Stonawski sterowiec, 1893

Projekt sterowca. Polska.
Sterowiec projektu Jerzego Stonawskiego. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 48/1979).
Jerzy Stonawski, rządca dóbr Sepnicy ko­ło Dębicy, a równocześnie członek Wiedeńskiego Towarzystwa Żeglugi Napowietrznej przedstawił w 1893 r. propozycję sterowca. Miał to być sterowiec systemu półsztywnego o konstruk­cji metalowej. Górna część powłoki ba­lonu nakryta niezależną powloką aluminiową, ona też w razie uszkodze­nia (wypadku) pełnić miała funkcję spadochronu. Sterowiec zaopatrzony w ze­spół żagli, śmigieł i skrzydeł, przy czym te ostatnie napędzane miały być dwoma silnikami: gazowym i elektrycznym. Z przodu statku powietrznego umieszczono ster kierunku, wewnątrz balonet. Kie­rowanie lotem w płaszczyźnie pionowej zamierzano realizować za pomocą śmigła umieszczonego poziomo pod gondolą. Stateczność podłużną utrzymywano zmia­ną położenia środka ciężkości układu przez przesuwanie gondoli po belce kilo­wej sterowca.

Stonawski zakładał moż­liwość budowy sterowca w sześciu wer­sjach, zależnie od potrzeb i stawianych mu zadań. Tak np.:
- wersja I- długość- 50 m, objętość- 3500 m3, moc silnika- 11,03 kW (15 KM), prędkość lotu- 36 km/h, zasięg- 246 km,
- wersja III- długość- 130 m, objętość- 40 000 m3, moc silnika- 120 kW (163 KM), prędkość lotu- 90 km/h, zasięg- 2160 km,
- wersja VI- długość- 600 m, objętość- 2 000 000 m3, moc silnika- 5000 kW (6800 KM), prędkość lotu- 180 km/h, zasięg- 54 000 km.

Już to wskazuje, że Stonawski nie uwzględniał oporów powietrza wzrasta­jących z wielkością aerostatu. Stąd za­kładane .przezeń osiągi pozostawały nie­realne. Stosowanie żagli też nie było efektywne- aczkolwiek w tych latach frapowało wielu konstruktorów.

W trakcie dyskusji, bo taką propo­zycja wywołała, spotkała się ona z za­interesowaniem ale zarazem i krytyką. Wyszła oma m. ln. ze strony Hermanna Hoernesa, znanego w Austrii teoretyka i popularyzatora lotnictwa. Szacując cię­żary konstrukcji i silę wyporu aerosta­tu, zakwestionował on, by sterowiec Stonawskiego kiedykolwiek mógł wznieść się w powietrze. Podważył też opty­mistyczne założenia co do prędkości lotu, szacując ją najwyżej na 20 km/h, przy czym skłonny był przypuszczać, że prawdopodobnie oscylować ona będzie w granicach 7 km/h. Z podobną krytyką na gruncie polskim wystąpił Roman Gostkowski. Także on, po przeprowa­dzeniu szacunków ciężarów, osiągów, wy­kazał, że sterowiec Stonawskiego nie tylko, że nie udźwignie żadnego ciężaru użytecznego, lecz i sam nie wzleci w górę, bowiem jego siła wyporu byłaby mniejsza od ciężaru własnego aerostatu.

Stonawski zbudował model swego sterowca, który był demonstrowany w Wie­dniu i Lwowie.

Galeria

  • Plan gondoli sterowca. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 48/1979).

Źródło:

[1] Januszewski S. "Sterowce polskie przełomu XIX i XX wieku". Skrzydlata Polska nr 48/1979.

blog comments powered by Disqus