S-13, 1973

Niekierowany pocisk rakietowy klasy powietrze- ziemia. ZSRR / Rosja.
Para wyrzutni B-13L niekierowanych pocisków rakietowych powietrze- ziemia S-13, podwieszone pod skrzydłem samolotu Suchoj Su-30MK. (Źródło: "Wikimedia Commons").

Konflikty zbrojne przełomu lat 1960/1970- tych wskazały na potrzebę wprowadzenia do uzbrojenia lotnictwa ZSRR nowego typu niekierowanego pocisku rakietowego, który byłby odpowiednikiem NATO- wskiego npr kal. 127 mm typu Zuni. Miał on wypełnić lukę pomiędzy pociskami rakietowymi kal. 80 mm a 240 mm, opracowywanymi w tym samym czasie dla lotnictwa bojowego ZSRR. Wszystkie one zaś miały stanowić podstawowe uzbrojenie rakietowe klasy powietrze- ziemia, dla konstruowanych w tym czasie samolotów radzieckich.

Prace nad nowym pociskiem prowadzone były w Nowosybirskim Instytu­cie Fizyki. Odpowiedzialnymi za program byli inż. mjr W. Toropow (biuro konstrukcyjne) i mjr pil. W. Miwin (lotnictwo wojskowe). Pierwsze próby od­były się ze specjalnie skonstruowanej wyrzutni UB-13 w 1973 r. Nowy npr otrzy­mał oznaczenie S-13. Doświadczalne odpalenia potwierdziły słuszność zało­żeń konstrukcyjnych. Pociski przebijały betonową ścianę o grubości 1- 2 m, przykrytą warstwą ziemi o grubości 0,4- 0,6 m.

Podczas wybuchu na betonowej płaszczyźnie powstawały rysy i leje o głębokości 0,25 m na powierzchni 15- 17,5 m2. Pomimo dobrych ocen efektów przeprowadzonego próbnego strzela­nia, nowe npr S-13 weszły do uzbrojenia lot­nictwa wojskowego dopiero w 1983 r.

Niekierowane pociski rakietowe rodziny S-13 przeznaczone są do niszczenia umocnionych ce­lów naziemnych tj.: podziemnych stanowisk do­wodzenia, bunkrów i ukryć, pasów oraz dróg betonowych, a także innych celów opancerzo­nych. Na bazie npr S-13 opracowano następują­ce wersje pocisku:
- S-13T- w 1982 r., jeszcze przed wprowadze­niem S-13 do użytku, opracowano nową odmia­nę npr z głowicą tandemową z podkalibrowym ładunkiem wybuchowym. Jej zadaniem było niszczenie w pierwszej kolejności ukrycia, a następnie znajdującego się w nim sprzętu. Podczas prób wykonano 31 wylotów, odpalono 91 npr S-13T, osiąga­jąc 31 bezpośrednich trafień w cel. Próby zakończono w 1984 r. Rozrzut pocisków nie przekroczył 10 m, głowica przebijała betonowy mur o grubości 1 m, dodatkowo przysypany wałem ziemnym grubości od 1 do 6 m,
- S-13OF- z głowicą odłamkowo- burzącą, przeznaczo­ny do niszczenia celów opancerzonych (pojazdów, samo­lotów na lotniskach itp.) oraz umocnionych. Wprowadzony do uzbrojenie lotnictwa wojskowego Rosji w 1993 r. Kon­strukcja głowicy bojowej (zastosowano w niej wydłużo­ny zderzak, powodujący wybuch pocisku kilkadziesiąt centymetrów nad ziemią) oraz zastosowanie fragmentacji skorupy powoduje, że pocisk przebija lekki pancerz o gru­bości do 30 mm. Promień rażenia powstałych z wybuchu odłamków wynosi ok. 500 m,
- S-13D- z termobaryczną głowicą, opracowany w 1987 r., pocisk wprowadzony do uzbrojenia w 1995 r.

Wszystkie wersje S-13 znalazły zastosowanie jako uzbrojenie samolotów myśliwsko- bombowych i wielo­zadaniowych Suchoj Su-17/Su-20/Su-22, Suchoj Su-17M4/Su-22M4, Suchoj Su-24, Suchoj Su-25, Suchoj Su-27, Suchoj Su-39, Mikojan MiG-23BN, Mikojan MiG-27, Mikojan MiG-29, Jakowlew Jak-38 oraz śmigłowców: Mil Mi-24, Mil Mi-28, Kamow Ka-29TB, Kamow Ka-50, Kamow Ka-52.

Pociski S-13 (wszystkich wersji) odpalane są z podwieszanych wyrzutni B-13L, podwieszanych na belkach nośnych pod statkiem powietrz­nym. Można je podwieszać na przeciwległych belkach, położonych równolegle do osi podłużnej statku powietrz­nego. Liczba podwieszonych wyrzutni zawsze musi być parzysta. Do każdej wyrzutnię można załadować max 5 npr S-13. Samolot z podwieszonymi wyrzutniami może wykonywać krótkotrwały lot z prędkością naddźwiękową.

W Polsce.

Jedynym użytkowni­kiem niekierowanych pocisków rakietowych S-13 był 8 pułk lotnictwa myśliwsko- bombowego w Mirosławcu, który otrzy­mał kilka wyrzutni B-13L w ramach kom­pletów uzbrojenia dostarczonych wraz z samolotami Suchoj Su-22M4 serii 38 i 39.

Konstrukcja.
Pocisk składa się z trzech na stałe skręconych podzespołów: głowicy bojo­wej, silnika rakietowego na paliwo stałe i rozkładanego, czterobrzechwowego sta­tecznika.
Korpus pocisku wykonany jest z cienkościennej rury o średnicy ze­wnętrznej 122 mm, zakończonej z jed­nej strony głowicą bojową, a drugiej czte­rema dyszami wylotowymi silnika rakie­towego.
Głowica bojowa zawiera mate­riał wybuchowy o masie 1,9 kg oraz den­ny, bezwładnościowy zapalnik elektro­mechaniczny. Głowica po wybuchu roz­rywa się na ok. 2000 odłamków.
Czas pracy silnika rakietowego wynosi od 1,1 do 2 s, w zależności od warunków atmosferycznych.

Konstrukcja wyrzutni B-13L.
Wyrzutnia zbudowana jest z opływu przedniego, izolowanego przekładką termoizolacyjną od przedziału przedniego, piromechanizmów (przedniego i tylnego), dwóch opór, uch nośnych, opory dodat­kowej i przedziału tylnego. Wewnątrz wyrzutni zabudowana jest łącznica ka­nałów i blok wyłączników z gniazdem dla przetyczki odłączającej napięcie na wyrzutni. Napięcie zasilania- 27 V. Długość wyrzutni- 3558 mm, średnica wyrzutni- 410 mm, wysokość ze śrubami- 465 mm, masa załadowanej wyrzutni- 160 kg, liczba pocisków w wyrzutni- 5.

Dane techniczne (wg [1]):

Model

j. m.

S-13

S-13T

S-13OF

S-13D

Kaliber

[mm]

122

122

122

122

Długość

[mm]

2540

3100

2898

3120

Masa rakiety

[kg]

57

75

69

68

Masa głowicy bojowej

[kg]

21

21

33

32

Masa ładunku

[kg]

1,82

1,8

7

 

Odległość skutecznego
niszczenia

[m]

1100-
3000

1100-
4000

1600-
3000

1600-
3000

Prędkość

[m/s]

650

500

530

530

Źródło:

[1] Gurzęda R. ”Npr S-13 i wyrzutnia B-13L”. Aeroplan nr 1/2006.
blog comments powered by Disqus