Miles M.20, 1940

Samolot myśliwski. Wielka Brytania.
Prototyp lekkiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.II. (Źródło: archiwum).

W latach 1930- tych powstała koncepcja budowy lekkiego samolotu myśliwskiego wy­konanego z drewna z minimalnym wykorzystaniem deficytowych surowców, taniego w produkcji i eks­ploatacji. Samoloty te brane były pod uwagę jako alternatywa dla drogich i bardziej skomplikowanych konstrukcji. Tego typu prace prowadzono we Francji, we Włoszech i w Polsce.

Pod koniec lat 1930- tych także i w Wielkiej Brytanii narodzi! się podobny projekt. Inżynier Frederick George Miles z niewielkiej wytwórni lotniczej Phillips & Powis Aircraft Limited zaproponował stworzenie samolotu, którego budowa nie absorbowałaby potencjału wytwórni lotniczych zaangażowanych w produkcję my­śliwców Hawker ”Hurricane” i Supermarine ”Spitfire”, a stanowiła znaczne wzmocnie­nie RAF wobec groźby wybuchu wojny. Nowy samolot miał być prosty i tani w produkcji, a jego osiągi choć gorsze od budowanych myśliwców, miały wystarczać do zadań defensywnych. Szybkość produkcji miała pozwolić na rozbudowę potencjału i dać czas na wprowadzenie do linii samolotów myśliwskich nowej generacji.

Samolot Miles M.20 miał być wolnonośnym dolnopłatem o konstrukcji drewnianej. Podwozie główne, większość instalacji pokładowych oraz skrzydło o kształ­cie spłaszczonej litery W, miało zostać zaadoptowane z sa­molotu treningowego Miles M.9 "Master". Nowy miał być ka­dlub z zakrytą kabiną pilota oraz silnik Rolls-Royce "Merlin". Ze względu na przewidywane gorsze osiągi od standardowe go myśliwca i idącą za tym konieczność zniszczenia wrogie go samolotu już w pierwszym ataku zdecydowano się przy­jąć silniejsze niż wówczas standardowe uzbrojenie pokładowe w postaci 12 karabinów maszynowych.

Początkowo konstrukcja była rozwijana jako prywatne przedsięwzięcie. W 1939 r. powstała pełnowymiarowa ma­kieta samolotu, którą usiłowano zainteresować Ministerstwo Lotnictwa. Jednak dopiero wiosną 1940 r. Ministerstwo Produkcji Lotniczej zaakceptowało propozy­cję, co zaowocowało wydaniem wymagań taktyczno- technicznych F.19/40 dla jednomiejscowego myśliwca. Założone osiągi: pręd­kość max na 7000 m- 580 km/h, pułap 10 600 m, czas lotu: 15 min. z pełną mocą silnika na wysokości 0 m, 2 godz. z pręd­kością ekonom, i 15 min. z maksymalną prędkością na wyso­kości 5000 m. Jednocześnie zalecono jeszcze większe uproszczenie konstrukcji.

Opracowana w myśl specyfikacji F.19/40 wersja samolotu otrzymała oznaczenie Miles M.20 Mk.II i zo­stała opracowana przez zespól konstrukcyjny pod kierownic­twem inż. Waltera Capley'a. W porównaniu do poprzednika sa­molot otrzymał nowy, o obrysie trapezowym z zaokrąglonymi końcówkami płat wyposażony w klapy i lotki. W celu zmniej­szenia masy konstrukcji zdecydowano się na podwozie stałe, oprofilowane aerodynamicznymi owiewkami oraz zmniejsze­nie uzbrojenia z 12 do 8 karabinów maszynowych. Tak jak i u poprzednika wiele instalacji i wyposażenia pochodziło z samolotu "Master", z tym że ze względu na brak chowanego podwozia zrezygnowano z insta­lacji hydraulicznej. Do napędu samolotu adaptowano zespół napędowy przejęty z myśliwca Bristol 156 "Beaufighter" Mk.II, składają­cy się z silnika Rolls-Royce "Merlin XX", śmigła Rotol oraz osprzętu pomocniczego. Przyjęte rozwiązania miały ułatwić i przy­spieszyć planowaną masową produkcję samolotu.

