Bukatewicz skrzydłowiec, 1908- 1909
W dniu 25.02.1908 r. Józef Ludomił Bukatewicz zwrócił się do ministra spraw wewnętrznych Rosji z prośbą o ocenę projektu aparatu latającego, stanowiącego wynik jego wieloletnich prac nad udoskonaleniem statku powietrznego. Podkreślał, że użycie tego aparatu może przynieść wielorakie korzyści, ale sam- z powodu ubóstwa- nie jest w stanie podołać jego realizacji.
Prośbę Bukatewicza o dotację na wdrożenie projektu minister spraw wewnętrznych przekazał Ministerstwu Wojny, skąd- przez Sztab Generalny- 17.03.1908 r. trafiła do Głównego Zarządu Inżynierii. Stąd przekazano ją do rozpatrzenia Oddziałowi Elektrotechnicznemu, który 22.03.1908 r. zawiadomił Bukatewicza, że jeśli pragnie on powiadomić władze wojskowe o swym wynalazku, to powinien przesłać Głównemu Zarządowi Inżynierii jego opis, rysunki i obliczenia- materiały, na podstawie których można by go ocenić. W piśmie tym wyraźnie podkreślono, że przed oceną władze wojskowe nie biorą na siebie żadnych zobowiązań, z wyjątkiem utrzymania projektu wynalazcy w tajemnicy. Wezwano w końcu Bukatewicza do opatrzenia swej prośby opłatą- dwoma znaczkami skarbowymi po 75 kop.
Bukatewicz zdawał się być zaskoczony prośbą o opis, rysunki i obliczenia aparatu latającego, którego budowę chciałby podjąć. 18 maja odpowiedział, że rysunków nie może teraz przekazać, a obliczenia przedstawi w przyszłości. W dalszej części swego pisma uwagę skupił na ekspozycji zalet swego aparatu latającego, którym okazał się skrzydłowiec (ornitopter)- aparat latający, cięższy od powietrza, z płatem wprawianym w ruch okresowo- zmienny, co miało zapewniać odpowiednią wartość siły nośnej, prędkość lotu o możliwość kierowania nim. Bukatewicz nie wykluczał przy tym możliwości przydania swemu aparatowi niewielkich balonów, które ułatwiłyby jego wzlot.
Deklarował, że może go zbudować w przeciągu 2- 3 lat kosztem około 50 000 rubli, które chciałby otrzymać od władz wojskowych, a które w całości przeznaczy na zakup niezbędnych do budowy materiałów. On sam nie chce żadnego wynagrodzenia za pracę, którą chciałby wykonywać we własnym warsztacie pod kontrolą przedstawicieli Głównego Zarządu Inżynierii.
Oddział Elektrotechniczny GIU ponownie zawiadomił 30.05.1908 r. Bukatewicza, że nie będzie prowadził z nim żadnych rozmów na temat dotowania budowy jego aparatu latającego przed zakończeniem procedury oceny jego projektu, czego nie może zrobić bez dokładnego opisu, rysunków i obliczeń.
Źródło:
[1] Januszewski S. "Pionierzy. Polscy pionierzy lotnictwa 1647- 1918. Tom 1". Fundacja Otwartego Muzeum Techniki. Wrocław 2017.
[2] Januszewski S. "Tajne wynalazki lotnicze Polaków: Rosja 1870-1917". Wydawnictwo: Oficyna Wydawnicza Politechniki Wrocławskiej. Wrocław 1998.