Balon obserwacyjny na uwięzi wojsk argentyńskich, 1867
W Polsce.
Na balonie tym Polak Robert Adolf Chodasiewicz dokonał w dniu 6.07.1866 r. pierwszego w historii aeronautyki wzniesienia się w powietrze dla celów wojskowych na ziemiach Ameryki Łacińskiej.
Warto w tym miejscu przybliżyć postać pierwszego wojskowego aeronauty w Argentynie:
Robert Adolf Chodasiewicz urodził się 29.02.1932 r. w Wilnie, które wraz z rodzicami opuścił jako niemowlę. Ojciec Chodasiewicza został bowiem skazany na wolną zsyłkę w głąb Rosji za czynny udział w powstaniu listopadowym. Jednym z warunków przebaczenia carskiego dla Szymona Chodasiewicza było, by jego syn Robert został oddany do Korpusu Kadetów i wychowany w duchu prawomyślności dla caratu. W rezultacie Robert Chodasiewicz ukończył szkołę oficerską w Petersburgu i wziął udział w wojnie krymskiej 1854 r. Pod Almą otrzymał krzyż, za udział w bitwie, pod Inkermanem- stopień kapitana. 5.03.1855 r. porzucił służbę w armii carskiej i na odcinku Bałakława przeszedł do wojsk angielskich, a potem tureckich. W Turcji pracował jako inżynier i topograf. W 1862 r. wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie- będąc za wolnością dla Murzynów- brał udział w wojnie secesyjnej po stronie Północy.
Po wojnie pracował jako inżynier w kopalni węgla. Na wieść, że trójprzymierze (Argentyna, Brazylia i Urugwaj) walczy z paragwajskim dyktatorem Solano Lapezem, wyjechał w 1866 r. do Argentyny. Został natychmiast wysłany na teren działań wojennych, jako przez pewien czas jedyny inżynier wojskowy. Położył ogromne zasługi rozpoznając teren i przygotowując mapy i plany.
Znając doświadczenia z wykorzystaniem aerostatów w trakcie wojny secesyjnej Chodasiewicz zwrócił się do brazylijskiej armii o sfinansowanie zakupu balonu. Brazylijski rząd, natomiast zwrócił się do amerykańskiego pioniera wykorzystania balonów do obserwacji pola walki- Thaddeusa Sobieskiego Lowea, by dostarczył dwa aerostaty, wytwornicę gazu i wyspecjalizowaną obsługę. Pierwszy, demonstracyjny lot balonu miał miejsce 24.06.1867 r., w koszu znaleźli się Chodasiewicz i James Allen. W dniu 6.07.1867 r. w miejscowości Portrero de Piris Chodasiewicz wraz z kapitanem Cespedes dokonał wzlotu balonem na uwięzi, aby dokonać rozpoznania terenu. Loty takie powtarzał Chodasiewicz w dniach 8, 12, 13, 20, 21, i 22 lipca 1867 r. W tym ostatnim wzlocie towarzyszył postępowi wojsk sprzymierzonych na pozycje nieprzyjacielskie. W trakcie wojny paragwajskiej wykonano 20 wzlotów, z czego w 12 brał udział Chodasiewicz. Opis lotów opublikował Chodasiewicz w Albume de Guerra Paraguaya, a szkic jego balonu na froncie znajduje się w argentyńskim Narodowym Muzeum Historycznym. Prezydent Argentyny odsłonił w Klubie Lotniczym Buenos Aires w 1957 r. tablicę pamiątkową dla upamiętnienia 90 rocznicy lotu Chodasiewicza.
29.09.1869 r. Robert ożenił się z Concepción Livieres siostrzenicą byłego gubernatora prowincji Corrientes- Evaristo Lopeaza i miał z nią 6 dzieci. 30.04.1970 r. otrzymał argentyńskie obywatelstwo. Pracował jako kierownik kolei w Paragwaju. Następnie od 1876 r., 10 lat spędził w Departamencie Topografii prowincji Corrientes. Po tym jak przeniósł się do Buenos Aires, 21.04.1887 r. ponownie wstąpił do armii. 1.12.1890 r. został podpułkownikiem i wykładał przedmioty inżynieryjne w szkole wojskowej.
Czuł się zawsze Polakiem i w ostatnich latach życia oddał się całkowicie pracy społecznej wśród niewielkiej tam wówczas kolonii polskiej. W 1890 r. założył w Buenos Aires pierwszą w Ameryce Południowej organizację polską: Polskie Towarzystwo Demokratyczne.
Zmarł 17.08.1896 r. W pogrzebie Chodasiewicza wziął osobiście udział prezydent republiki Bartolome Mitre.
Galeria
Źródło:
[1] Kędzierski J. "Robert Adolf Chodasiewicz (1832- 1896)". Skrzydlata Polska nr 48/1964.
[2] Stasiak K. "Robert Adolf Chodasiewicz". SAMOLOTY.PL - wszystko o lataniu.