Hawker "Hunter", 1951

Samolot myśliwski, szturmowy, rozpoznawczy. Wielka Brytania.
Samolot myśliwski Hawker "Hunter" FGA.71 lotnictwa wojskowego Chile. (Źródło: archiwum).

Hawker "Hunter" był niewątpliwie najlepszym brytyjskim powojennym samolotem myśliwskim. Jego początki związane są z samolotem pokładowym o prostych skrzydłach Hawker "Sea Hawk". W celu poprawienia jego osiągów Sidney Camm- główny konstruktor wytwórni Hawker Aviation, zaprojektował samolot doświadczalny Hawker P.1052. Był to właściwie samolot "Sea Hawka" wyposażony w skośne skrzydła (35 stopni). Samolot został oblatany w grudniu 1948 r. Jego osiągi były bardzo dobre i firma miała nadzieję, że po wprowadzeniu niezbędnych zmian i ulepszeń stanie się znakomitym myśliwcem.

Korzystając z własnych środków wytwórni przebudowano drugi egzemplarz prototypowego P.1052 na samolot doświadczalny Hawker P.1081 ze skośnym usterzeniem ogonowym oraz przeprojektowaną tylną sekcją kadłuba i z jednym wylotem powietrza silnika odrzutowego. Samolot wykonał pierwszy lot 19.06.1950 r. i okazała się konstrukcją na tyle obiecującą, że wzbudziła zainteresowanie Royal Australian Air Force. W 1951 r. samolot uległ katastrofie, co uniemożliwiło kontynuowanie prac rozwojowych.

W 1946 r. Air Ministry wydało specyfikację F.43/46 na dzienny samolot myśliwski o napędzie odrzutowym. Natomiast w 1948 r. ukazała się specyfikacja F.3/48, w której wymagano osiągnięcia prędkości 1010 km/h na wysokości 13 700 m i wysokiej prędkości wznoszenia. Uzbrojenie ustalono na 4 działka 20 mm lub 2 działka 30 mm. Sidney Camm w celu sprostania wymaganiom zaprojektował bazujący na pierwszym prototypie P.1052 samolot napędzany silnikiem Rolls-Royce "Avon". Początkowo posiadał on jeden wlot powietrza na dziobie i usterzenie ogonowe w kształcie litery T. Później zmieniono usterzenie, zamiast jednego wlotu powietrza zastosowano dwa, zapewniając tym samym miejsce na uzbrojenie i radar w przedniej części kadłuba.

Prototyp oznaczony jako Hawker P.1067 został oblatany 20.07.1951 r. Napęd maszyny stanowił silnik "Avon 103" o ciągu 28,91 kN. Drugi prototyp otrzymał mocniejszy silnik turboodrzutowy "Avon 107" o ciągu 33,58 kN, seryjną awionikę oraz uzbrojenie. Został oblatany 3.05.1952 r. (wg innych źródeł- 5.05.1952 r.). Trzeci prototyp wykonał pierwszy lot 30.11.1952 r., otrzymał silnik Armstrong Siddeley "Sapphire 101" o ciągu 35,59 kN.

W marcu 1950 r. (na rok przed oblataniem prototypu) Ministerstwo Zaopatrzenia (Ministry of Supply) zamówiło produkcyjną wersję samolotu "Hunter". Pierwsza maszyna serii informacyjnej "Hunter" F.1 została oblatana 16.05.1953 r. (wg innych źródeł- 16.03.1953 r.), napędzana była silnikiem "Avon 113" o ciągu 33,80 kN. Łącznie zbudowano 20 samolotów z licznymi rozwiązaniami nie uwzględnionymi w późniejszych maszynach seryjnych, m.in. specjalnymi klapami strumieniowymi z przedmuchem powietrza doprowadzonego z silnika odrzutowego i kadłubem skonstruowanym zgodnie z regułą pól. Poza serią informacyjną zbudowano dalsze 119 egz. wersji F.1. Samoloty "Hunter" za­częły wchodzić na wyposażenie RAF w lipcu 1954 r.

W 1955 r. został oblatany prototyp P.1101 dwumiejscowego samolotu treningowego. Samoloty seryjne weszły do eks­ploatacji w 1958 r. pod oznaczeniem "Hunter Trainer" T. Mk 7 i zastąpiły wysłużone Gloster "Meteor" i De Havilland "Vampire". Wszystkie samoloty mogły przekra­czać prędkość dźwięku podczas nurkowa­nia, a ciąg silników, pojemność instalacji paliwowej i uzbrojenie rosły, by osiągnąć maksimum w wersji "Hunter" FGA. Mk 9. Ta wer­sja, łącząca wcześniej zebrane doświad­czenia, była napędzana silnikiem Rolls-Roy­ce "Avon" Mk 207 o ciągu 45,12 kN (4604 kG), a uzbro­jenie wzrosło przez powiększenie nośności węzłów podskrzydłowych.

