Balon obserwacyjny na uwięzi wojsk argentyńskich, 1867

Balon obserwacyjny na uwięzi. Argentyna.
Balon, którym Chodasiewicz dokonywał wzlotów w r. 1867. Szkic w Narodowym Muzeum Historycznym- Buenos Aires. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 48/1964).

W Polsce.

Na balonie tym Polak Robert Adolf Chodasiewicz dokonał w dniu 6.07.1866 r. pierwszego w his­torii aeronautyki wzniesie­nia się w powietrze dla celów wojskowych na ziemiach Ameryki Łacińskiej.

Warto w tym miejscu przybliżyć postać pierwszego wojskowego aeronauty w Argentynie:

Robert Adolf Chodasiewicz urodził się 29.02.1932 r. w Wilnie, które wraz z rodzicami opuścił jako niemowlę. Ojciec Chodasiewicza został bo­wiem skazany na wolną zsyłkę w głąb Rosji za czynny udział w powstaniu listopadowym. Jednym z warunków przebaczenia carskiego dla Szymona Chodasiewicza było, by je­go syn Robert został odda­ny do Korpusu Kadetów i wychowany w duchu prawomyślności dla ca­ratu. W rezultacie Ro­bert Chodasiewicz ukoń­czył szkołę oficerską w Pe­tersburgu i wziął udział w wojnie krymskiej 1854 r. Pod Almą otrzymał krzyż, za udział w bitwie, pod Inkermanem- stopień ka­pitana. 5.03.1855 r. po­rzucił służbę w armii cars­kiej i na odcinku Bałakława przeszedł do wojsk angielskich, a potem turec­kich. W Turcji pracował jako inżynier i topograf. W 1862 r. wyjechał do Sta­nów Zjednoczonych, gdzie- będąc za wolnością dla Murzynów- brał udział w wojnie secesyjnej po stronie Północy.

Po wojnie pracował jako inżynier w kopalni węgla. Na wieść, że trójprzymie­rze (Argentyna, Brazylia i Urugwaj) walczy z parag­wajskim dyktatorem Sola­no Lapezem, wyjechał w 1866 r. do Argentyny. Zo­stał natychmiast wysłany na teren działań wojen­nych, jako przez pewien czas jedyny inżynier woj­skowy. Położył ogromne zasługi rozpoznając teren i przygotowując mapy i pla­ny.

Znając doświadczenia z wykorzystaniem aerostatów w trakcie wojny secesyjnej Chodasiewicz zwrócił się do brazylijskiej armii o sfinansowanie zakupu balonu. Brazylijski rząd, natomiast zwrócił się do amerykańskiego pioniera wykorzystania balonów do obserwacji pola walki- Thaddeusa Sobieskiego Lowea, by dostarczył dwa aerostaty, wytwornicę gazu i wyspecjalizowaną obsługę. Pierwszy, demonstracyjny lot balonu miał miejsce 24.06.1867 r., w koszu znaleźli się Chodasiewicz i James Allen. W dniu 6.07.1867 r. w miejscowości Portrero de Piris Chodasiewicz wraz z kapitanem Cespedes doko­nał wzlotu balonem na uwięzi, aby dokonać rozpo­znania terenu. Loty takie powtarzał Cho­dasiewicz w dniach 8, 12, 13, 20, 21, i 22 lipca 1867 r. W tym ostatnim wzlocie towarzyszył postępowi wojsk sprzymierzonych na pozycje nieprzyjacielskie. W trakcie wojny paragwajskiej wykonano 20 wzlotów, z czego w 12 brał udział Chodasiewicz. Opis lotów opublikował Chodasiewicz w Albume de Guerra Paraguaya, a szkic jego balonu na froncie znajduje się w argentyńskim Narodowym Muzeum Historycznym. Prezydent Argentyny odsłonił w Klubie Lotniczym Buenos Aires w 1957 r. ta­blicę pamiątkową dla u­pamiętnienia 90 rocznicy lotu Chodasiewicza.

29.09.1869 r. Robert ożenił się z Concepción Livieres siostrzenicą byłego gubernatora prowincji Corrientes- Evaristo Lopeaza i miał z nią 6 dzieci. 30.04.1970 r. otrzymał argentyńskie obywatelstwo. Pracował jako kierownik kolei w Paragwaju. Następnie od 1876 r., 10 lat spędził w Departamencie Topografii prowincji Corrientes. Po tym jak przeniósł się do Buenos Aires, 21.04.1887 r. ponownie wstąpił do armii. 1.12.1890 r. został podpułkownikiem i wykładał przedmioty inżynieryjne w szkole wojskowej.

Czuł się za­wsze Polakiem i w ostat­nich latach życia oddał się całkowicie pracy społecz­nej wśród niewielkiej tam wówczas kolonii polskiej. W 1890 r. założył w Bu­enos Aires pierwszą w Ameryce Południowej orga­nizację polską: Polskie Towarzystwo Demokratycz­ne.

Zmarł 17.08.1896 r. W pogrzebie Chodasiewicza wziął osobiście udział pre­zydent republiki Bartolo­me Mitre.

Galeria

  • Robert Adolf Chodasiewicz. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 48/1964).

Źródło:

[1] Kędzierski J. "Robert Adolf Chodasiewicz (1832- 1896)". Skrzydlata Polska nr 48/1964.
[2] Stasiak K. "Robert Adolf Chodasiewicz". SAMOLOTY.PL - wszystko o lataniu.

blog comments powered by Disqus