Slingsby T.18 "Hengist", 1942

Szybowiec transportowy. Wielka Brytania.
Szybowiec transportowy Slingsby T.18 ”Hengist” Mk. I podczas prób w Airborne Forces Experimental Establishment w Sherburn-in-Elmet (Yorkshire), 25.04.1943 r. (Źródło: R. S. Punnett).

Do zainteresowania się przez Brytyjczyków szybowcami transportowymi przyczyniło się użycie w maju 1940 r. przez Niemców szybowców transportowych DFS-230 do ataku na fort Eben Emael w Belgii. Przewagą szybowców nad zrzutami ze spadochronów była natychmiastowa koncentracja sił na ziemi, a nie ich rozproszenie.

W 1940 r. w firmie Slingsby Sailplanes Ltd. został opracowany projekt szybowca transportowego Slingsby T.17. Firma ta miała duże doświadczenie w projektowaniu szybowców cywilnych: szkolnych, treningowych i wyczynowych. Projekt T.17 powstał w odpowiedzi na zapotrzebowanie sił powietrznych Specification nr X.10/40, czyli szybowiec przeznaczony do transportu pilota i siedmiu żołnierzy. Projekt nie został zrealizowany, ponieważ bardzo szybko został ukończony i oblatany konkurencyjny szybowiec transportowy General Aircraft G.A.L. 48 "Hotspur".

Uznano jednak, że oddziały powietrzne powinny lądować w znacznie większych grupach. Dlatego zadania desantowe oraz transport zaopatrzenia miały być realizowane przez dwa typy szybowców: średni Airspeed AS.51 "Horsa"- przystosowany do transportu 25- 28 żołnierzy, pojaz­dów i lekkich dział oraz ciężki General Aircraft GAL.49 "Hamilcar"- przeznaczony do transportu dział większego kalibru oraz lekkich czołgów.

W firmie Slingsby Sailplanes Ltd. zamówiono natomiast szybowiec transportowy, przeznaczony do transportu 2 pilotów i 13 żołnierzy. Przyczyną podjęcia opracowania tego szybowca była niepewność, czy powiedzie się budowa i zastosowanie szy­bowców o dwukrotnie większej pojemności. Projekt opracował John Carver Meadows Frost, w odpowiedzi na zapotrzebowanie sił powietrznych Specification nr X.25/40. Były one zgodne z panującymi wówczas poglądami: szybo­wiec powinien być wielozadaniowy, to znaczy transportować żołnierzy i lądować w przygodnym terenie albo też zrzucać skoczków spadochronowych i wracać na holu do bazy. Makietę szybowca zaprezentowano 22.01.1941 r.

W styczniu 1942 r. prototyp szybowca Slingsby T.17 "Hengist" Mk. I został wyholowany w powietrze przez samolot bombowy Armstrong Whitworth A.W.38 "Whitley" (wg [3]- pierwszy pro­totyp ukończony został w drugiej połowie 1942 r.- informacja błędna). Został on następnie przetestowany w ośrodku doświadczalnym wojsk powietrzno- desantowych Armed Forces Experimental Establishment (AFEE) w Sherburn-in-Elmet (Yorkshire). Badania tam przeprowadzone wykazały, że "Hengist" ma prawidłowe właściwości pilotażowe, jedynie jest mało czuły na wychyle­nie lotek. Działanie klap było efektywne, ale po ich wychyleniu poja­wiały się drgania. Szybowiec był też wówczas nieco ciężki na ogon. Podejście do lądowania odbywało się z prędkością ok. 150 km/h po czym wysuwano klapy i hamulce aerodynamiczne zmniejszając prędkość przyziemienia do zaledwie 65 km/h.

Wkrótce powstały kolejne 3 prototypy. Drugi prototyp został rozbity w Dishforth w 1943 r. Na ostatnich dwóch prototypach zastosowano kanciastą część osłaniającą kabinę pilotów w miejsce pierwotnej zaokrąglonej.

Od lutego 1943 r. do marca 1944 r. wyprodukowano jeszcze 14 egzemplarzy seryjnych, które przekazano RAF pod oznaczeniem "Hengist" Mk. III. Były używane do celów szkoleniowych, służyły w jednostkach doświadczalnych lub pozostały w magazynie. Dla brytyjskich jednostek powietrznodesantowych wybrano w międzyczasie większe brytyjskie szybowce transportowe Airspeed "Horsa" i importowane amerykańskie Waco CG-4 "Hadrian". Wszystkie szybowce "Hengist" zostały złomowane do 1946 r.

W Polsce.