Powstało bardzo dużo wersji i wariantów rozwojowych samolotu Hawker "Hunter":
- "Hunter" F.1- pierwsza wersja produkcyjna napędzana silnikiem "Avon 113". Zbudowano 139 egz.. Wycofane z jednostek w połowie 1958 r.,
- "Hunter" F.2- wersja produkcyjna napędzana silnikiem Armstrong Siddeley "Sapphire 101". Pierwsza maszyna została oblatana 14.10.1953 r. Zbudowano 45 egz. w firmie Armstrong Whitworth. Używane do połowy 1958 r.,
- "Hunter" F.3- samolot napędzany silnikiem "Avon" RA.7R o ciągu 42,70 kN z dopalaczem, z ostro zakończonym dziobem, hamulcami aerodynamicznymi po bokach kadłuba i zmienioną owiewką kabiny. W dniu 7.09.1953 r. pilot Neville Duke ustanowił światowy rekord prędkości wynikiem 1171 km/h. Następnie samolot służył jako naziemna platforma instruktażowa,
- "Hunter" F.4- wersja z powiększonymi do 1883 l zbiornikami w krawędzi natarcia skrzydeł oraz dodatkowymi zainstalowanymi na stałe zbiornikami podskrzydłowymi o pojemności 454 l. Napęd maszyny stanowił silnik "Avon 115" (później "Avon 21"). Prototyp został oblatany 20.10.1954 r. Zbudowano 349 (wg innych źródeł- 365) egz. Samoloty za­częły wchodzić na wyposażenie dywizjonów RAF w marcu 1955 r. Łącznie znalazły się na uzbrojeniu 19 dywizjonów myśliwskich,
- "Hunter" F.5- wersja F.4 napędzana silnikiem "Sapphire 101". Zbudowano 105 egz. w firmie Armstrong Whitworth. Dostawy rozpoczęły się w lutym 1955 r. Z jednostek zostały wycofane w 1958 r.,
- "Hunter" F.6 (oznaczenie prototypu P.1099)- jednomiejscowy myśliwiec przechwytujący zdolny do lotów tylko w dzień i podczas dobrej pogody. Napędzany silnikiem turboodrzutowym Rolls-Royce "Avon 203" o ciągu 44,5 kN lub "Avon 207", zmienionym skrzydłem i czterema podskrzydłowymi uchwytami dla uzbrojenia podwieszanego. Późniejsze egzemplarze maszyn tego typu posiadały również usterzenie płytowe. Prototyp został oblatany 22.01.1954 r. Zbudowano 383 (wg innych źródeł- 384) egz. Produkowane były w firmach Hawker i Armstrong Whitworth. Pierwotne zamówienie opiewało na 515 egz., lecz w 1957 r. zrezygnowano z budowy 132 samolotów. Pierwsza z maszyn została wprowadzona do służby w RAF w październiku 1956 r., ostatnia- 9.07.1957 r. "Hunter" F.6 był wykorzystywany jako myśliwiec przechwytujący bardzo krótko, ponieważ od 1961 r. był stopniowo zastępowany przez samoloty English Electric "Lightning",
- "Hunter" F.6A- wersja maszyny wyposażona we wzmocnione skrzydła ze szturmowej wersji "Hunter" FGA.9,
- "Hunter" T.7- dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa przeznaczona dla RAF. Prototyp został oblatany 8.07.1955 r. Początkowo uzbrojenie miały stanowić 2 działka Aden, ale ostatecznie zrezygnowano z jednego z nich pozostawiając tylko to po prawej stronie kadłuba. Napęd samolotu stanowił silnik "Avon 121" lub nieznacznie unowocześniony "Avon 122". Skrzydła samolotu były identyczne jak w wersji myśliwskiej "Hunter" F.6. Pierwszy samolot seryjny wykonał pierwszy lot 11.10.1957 r. Z 55 zamówionych samolotów, 45 trafiło do RAF, a pozostałych 10 do Royal Navy jako T.8. Ponadto RAF otrzymał 6 maszyn przebudowanych z wersji myśliwskiej F.4,
- "Hunter" T.7A- specjalna dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa RAF-u, przeznaczona do szkolenia załóg samolotów szturmowych Blackburn "Buccaneer". Zbudowano 5 egz.,
- "Hunter" T.8- dwumiejscowy samolot szkolno-treningowy dla Royal Navy, wyposażona w hak do lądowania na lotniskowcach. Pierwszy egzemplarz został oblatany 3.03.1958 r. Łącznie dostarczono 41 egz., z tego 31 samolotów powstało w wyniku przebudowy myśliwców F.4. Maszyny te nie były używane na lotniskowcach, a jedynie do treningu lądowania na lądzie,
- "Hunter" T.8B- specjalna dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa Royal Navy, przeznaczona do szkolenia załóg samolotów szturmowych Blackburn "Buccaneer". Powstały 3 egz., przebudowane z wersji F.4,
- "Hunter" T.8C- specjalna dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa Royal Navy, przeznaczona do szkolenia załóg samolotów szturmowych Blackburn "Buccaneer". Powstało 8 egz., przebudowane z wersji F.4,
- "Hunter" T.8M- specjalna dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa Royal Navy, przeznaczona do szkolenia załóg samolotów BAe "Sea Harrier". "Hunter" T.8M posiadał taki sam radar "Blue Fox" jak "Sea Harrier". Powstały 3 (wg [5] -2) egz., przebudowane z wersji F.4. Pierwszy samolot został oblatany 9.01.1979 r.,
- "Hunter" FGA.9- jednomiejscowa wersja szturmowa przeznaczona dla RAF, zbudowana na bazie wersji F.6. Otrzymała wzmocnioną konstrukcję skrzydeł i uchwyty do podwieszenia uzbrojenia o większej nośności. Prototyp został oblatany 3.07.1959 r. Łącznie przebudowano do tego standardu 128 egz. "Hunter F.6". Podstawową jednostką napędową maszyny był silnik "Avon 207" o ciągu 44,7 kN. Pierwsze samoloty zostały dostarczone do dywizjonów RAF w 1960 r. (wg [4]- w październiku 1959 r.). Ostatnie samoloty zostały wycofane z eksploatacji  w 1971 r.,
