się w Polskim Oddziale Awiacyjnym Odessa. Również po jednym MS-3 i MS-4 używane były w Awiacji I Korpusu Polskiego w Bobrujsku. Od grudnia 1917 r. jeden samolot MS-3 (L) posiadał II Polski Oddział Awiacyjny w Jassach. Wszystkie były na stanie swoich jednostek do kwietnia 1918 r.

Konstrukcja.

Uzbrojenie- przeważnie nieuzbrojony. W samolocie Rolanda Garrosa- 1 stały karabin maszynowy pilota.

Silnik- gwiazdowy, rotacyjny Le Rhône o mocy 59 kW (80 KM).

Dane techniczne MS-3 (L) (wg [1]):
Rozpiętość- 11,20 m, długość- 6,80 m, wysokość- 3,14 m, powierzchnia nośna- 18,00 m2.
Masa własna- 395 kg, masa użyteczna- 275 kg, masa całkowita- 670 kg.
Prędkość max- 127 km/h, czas wznoszenia na 1000 m- 6', pułap- 3500 m, zasięg- 250 km, czas lotu 2 h 30'.

Galeria

  • Samoloty Morane-Saulnier MS-4 i Morane-Saulnier MS-3 z Awiacji I Korpusu Polskiego. Pośpieszne montowanie zdobytych w Mińsku samolotów. (Źródło: Praca zbiorowa "Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa". Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika Ku Czci Poległych Lotników. Warszawa 1933).

Źródło:

[1] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[2] Bączkowski W. ”Samoloty bombowe I wojny światowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1986.
[3] Goworek T. ”Samoloty myśliwskie I wojny światowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1981.
[4] Praca zbiorowa ”Ku czci poległych lotników. Księga pamiątkowa.”. Wydawnictwo Komitetu Budowy Pomnika Ku Czci Poległych Lotników. Warszawa 1933.
[5] (m) "Wacław Ulass". Skrzydlata Polska nr 30/1963.
blog comments powered by Disqus