Prototyp Miles M.20 Mk.II był gotowy w połowie 1940 r. Po zakończeniu testów naziemnych, został oblatany 15.09.1940 r. (wg [3]- 14.09.1940 r.). Próby w locie wykazały, że samolot jest niedopracowany. Ze względu na problemy ze statecznością wydłużo­no o 25 cm kadłub i przesunięto do tyłu statecznik poziomy. Po zakończeniu prób fabrycznych prototyp przekazano do Aircraft & Armament Experimental Establishment (A&AEE) w Boscombe Down. Wyniki testów okazały się dla samolo­tu dobre. Uzyskiwał osiągi lepsze niż "Hurricane" i tylko w nie­wielkim stopniu ustępował "Spitfire" Mk.I, przewyższając obu ry­wali w zasięgu lotu. Było już jednak za późno. Bitwa o Anglię została wygrana, przemysł pełną parą produkował nowe my­śliwce i nie było już potrzeby wprowadzania do służby myśliwca tymczasowego.

W wytwórni opracowano wariant rozwojowy M.20 Mk.III o wzmocnionej konstrukcji płata umożliwiającej przenoszenie ładunku bombowego lub dodatkowych zbiorników paliwa, lecz nie było już zaintereso­wania tym typem samolotu. W ramach konkursu wystarto­wała także firma Westland proponując drewnianej konstrukcji dolnopłat napędzany silnikiem "Hercules". Jej prace zakończyły się jednak na etapie projektu wstępnego.

Pod koniec 1940 r. pojawiła się konieczność posiadania myśliwca jednorazowego użyt­ku dla jednostek typu CAM (Catapult Aircraft Merchant- w wolnym tłumaczeniu statek wyposażony w katapultę). Były to używane w latach 1941- 1943 statki handlowe wyposażone w katapultę lotniczą, stanowiące tymczasowe rozwiązanie mające zapewnić przynajmniej minimalną ochronę lotniczą dla konwojów alianckich. 7.03.1941 r. w odpowie­dzi na Wymagania Operacyjne OR 102 sformułowane przez Admiralicje wydano wymagania taktyczno- techniczne N.1/41 dla lekkiego myśliwca morskiego, które w dużej mierze byty zbieżne z poprzednimi F.19/40.

W wy­twórni Philips & Powis przystąpiono do budowy drugiego prototypu wg zmienionej specyfikacji, gdyż jedyny istniejący samolot został nieco wcześniej rozbity. Otrzymał on oznaczenie Miles M.20 Mk.IV i od swego pierwowzoru różnił się wzmocnioną tylną sekcją kadłuba z zabudowa­nym hakiem do lądowania na lotniskowcach, zaczepami do lin katapulty i przeprojektowanymi osłonami podwozia głównego. W trakcie prac samolot przystosowano do szyb­kiego demontażu podwozia, przyjmując, że będzie on star­tować z wózka umieszczonego na katapulcie, a lądowania ze względu na specyfikę działań z jednostek CAM nie bę­dzie. Dotychczasowa praktyka wykazała, że szanse na lą­dowanie na lądzie czy lotniskowcu było znikome, a sta­łe podwozie uniemożliwiało pomyślne wodowanie. Drugi prototyp został oblatany 8.04.1941 r. i po te­stach fabrycznych trafił do A&AEE w Boscombe Down oraz w RAE w Farnborough. I tym razem konstrukcja spóźniła się. Na jednostkach CAM używane były samoloty "Hurricane" (wysłużone, wycofane z jednostek liniowych) i M.20 po raz kolejny nie był potrzebny. Pod koniec 1941 r. prototyp powrócił do macierzystej wytwórni.

W Polsce.

