Lotnicze Warsztaty Doświadczalne
LWD
Biuro Projektów i Studiów Ministerstwa Komunikacji, Poczt i Telegrafów
Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego nr 6 w Łodzi (WSK nr 6 w Łodzi)

Logo Lotniczych Warsztatów Doświadczalnych. (Źródło: rys. Krzysztof Luto).

Jeszcze podczas działań wojennych przystąpiono na wyzwolonych terenach Polski do odbudowy lotnictwa. Jedną z form działalności była praca konstruktorska podjęta w październiku 1944 r. przez Biuro Projektów i Studiów Ministerstwa Komunikacji, Poczt i Telegrafów, powołane w Ministerstwie Komunikacji. Kierownictwo biura konstrukcyjnego objął inż. Tadeusz Sołtyk, a pracownia mieściła się w Lublinie. Zespół liczył kilka osób, pracujących i żyjących w bardzo ciężkich, jeszcze wojennych warunkach. Dokuczało zimno, brak było ciepłego ubrania, a wyżywienie było bardzo skromne. Zespół inż. Sołtyka pracował nad projektem samolotu dyspozycyjnego ”Szpak 1”, przeznaczonego dla lotnictwa cywilnego. Samolot ten nie został nigdy zbudowany. W lutym 1945 r. przeniosło się ono do Łodzi do byłej fabryki mebli przy ul. Zagajnikowej 56. Przystosowano przydzielony warsztat stolarski do potrzeb produkcji lotniczej i jednocześnie zarabiano na prace lotnicze wytwarzaniem mebli. Dnia 1.04.1945 r. nadano warsztatom nazwę Lotnicze Warsztaty Doświadczalne (LWD). Zespół ten już po stosunkowo krótkim okresie rozwijania samolotów LWD ”Szpak” jako kilkuosobowych dyspozycyjnych i turystycznych maszyn obrał zdecydowanie kierunek rozwojowy swego dorobku konstrukcyjnego: samoloty szkolno-treningowe.

Z LWD pochodziły pierwsze projekty samolotów dla lotnictwa wojskowego. W okresie do 1950 r. opracowano projekty samolotów szkolnych LWD ”Junak”, które zastąpiły w szkoleniu podstawowym w Oficerskich Szkołach Lotniczych radzieckie UT-2. Opracowano też samolot transportowy LWD ”Miś”, będącego jednocześnie studium bezzałogowego samolotu rozpoznawczego działającego w obszarach użycia broni masowego rażenia oraz wielozadaniowy samolot LWD ”Żuraw”, mogący być następcą samolotów Po-2.

W 1950 (wg innych źródeł- 1949) r. Lotnicze Warsztaty Doświadczalne przeszły z resortu komunikacji do resortu przemysłu ciężkiego i zostały przemianowane na Wytwórnię Sprzętu Komunikacyjnego nr 6 (WSK nr 6) (wg innych źródeł- na WSK nr 5). Równocześnie przestały być warsztatem prototypowym, a stały się zakładem produkcyjnym. W latach 1950-1951 produkowane były szybowce IS-2 ”Mucha ter”. Następnie wytwórnia miała wytwarzać seryjnie szybowce SZD-12 ”Mucha” oraz niektóre zespoły samolotu CSS-13. Później jako ośrodek niezależnej, polskiej myśli konstrukcyjnej, warsztaty zlikwidowano. Po rozwiązaniu LWD, biuro konstrukcyjne weszło w skład WSK nr 4 na Okęciu.

W LWD powstał również cały szereg nie zrealizowanych projektów samolotów. Były to projekty samolotów treningowych LWD ”Bies” i LWD ”Goniec” oraz samolot w pudełku- LWD ”Skrzat”. (Wg [4]- w CSS wykonano dokumentację seryjną szybowca IS-2 ”Mucha ter”, wykonywanego następnie w Lotniczych Warsztatach Doświadczalnych).

Konstrukcje:
LWD ”Szpak” (PZL ”Szpak 4T”), 1945, samolot turystyczno-dyspozycyjny.
LWD ”Osa”, 1946, motoszybowiec.
LWD ”Żak”, 1947, samolot szkolny, turystyczny.
LWD ”Junak”, 1948, samolot szkolno-treningowy.
LWD ”Zuch”, 1948, samolot akrobacyjny.
LWD-13 (RWD-13), 1949, samolot pasażerski, dyspozycyjny.
LWD ”Miś”, 1949, samolot transportowy lekki, doświadczalny.
LWD ”Bies”, 1950 projekt samolotu szkolno-treningowego.
LWD ”Goniec”, 1950, projekt samolotu treningowego.
IS-2 ”Mucha ter”, 1950, szybowiec treningowo-wyczynowy.
LWD ”Skrzat”, projekt samolotu sportowego do samodzielnego montażu.
LWD ”Żuraw”, 1951, samolot wielozadaniowy, łącznikowo-obserwacyjny.

Galeria

  • Wytwórnia Sprzętu Komunikacyjnego nr 6, logo.  (Źr,ódło: Skrzydlata Polska nr 42/1978).

Źródło:

[1] Glass A. ”Samoloty PZL 1928-1978”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1980.
[2] Krzyżan M. ”Samoloty w muzeach polskich”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1983.
[3] Majewski A. ”Cywilny przemysł lotniczy dla wojska po II w.ś. Historia i przyszłość (?)”. Nowa Technika Wojskowa nr 9/1996.
[4] Praca zbiorowa ”Konstrukcje lotnicze Polski Ludowej”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1965.
[5] ”Problemy rozwoju samolotu TS-11 Iskra”. Polska Technika Lotnicza. Materiały Historyczne nr 3/2004.
blog comments powered by Disqus