W Airborne Forces Experimental Establishment (Instytucie Doświadczalnym Desantów Powietrz­nych) kpt. niż. Michał Blaicher i kpt. inż. Romuald Szukiewicz pro­wadzili próby szybowców transportowych. Podczas prób w locie prototypów szybowców General Aircraft G.A.L. 48 "Hotspur" i Slingsby T.18 "Hengist" w 1942 r. Szukiewicz dwukrotnie ratował się na spado­chronie.

Konstrukcja.
Górnopłat wolnonośny o konstrukcji drewnianej. Załoga- 2 osoby, żołnierzy- 13 (wg [4]- 15).
Płat trójdzielny płat miał obrys trapezowy z zaokrąglonymi końcówkami skrzydeł. Dźwigar główny oraz lekki dźwigar pomocniczy, do którego mocowane były powierzchnie sterowe. Skrzydła pokryte sklejką na całej powierzchni. Profil u nasady NACA 2415 przechodzący w NACA 4412 na końcu skrzydła. Na płacie znajdowały się lotki i na środkowej części płata tylne klapy wychylane aerodynamicznie. Otwarcie szczelin w dolnej po­wierzchni skrzydeł powodowało nadmuch strumienia powietrza na klapy i ich wychylenie. Zamknięcie tych szczelin, a otwarcie upustów powietrza na grzbiecie, powodowało chowanie się klap. Skrzydła wyposażone były również w hamulce aerodynamiczne, które składały się z czterech segmentów (po dwa na każdym skrzydle).
Kadłub o przekroju prostokątnym z zaokrąglonym tyłem i spodem w kształcie litery V, o konstrukcji półskorupowej. Kabiny zakryte. W kabinie załogi miejsca pilotów usytuowane były obok siebie. Ła­downia mieściła 13 żołnierzy. Drzwi do ładowni umieszczono z lewej strony kadłuba. Tylna część kadłuba była odchylana dla ułatwienia dostępu do ładowni. Nie­wielkie okrągłe okna oświetlały wnętrze kadłuba.
Usterzenie konwen­cjonalne. Konstrukcja drewniana, pokrycie ze sklejki. Ster kierunku miał wyważenie rogowe. Ster wysokości był wyposażony w klapkę wyważającą.
Podwozie kołowe klasyczne, odrzucane po starcie. Pod kadłubem znajdowała się centralna długa płoza amortyzowana pneuma­tykiem. Drugą niewielką płozę, również amortyzowaną pneumatykiem, umieszczono pod kadłubem, pod usterzeniem pionowym. W lotach szkoleniowych stosowano stałe podwozie z amortyzacją hydrauliczną. Problem sprawiała tylna płoza której tarcie o betonowe pasy startowe groziło pożarem – rozwiązaniem było stosowanie dodatkowej osi z kołami.
Szybowiec był holowany liną rozdwojoną Y, mocowaną do centralnej części płata.

Wyposażenia- podstawowy zestaw przyrządów pilotażowo- nawigacyjnych.

Dane techniczne "Hengist" Mk. I (wg [2]):
Rozpiętość- 24,38 m, długość- 17,22 m, powierzchnia nośna- 72,46 m2.
Masa własna- 2100 kg, masa użyteczna max- 1688 kg, masa startowa max- 3788 kg.
Prędkość holowania- 209 km/h, prędkość minimalna- 77 km/h, doskonałość- 14.

Dane techniczne "Hengist" (wg [4]):
Rozpiętość- 24,38 m, długość- 18,25 m, powierzchnia nośna- 72,5 m2.
Masa własna- 2116 kg, masa użyteczna max- 1664 kg, masa startowa max- 3780 kg.
Prędkość max holowania- 256 km/h.

Galeria

  • Szybowiec transportowy Slingsby T.18 ”Hengist” w widoku z przodu. (Źródło: Simons M. ”Slingsby Sailplanes”).
  • Szybowiec transportowy Slingsby T.18 ”Hengist” w widoku z tyłu. (Źródło: Simons M. ”Slingsby Sailplanes”).
  • Szybowiec transportowy Slingsby T.18 ”Hengist” w widoku z przodu. (Źródło: archiwum).
  • Slingsby T.18 ”Hengist”, rysunek w rzutach. (Źródło: Simons M. ”Slingsby Sailplanes”).

Źródło:

[1] Glass A., Kubalańca J. "Polskie konstrukcje lotnicze 1939-1954". Tom 5. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2013.
[2] Simons M. "Slingsby Sailplanes". Wydawnictwo Airlife Publishing Ltd. London, 1996.
[3] Królikiewicz T. "Encyklopedia szybowców transportowych". Wydawnictwo Agencja Wydawnicza CB. Warszawa, 1999 r.
[4] Królikiewicz T. "Szybowce Transportowe". Wydanie 1. Wydawnictwo MON. Warszawa 1985.

blog comments powered by Disqus