- "Hunter" FR.10- jednomiejscowa odmiana rozpoznawcza "Hunter"a FGA.9 przeznaczona dla RAF. Prototyp wykonał pierwszy lot 7.11.1959 (wg [4]- 7.11.1958) r. Do wersji FR.10 zmodernizowano 40 egz. F.6. Używane były do 1970 r., kiedy zostały zastąpione przez samoloty Mc Donnell Douglas "Phantom" FGR.2,
- "Hunter" GA.11- jednomiejscowa wersja szkolna dla Royal Navy przeznaczona do treningu w atakowaniu celów naziemnych. Czterdzieści należących wcześniej do RAF-u samolotów "Hunter" F.4 zostało przebudowanych w latach 1960-1962 do wersji "Hunter" GR.11 i wyposażona w hak do lądowania na lotniskowcach i reflektor na dziobie. Pierwsze egzemplarze zostały wprowadzone na uzbrojenie w 1962 r.,
- "Hunter" PR.11- jednomiejscowa wersja rozpoznawcza Royal Navy. Reflektor dziobowy został zastąpiony przez kamerę fotograficzną,
- "Hunter" T.12- jeden samolot stosowany do lotów próbnych z awioniką wówczas projektowanego samolotu BAC TSR.2. Po zamknięciu projektu TSR.2 służył ona w Royal Aircraft Establishment w Farnborough jako samolot doświadczalny, między innymi do prób systemu fly by wire,
- "Hunter" Mk.50- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter" F.4 dla Szwecji. Oznaczenie szwedzkie- J 34. Zbudowano 120 egz.,
- "Hunter" Mk.51- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter" F.4 dla Danii. Zbudowano 30 egz.,
- "Hunter" Mk.52- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter"a F.4 dla Peru. Powstało 16 egz., pierwszy z nich został oblatany 1.12.1955 r.,
- "Hunter" T.53- wersja eksportowa samolotu szkolno-treningowego "Hunter" T.7 dla Danii. Zbudowano tylko 2 egz.,
- "Hunter" Mk.56- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter"a F.6 dla Indii. Zbudowano 160 egz.,
- "Hunter" FGA.56A- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 przeznaczona dla Indii,
- "Hunter" FGA.57- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 przeznaczona dla Kuwejtu,
- "Hunter" Mk.58- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter" F.6 dla Szwajcarii,
- "Hunter" Mk.58A- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Szwajcarii,
- "Hunter" FGA.59- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Iraku. Dostarczono 18 egz. w wariancie FGA.59A i 4 w wariancie FGA.59B,
- "Hunter" Mk.60- wersja eksportowa samolotu myśliwskiego "Hunter" F.6 dla Arabii Saudyjskiej,
- "Hunter" T.62- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.7 dla Peru,
- "Hunter" T.66- dwumiejscowa wersja szkolno-treningowa dla Sił Powietrznych Indii napędzana silnikiem Rolls-Royce "Avon" serii 200,
- "Hunter" T.66A- jedyny egzemplarz demonstracyjny wytwórni Hawker. W 1966 r. sprzedany dla lotnictwa wojskowego Chile,
- "Hunter" T.66B- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Jordanii,
- "Hunter" T.66C- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Libanu,
- "Hunter" T.66D- 12 maszyn sprzedanych do Indii,
- "Hunter" T.66E- 5 maszyn sprzedanych do Indii,
- "Hunter" T.67- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Kuwejtu,
- "Hunter" T.68- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Szwajcarii,
- "Hunter" T.69- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Iraku,
- "Hunter" FGA.70- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Libanu,
- "Hunter" FGA.70A- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Libanu,
- "Hunter" T.70- nieoficjalne oznaczenie samolotów "Hunter" T.7 wycofanych z RAF-u i sprzedanych do Arabii Saudyjskiej,
- "Hunter" FGA.71- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Chile,
- "Hunter" FR.71A- wersja eksportowa samolotu rozpoznawczego "Hunter" FR.10 dla Chile,
- "Hunter" T.72- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Chile,
- "Hunter" FGA.73- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Jordanii. Dostarczono 4 samoloty w wariancie FGA.73A i 3 FGA.73B,
- "Hunter" FGA.74- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Singapuru,
- "Hunter" FR.74A- wersja eksportowa samolotu rozpoznawczego "Hunter" FR.10 dla Singapuru,
- "Hunter" FR.74B- 8 maszyn dostarczonych do Singapuru,
- "Hunter" T.75- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Singapuru,
- "Hunter" T.75A- 5 maszyn dostarczonych do Singapuru,
- "Hunter" FGA.76- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Abu Zabi,
- "Hunter" FR.76A- wersja eksportowa samolotu rozpoznawczego "Hunter" FR.10 dla Abu Zabi,
- "Hunter" T.77- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.7 dla Abu Zabi,
- "Hunter" FGA.78- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Kataru,
- "Hunter" T.79- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.7 dla Kataru,
- "Hunter" FGA.80- wersja eksportowa samolotu szturmowego "Hunter" FGA.9 dla Kenii,
- "Hunter" T.81- wersja eksportowa szkolno-treningowego samolotu "Hunter" T.66 dla Kenii.

