Aérospatiale SA 341 / SA 342 "Gazelle", 1973

Śmigłowiec wielozadaniowy. Francja/ Wielka Brytania.
Śmigłowiec wielozadaniowy Aérospatiale SA 342M "Gazelle" w barwach lotnictwa Armii Francuskiej. (Źródło: Eric Gaba via "Wikimedia Commons").

Śmigłowiec SA 341 "Gazelle" został opracowany w firmie Sud Aviation w odpowiedzi na zamówienie Armii Francuskiej na lekki śmigłowiec obserwacyjny. Projekt, noszący nazwę X 300, został opracowany w połowie lat 1960-tych. Wkrótce oznaczenie zostało zmienione na SA 340. Efekt końcowy projektu wykazywał duże podobieństwo do SA 318 "Alouette II". Wykorzystano ten sam zespól napędowy "Astazou II"" oraz układ przeniesienia napę­du. W odróżnieniu od "Alouette II", kadłub nowego śmigłowca stanowił zamkniętą konstrukcje, mieścił dwóch pilotów na fotelach obok siebie. Zastosowano otunelowany wirnik ogonowy oraz zmodyfikowany wirnik nośny.

Projekt SA 340 wzbudził zainteresowa­nie Wielkiej Brytanii, co zaowocowało pod­pisaniem umowy o wspólnym opracowaniu konstrukcji, a w przyszłości o wspólnej pro­dukcji śmigłowca. Pierwszy prototyp SA 340.001 został oblatany 7.04.1967 r. Drugi egzemplarz wykonał pierwszy lot 12.04.1968 r. Następnie została wykonana seria przedprodukcyjna 4 śmigłowców SA 341 "Gazelle" (pierwszy wystartował 2.08.1968 r.), z których trzeci był wyposażony zgodnie z zamówie­niem British Army. Egzemplarz ten zmonto­wany pierwotnie we Francji, później zde­montowany i ponownie zmontowany w zakładach Westland w Wielkiej Brytanii, przy czym otrzymał oznaczenie "Gazelle" AH.1. Pierwszy lot te­go śmigłowca odbył się 28.04.1970 r.

W 1970 r. firma Sud Aviation została wchłonięta przez koncern Aérospatiale. Pierwszy seryjny śmigłowiec "Gazelle" (noszący oznaczenie SA 341.1001), zbudowany we Francji, został oblatany 6.08.1971 r. W odróż­nieniu od prototypu posiadał wydłużoną kabinę, powiększone usterzenie ogonowe i silnik "Astazou IIIA" o większej mocy. Pierwszy seryjny śmigłowiec "Gazelle" zbudowany w firmie Westland wystartował do pierwszego lotu 31.01.1972 r.

