Budd RB-1 "Conestog" (C-93), 1943
II wojna światowa stworzyła w Stanach Zjednoczonych duże zapotrzebowanie na wojskowe samoloty transportowe. Z powodu początkowych obaw związanych z niedoborem aluminium, Departament Obrony badał możliwość wykorzystania innych materiałów do budowy samolotów. Firma Edward G. Budd Manufacturing Company, twórca techniki spawania stali nierdzewnej i producent nadwozi wagonów, samochodów osobowych, autobusów i ciężarówek ze stali nierdzewnej, zatrudniła kadrę inżynierów lotniczych. Przy współpracy z US Navy rozpoczęto projektowanie nowego, dwusilnikowego samolotu transportowego zbudowanego głównie ze stali nierdzewnej.
W 1942 r. US Navy zatwierdziła propozycję budowy nowego samolotu i w sierpniu tego samego roku, złożyła zamówienie na 200 samolotów, które otrzymały oznaczenie Budd RB-1 "Conestog". Natomiast USAAF złożył zamówienie na 600 egz., oznaczonych jako Budd C-93. Głównym konstruktorem samolotu był dr. Michael Watter.
Konstrukcja samolotu Budd RB-1/C-93 była bardzo awangardowa jak na swoje czasy. W samolocie zastosowano wiele rozwiązań, które są obecnie uważane za standardowe w samolotach transportowych. Kabina załogi została umieszczona nad ładownią. Schody łączyły kabinę załogi z kabiną ładunkową, która posiadała długość 7,6 m i niezakłócony przekrój poprzeczny o wymiarach 2,4 x 2,4 m na całej długości. Załadunek i rozładunek ładunku można było przeprowadzić na dwa sposoby: przez drzwi o wymiarach 102 × 152 cm znajdujące się po obu stronach kadłuba lub za pomocą elektrycznie sterowanej rampy o wymiarach 3,0 × 2,4 m, znajdującej się z tyłu kabiny ładunkowej. Łatwy dostęp do rampy umożliwiała podniesiona tylna część kadłuba samolotu.
Zastosowane podwozie z kołem przednim powodowało, że drzwi i rampa załadunkowa RB-1 znajdowały się na wysokości skrzyni ładunkowej ciężarówki, co znacznie ułatwiało i przyśpieszało załadunek lub rozładunek. W samolocie zamontowany był ręczny dźwig o nośności 1800 kg oraz wciągarka do przemieszczania ładunku po rampie.
Prototyp został oblatany 31.10.1943 r. Samolot miał rozbieg bez ładunku wynoszący zaledwie 200 m i mógł unieść maksymalny ładunek o masie 4700 kg przy rozbiegu 280 m. Jednak samolot wykazał większe niż oczekiwano zużycie paliwa. Zasięg przy standardowym ładunku wynosił tylko 1100 km i 1050 km przy maksymalnym ładunku. Zbudowano trzy prototypy: jeden służył do prób sprzętu radiowego, a dwa pozostałe do przeprowadzenia prób w locie. Podczas prób wystąpiły trudności z jednoczesnym wypuszczeniem prawego i lewego podwozia. Do napędu zastosowano silniki Pratt & Whitney R-1830-92 o mocy 890 kW każdy, takie same jak w samolocie Douglas C-47 "Skytrain". Ponieważ masa własna Budd RB-1 była o 1400 kg większa od C-47, występował niedobór mocy.
W firmie Budd wystąpiły opóźnienia w produkcji, spowodowane przekroczeniem kosztów i problemami z dostawami stali nierdzewnej. Pod koniec 1943 r. zwiększono produkcję aluminium i samoloty transportowe Douglas C-47 "Skytrain" i Curtiss C-46 "Commando" dostarczane były w dużych ilościach. Było to powodem, że USAAF w 1944 r. anulowało zamówienie na C-93, a US Navy zmniejszyło swoje zamówienie na RB-1 z 200 egz. do 25 egz., z czego 17 dostarczono w marcu 1944 r. W dniu 13.04.1944 r. jeden z prototypów rozbił się, zginął jednego z członków załogi.
Łącznie zbudowano 20 (wg [2]- 26) samolotów tego typu
Samoloty RB-1 nie weszły do służby liniowej w US Navy, jednak kilka z nich było przez krótki czas używanych jako samoloty pomocnicze. Na początku 1945 r. wycofano je ze służby i przeznaczono do sprzedany jako nadwyżka wojenna. W 1945 r. firma National Skyway Freight Corp., pierwsza regularna linia lotnicza cargo w Stanach Zjednoczonych, zakupiła 12 samolotów. W trakcie eksploatacji trzy z nich utracono w katastrofach. Pozostałe RB-1 zostały odsprzedane innym nabywcom. Jeden trafił do firmy Tucker Motor Company i był używany do transportu demonstratora samochodu Tucker Sedan z 1948 r. na wystawy i targi samochodów na terenie całych Stanów Zjednoczonych.
Jeden samolot RB-1 trafił do Brazylii- firma Viação Aérea Santos Dumont (VASD) używała go do 4.01.1947 r., kiedy to został uszkodzony podczas awaryjnego lądowania i skasowany. Były prawdopodobnie używane również w Meksyku i Kanadzie. Używane były do lat 1950- tych.
W Polsce.
Frank Piasecki po otrzymaniu dyplomu inżyniera lotniczego, podjął pracę w wytwórni Platt-Le Page Aircraft Corp., gdzie jako konstruktor brał udział w projektowaniu śmigłowca Platt- LePage XR-1. Następnie zatrudnił się jako aerodynamik w E.G. Budd Manufacturing Co. przy projektowaniu dwusilikowego samolotu transportowego Budd RB-1 "Conestoga".
