Czajka, 1931

Szybowiec szkolno-przejściowy. Polska.
Szybowiec szkolno-przejściowy Czajka bis. (Źródło: Glass A. "Polskie konstrukcje lotnicze 1893 - 1939". Wydawnictwa Komunikacji i Łączności. Warszawa 1976).
Pierwszą konstrukcją inż. Antoniego Kocjana był szybowiec szkolno-przejściowy Czajka. Pierwsze trzy egz. zostały zbudowane w Warsztatach Sekcji Lotniczej KMSPW. Pierwszy egzemplarz został oblatany w kwietniu 1931 r. W maju gotowy był drugi egzemplarz szybowca Czajka I, oraz Czajka II, wyposażona w kabinkę. Szybowce te zostały zbudowane na zamówienie Aeroklubu Lwowskiego. Wzięły one udział w V Wyprawie Szybowcowej do Bezmiechowej w maju 1931 r. oraz w VI Wyprawie do Bezmiechowej w październiku 1931 r.

Na Czajce I 7.10.1931 r. kpt. Franciszek Jach pobił krajowy rekord długotrwałości lotu- 3 h 12 min, 10.10.1931 r. M. Jonikas ustalił następny rekord- 5 h 8 min. Z Laskowski 14.10.1931 r. uzyskał na Czajce II- 5 h 56 min, co było następnym rekordem. B. Stachoń 19.09.1932 r. pobił krajowy rekord wysokości lotu- 470 m. Więcej rekordów Czajki nie pobiły, gdyż pojawiło się wiele nowych szybowców, lepiej dostosowanych do lotów rekordowych.

Czajka I została zbudowana jako szybowiec szkolny, lecz została uznana za szybowiec przejściowy, służący do pierwszych lotów żaglowych. Specjalnie do tego celu zbudowano wersję Czajka II, wyposażoną w nałożoną kabinkę wykonaną z listew i obciągniętą płótnem. Początkowo nazywano ją Czajka kabinkowa, a po pojawieniu się Czajki- bis nazwano ją Czajka papierówka. Czajkę l nazywano także Czajką bezkabinkową. Na zamówienie Aeroklubu Lwowskiego powstała na początku 1932 r. przeznaczona do szurów i skoków oraz do szkolenia do kat. A i B szkolna Czajka III o zmniejszonej rozpiętości i nieco skróconym kadłubie. Osiągi tego szybowca były dość dobre: nadawał się on zarówno do lotów żaglowych, jak i szkolnych. Był używany w Bezmiechowej i Czerwonym Kamieniu.

Czajek III i Czajek I zbudowano niewielką liczbę, podczas gdy Czajki II były produkowane seryjnie. W Warsztatach Sekcji Lotniczej (prócz wymienionych 3 egz.) zbudowano dalsze 15 egz. Po utworzeniu Warsztatów Szybowcowych w Warszawie przy ul. Inżynierskiej, zbudowano tam dalszych 15 egz. Po przeniesieniu się Warsztatów Szybowcowych na lotnisko mokotowskie na wiosnę 1933 r. produkcję Czajek kontynuowano, budując ich kilka serii po 10- 20 egz. Ok. 10 Czajek zostało zbudowanych amatorsko przez koła Szybowcowe w różnych miejscowościach. Czajki były stosowane na bardzo wielu szybowiskach w Polsce, a zwłaszcza w żaglowych szkołach szybowcowych w Bezmiechowej, Pińczowie i Sokolej Górze.

\N czerwcu 1933 r. Miejski Ośrodek Szybowcowy w Warszawie przerobił dwie Czajki II, aby upodobnić je własnościami pilotażowymi do samolotu, w celu ułatwienia przeszkolenia pilotów szybowcowych w pilotażu samolotowym. Szybowce te użyto w 1933 r. podczas kursu doświadczalnego na lotnisku mokotowskim, stosując start za samochodem. Na wiosnę 1936 r. został oblatany pierwszy egz. wersji Czajka-bis o wzmocnionej konstrukcji. W 1936 r. weszła do produkcji w Warsztatach Szybowcowych w Warszawie, gdzie zbudowano kilka serii po 10-20 egz. Używana była na równi z Czajkami. Czasami Czajkę-bis niesłusznie nazywano Czajką II-bis. Łącznie zbudowano ponad 150 egz. wszystkich wersji. Produkowały je również Śląskie Warsztaty Szybowcowe w Bielsku. Czajki-bis były również, w niewielkich liczbach, budowane z licencji w Estonii, Finlandii, Jugosławii i Palestynie.