Wersje rozwojowe:
- SA 341B "Gazelle" AH.1- wersja produkowana dla armii brytyjskiej, silnik "Astazou IIIN", reflektor poszukiwawczy Nightsun, radar Decca Dop­pler 80, automatyczne wyświetlanie mapy. Pierwszy egzemplarz zbudowany w firmie We­stland został oblatany 31.01.1972 r. i wszedł do eksploatacji 6.07.1974 r. Łączne wyprodukowano 158 egz.,
- SA 341C "Gazelle" HT.2- wersja treningowa produkowana dla Fleet Air Arm, silnik "Astazou IIIN", poprawio­no stateczność lotu, wyposażony w wciągarkę. Pierwszy lot 6.07.1972 r., wejście do eksploatacji 10.12.1974 r. Zbudowano 30 egz.,- SA 341D "Gazelle" HT.3- wersja treningowa produkowana dla RAF, silnik "Astazou IIIN" poprawiona sta­teczność, zabudowano flary Schermuly. Zbudowano 14 egz., z których pierwszy wszedł do eksploatacji 16.07.1973 r.,
- SA 341E "Gazelle" HCC.4- wersja transportowa, silnik "Astazou IIIN". Zbudowano tylko prototyp,
- SA 341F "Gazelle"- podstawowa wersja produkowana dla armii francuskiej, wyposażona w silnik "Astazou IIIC". Zbudowano łącznie 166 egz.,
- SA 341G "Gazelle"- wersja cywilna śmi­głowca wyposażona w silnik "Astazou IIIA". Otrzymała certyfikat 7.06.1972 r. Nieco późnej śmigłowiec jako pierwszy uzyskał w USA zgodę na lo­ty według IFR kat 1 z jednym pilotem,
- SA 341H "Gazelle"- wojskowa wersja eks­portowa wyposażona w silnik "Astazou IIIB". Wersja ta stała się bazą dla licencyjnej produkcji przez zakłady SOKO w Jugosławii. Umowę licencyjną podpisano 1.10.1971 r. Ogółem zbudowano 112 eg­z. tej wersji,
- SA 342J "Gazelle"- wersja cywilna wyposażona w silnik "Astazou XIV" o mocy 649 kW (882,5 KM), otrzymał zmodernizowany otunelowany wentylator ogonowy. Śmigłowiec posiadał podwyższoną masę startową. Śmigłowiec uzyskał certyfikat 24.04.1976 r., a dostawy rozpoczęły się w 1977 r.,
- SA 342K "Gazelle"- wojskowa wersja eks­portowa przeznaczona dla rejonów tropi­kalnych i pustynnych, silnik "Astazou XIVH" o mocy 649 kW (882.5 KM) z bezwładnościowym filtrem powietrza do silnika. Pierwszy z egzemplarzy został oblatany 11.05.1973 r., a pierwszym odbiorcą był Kuwejt,
- SA 342L "Gazelle"- wojskowy odpowiednik śmigłowca SA 342J wyposażony w silnik "Astazou XIV" o mocy 649 kW (882,5 KM). Przystosowany do przenoszenia szerokiego wachlarza uzbrojenia i wyposażenia, w skład którego mogło wchodzić 6 przeciwpancernych po­cisków Euromissile HOT,
- SA 342M "Gazelle"- francuska wersja przeciwpancerna wyposażona w stabilizowany celownik SFIM APX M397 oraz pociski Eu­romissile HOT.

W Polsce.

Pod koniec 1997 r. delegacja z 49 Pułku Śmigłowców Bojowych z Pruszcza Gdańskiego złożyła wizytę we Francji w 1 Regiment d'Helicopters de Combat w bazie lotniczej Phalsbourg-Cedex. Polscy lotnicy zapoznali się ze sprzętem lotniczym, zabezpieczającym i ubezpieczającym. Wykonywano również wspólne loty śmigłowcami Aérospatiale SA 341 "Gazelle", zarówno w charakterze pasażerów jak i pilotów. Ponadto na ich pokładach polscy piloci uczestniczyli w taktycznych ćwiczeniach pułkowych. Polskim lotnikom umożliwiono również przetestowanie w warunkach nocnych nahełmowych gogli noktowizyjnych NVG (Night Vision Goggles).

Konstrukcja:
Pięciomiejscowy śmigłowiec zbudowany w konwencjonalnym układzie konstrukcyjnym. Konstrukcja metalowa.
Kabina zakryta.

Silnik- turbino­wy:
- SA 341-  Turbomeca "Astazou IIA" o mocy 440 kW (598 KM),
- SA 342-  Turbomeca "Astazou XIV" o mocy 649 kW (882,5 KM).

Dane techniczne SA 341G (wg [2]):
Średnica wirnika nośnego-10.5 m, długość całkowita- 11,97 m. wysokość- 3,15 m, powierzchnia koła wirnika nośnego- 86.5 m2.
Masa własna- 908 kg, masa startowa max-1800 kg.
Prędkość dopuszczalna na poziomie morza- 310 km/h, prędkość przelotowa max na poziomie morza- 264 km/h, prędkość ekono­miczna na poziomie morza- 233 km/h, wznoszenie max na poziomie morza- 540 m/min, pułap- 2850 m, pułap zawisu bez wpływu ziemi- 2000 m, zasięg max- 670 km.

Źródło:

[1] Bartosik S. "49. Pułk we Francji". Wiraże nr 15/1998.
[2] "Samoloty. Encyklopedia Lotnictwa". Wydawnictwo DeAgostini.
blog comments powered by Disqus