Konstrukcja:
Górnopłat wolnonośny o konstrukcji metalowej. Załoga- 3 osoby.
Samolot mógł przetransportować:
- 24 spadochroniarzy;
- 24 rannych na noszach i 16 siedzących,
- ładunek o masie 4400 kg,
- ciężarówkę o masie 1500 kg,
- największą karetkę używaną wówczas przez armię amerykańską.
Płat metalowy, wykonany ze stali nierdzewnej i spawany metodą Shot welding, opracowaną w firmie Budd. Składał się z dwóch sekcji wewnętrznych, przyspawanych do wzmocnionych wręg kadłuba, dwóch łatwo odłączanych i wymiennych sekcji zewnętrznych oraz dwóch końcówek skrzydeł. Pokrycie płata pracujące. Dźwigar umieszczony w odległości 40% cięciwy skrzydła, do niego przymocowane na sztywno pokrycie krawędzi natarcia, tworząc keson w kształcie litery "D". Wewnętrzne sekcje skrzydeł, od gondoli do kadłuba, typu skrzynkowego z dwoma dźwigarami i zdejmowanymi krawędziami natarcia. Oprócz dźwigarów, przykadłubowe końce sekcji wewnętrznych zawierały trzy zestawy elementów konstrukcyjnych górnych i dolnych, które przekazywały obciążenia ze skrzydeł na kadłub. Wewnętrzne sekcje skrzydeł, za kesonem- pokryte gładką blachą, natomiast sekcje zewnętrzne skrzydeł- tkaniną. Klapy krokodylowe na wewnętrznych sekcjach skrzydeł, konstrukcja metalowa, pokrycie płótnem. Lotki na sekcjach zewnętrznych, konstrukcja metalowa, pokrycie płótnem.
Kadłub ze stali nierdzewnej spawany metodą Shot welding, podłużnicowo- wręgowy, pokryty gładką blachą. Kabina załogi zakryta, umieszczona nad kabiną ładunkową, w charakterystycznej, prawie półkulistej części przedniej kadłuba. Kabina ładunkowa o długości 7,6 m i przekroju poprzecznym o wymiarach 2,4 x 2,4 m na całej długości. Po obu stronach przedniej części kadłuba drzwi o wymiarach 102 × 152 cm oraz rampa o wymiarach 3,0 × 2,4 m umieszczona z tyłu kadłuba.
Usterzenie klasyczne, wolnonośne. Stateczniki o konstrukcji metalowej z kesonem w kształcie litery "D", za kesonem pokryte gładką blachą. Stery o konstrukcji metalowej z kesonem w kształcie litery "D", za kesonem pokryte tkaniną. Wszystkie powierzchnie sterowe wyważone dynamicznie, aerodynamicznie i statycznie.
Podwozie trójpodporowe z kołem przednim, chowane w locie. Amortyzatory pneumatyczne Cleveland. Koła podwozia głównego pojedyncze, chowane do gondoli silników. Niesterowane koło przednie, chowane do kadłuba. Koła nie chowały się całkowicie, ok. połowy wysokości kół wystawało na zewnątrz.
Napęd- 2 silniki w układzie podwójnej gwiazdy, 14- cylindrowe, chłodzone powietrzem Pratt & Whitney R-1830-92 "Twin Wasp" o mocy 882 kW (1200 KM) każdy.
Silnik zamontowane w półskorupowych gondolach ze stali nierdzewnej. Przednia ściana gondoli służy jak przegroda ognioodporna i jest mocowana do przedniego dźwigara. Ściana podwozia zamontowana na tylnym dźwigarze. Pomiędzy tymi ścianami znajduje się zbiornik paliwa o pojemności 980 l. Dodatkowy zbiornik paliwa o pojemności 900 l w każdym skrzydle, na zewnątrz gondoli. Wszystkie zbiorniki ze stali nierdzewnej. Całkowita pojemność zbiorników paliwa- 3760 l. Zbiornik oleju o pojemności 113 l w każdej gondoli.
Śmigła trójłopatowe Hamilton Standard Hydromatic o stałym skoku i średnicy 3,51 m.
Wyposażenie- zestaw przyrządów pilotażowo- nawigacyjnych i kontroli pracy silnika.
Ogrzewanie, oświetlenie i wentylacja kabiny załogi i kabiny ładunkowej.
Instalacje: elektryczna, hydrauliczna.
Dane techniczne Budd RB-1 (4):
Rozpiętość- 30,5 m, długość- 20,7 m, wysokość- 9,68 m, powierzchnia nośna- 130,0 m2.
Masa własna- 9150 kg, masa całkowita- 15 372 kg.
Prędkość max- 315 km/h, prędkość przelotowa- 264 km/h, prędkość przeciągnięcia- 125 km/h, zasięg normalny- 1120 km, zasięg max- 2590 km.
Galeria
Źródło:
[1] Glass A., Kubalańca J. "Polskie konstrukcje lotnicze 1939- 1954". Tom 5. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2013.[2] Holder B., Vadnais S. "The “C” Planes. U.S. Cargo Aircraft: 1925- To The Present". Wydawnictwo Schiffer Military/Aviation History. Atglen, 1996.
[3] Gunston Bill "Jane's Fighting Aircraft of World War II". Wydawnictwo Crescent Books, Nowy Jork, 1995.
[4] "Jane's All the World’s Aircraft 1945 Collectors’ Edition". Wydawnictwo HarperCollins Publishers. London, 1994.