Szybowce Czajka należały do bardzo zasłużonych dla szkolenia polskich pilotów szybowcowych w latach 1931-1939 i cieszyły się dużym uznaniem pilotów, We wrześniu 1939 r, większość z nich uległa zniszczeniu. Nieliczne zostały przejęte przez Niemców.

Konstrukcja:
Jednomiejscowy zastrzałowy górnopłat o konstrukcji drewnianej.
Płat prostokątny z zaokrąglonymi końcami, jednodźwigarowy, ze skośnym dźwigarkiem pomocniczym. Keson sięgający do dźwigara kryty sklejką, cześć zadzwigarowa kryta płótnem. Zastrzały z rur stalowych. Lotki i stery krzyżulcowe, kryte płótnem. Kadłub Czajki I i Czajki II składał się ze skrzynki, kraty środkowej i belek ogonowych. Przód kadłuba Czajki-bis półskorupowy, drewniany, kryty sklejką, a tył w postaci belek ogonowych. Belki ogonowe łatwo demontowalne, wykrzyżowane drutem między sobą oraz usztywnione w płaszczyźnie poziome, linkami stalowymi mocowanymi do płata. Hak do startu z lin gumowych normalny lub połączony z zaczepem do startu na holu za samochodem.
Stateczniki kryte sklejką. Statecznik poziomy niedzielony, podparty zastrzałami z rurki stalowej.
Podwozie płozowe.

Dane techniczne Czajka I (wg [1]):
Rozpiętość- 11,28 m, długość- 6,0 m, wysokość- 1,68 m, powierzchnia nośna- 15,53 m2.
Masa własna- 92 kg, masa użyteczna- 68 kg, masa całkowita- 160 kg.
Prędkość minimalna- 37 km/h, doskonałość przy prędkości optymalnej 49 km/h- 11,5, opadanie minimalne przy prędkości ekonomicznej 43 km/h- 1,02 m/s.

Dane techniczne Czajka II (wg [1]):
Rozpiętość- 11,28 m, długość- 6,0 m, wysokość- 1,68 m, powierzchnia nośna- 15,53 m2.
Masa własna- 94 kg, masa użyteczna- 68 kg, masa całkowita- 162 kg.
Prędkość minimalna- 37,8 km/h, doskonałość przy prędkości optymalnej 50 km/h- 13,5, opadanie minimalne przy prędkości ekonomicznej 44 km/h- 0,95 m/s.

Dane techniczne Czajka III (wg [1]):
Rozpiętość- 9,4 m, długość- 5,65 m, wysokość- 1,68 m, powierzchnia nośna- 13,3 m2.
Masa własna- 85 kg, masa użyteczna- 68 kg, masa całkowita- 153 kg.
Prędkość minimalna- 42 km/h, doskonałość przy prędkości optymalnej 54 km/h- 10,5, opadanie minimalne przy prędkości ekonomicznej 46 km/h- 1,3 m/s.

Dane techniczne Czajka- bis (wg [1]):
Rozpiętość- 11,3 m, długość- 6,0 m, wysokość- 1,68 m, powierzchnia nośna- 15,53 m2.
Masa własna- 95 kg, masa użyteczna- 75 kg, masa całkowita- 170 kg.
Dopuszczalna prędkość nurkowania- 165 km/h, prędkość minimalna- 39 km/h, doskonałość przy prędkości optymalnej 53,5 km/h- 13,5, opadanie minimalne przy prędkości ekonomicznej 45 km/h- 0,99 m/s.

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
blog comments powered by Disqus