Kpt. pil. inż. Zbigniew Oleński był pierwszym polskim pilotem w Royal Aircraft Establishment (RAE- Królewskim Instytucie Lotniczym) w Farnborough, przybył tam w marcu 1941 r. Wykonał w Farnborough ponad 200 lotów na "Spitfire'ach" i ponad 50 na "Hurricane'ach", a także około 100 na innych typach alianckich samolotów myśliwskich. Wśród najbardziej egzotycznych brytyjskich myśliwców, jakie pilotował były prototypy nigdy nie wprowadzonych do produkcji seryjnej samolotów Miles M.20 i Hawker "Hotspur". Spośród zdobycznych samolotów niemieckich pilotował samoloty Focke-Wulf Fw-190A oraz Messerschmitt Me-110.

Konstrukcja.
Jednomiejscowy wolnonośny dolnopłat o konstrukcji drewnianej.
Skrzydła o obrysie trapezowym z zaokrąglonymi końcówkami, wyposażone w klapy i lotki. Profil NACA 23021 u nasady i NACA 23009 na końcach.
Kabina pilota w pełni osłonięta kroplową owiewką.
Podwozie stałe, trójpodporowe.
Usterzenie klasyczne, statecznik poziomy przesunięty do tyłu względem statecznika pionowego.
Podwozie w układzie klasycznym, stałe. Podwozie główne dwukołowe, osłonięte aerodynamicznymi owiewkami. Kółko ogonowe, sterowane.

Uzbrojenie – 8 stałych karabinów maszynowych Browning Mk.II kal. 7,7 mm umieszczonych w skrzydłach.

Silnik- rzędowy, 12- cylindrowy w układzie V, chłodzony cieczą Rolls-Royce "Merlin XX" o mocy 963 kW (1310 KM).
Śmigło trójłopatowe, drewniane o zmiennym skoku typu Rotol o średnicy 3,66 m.
Paliwo w zbiornikach skrzydłowych o łącznej pojemności 700 l, zbiornik oleju o pojemności 39 l.

Dane techniczne Miles M.20 (wg [2):
Rozpiętość- 10,54 m, długość- 9,52 m, wysokość- 3,81 m, powierzchnia nośna- 21,74 m2.
Masa własna- 2660 kg, masa startowa max- 3630 kg.
Prędkość max.- 563 km/h, prędkość przelotowa- 340 km/h, wznoszenie- 16 m/s, pułap- 9570 m, zasięg- 1400 km, zasięg max z dodatkowymi zbiornikami paliwa- 1930 km.

Dane techniczne Miles M.20 Mk.IV (wg [3):
Rozpiętość- 10,54 m, długość- 9,17 m, wysokość- 3,81 m, powierzchnia nośna- 21,7 m2.
Masa własna- 2663 kg, masa startowa max- 3519 kg.
Prędkość max.- 560 km/h, prędkość przeciągnięcia bez klap- 163 km/h, prędkość przeciągnięcia z klapami- 130 km/h, wznoszenie- 16 m/s, czas wznoszenia na 6100 m- 9' 36", pułap praktyczny- 9600 m, pułap max- 10 800 m, zasięg- 890 km, zasięg max z dodatkowymi zbiornikami paliwa- 1400 km, czas lotu- 2 h, czas lotu max dodatkowymi zbiornikami paliwa- 5 h, 12'.

Galeria

  • Prototyp lekkiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.II. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp lekkiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.II w widoku z tyłu. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp lekkiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.II w widoku z przodu. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp lekkiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.II w locie. (Źródło: archiwum).
  • Miles M.20 Mk.II, rysunek w rzutach. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp morskiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.IV. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp morskiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.IV. (Źródło: archiwum).
  • Prototyp morskiego samolotu myśliwskiego Miles M.20 Mk.IV w widoku z przodu. (Źródło: archiwum).

Źródło:

[1] Matusiak W. "Polacy za sterami FW190". Skrzydlata Polska nr 11/2019.
[2] Zalewski K. "Nim powstały lotniskowce eskortowe - okręty lotnicze w bitwie o Atlantyk". Technika Wojskowa Historia nr 4/2011.
[3] Brown Don L. "Miles Aircraft Since 1925". Wydawnictwo Putnam & Company. Londyn 1970.
blog comments powered by Disqus