Łącznie zbudowano 1972 egz. Samoloty znajdowały się na uzbrojeniu lotnictwa wojskowego Wielkiej Brytanii oraz co najmniej 19 innych państw.

W II połowie lat 1950-tych samoloty myśliwskie Hawker "Hunter" były standartowym wyposażeniem dywizjonów Fighter Command. Dostarczono ponad 1000 egz.. w pięciu wersjach. W latach 1954-1959 zastąpiły one myśliwce Gloster "Meteor" w dywizjonach stacjonujących na terytorium Wysp Brytyjskich. Natomiast od 1955 r. były wprowadzane na uzbrojenie dywizjonów 2 Tactical Air Force stacjonujących na terenie Niemiec. Zastąpiły tam samoloty Canadair "Sabre" i De Havilland "Venom". Brytyjskie "Huntery" F.5 działały przeciw Egiptowi z baz położonych na Cyprze w ramach Operacji Muszkieter zapewniając osłonę samolotom koalicji izraelsko-francusko-brytyjskiej bombardującym lotniska egipskie. Od 1961 r. myśliwskie wersje "Hunterów" były zastępowane przez awangardowe samoloty przechwytujące BAC "Lightning". W maju 1964 r. brytyjskie samoloty "Hunter" FGA.9 i FR.10 były wykorzystywane do walk z rebeliantami z plemienia Qutaibi w regionie Radfan w Jemenie. Działania bojowe w tym rejonie prowadzono aż do wycofania wojsk brytyjskich z Adenu w listopadzie 1967 r. W Dalekim Wschodzie 20. Dywizjon RAF wspierał w latach 1963-1966 siły zbrojne Malezji podczas konfrontacji z Indonezją o północne Borneo.

Na począt­ku lat 1990-tych "Huntery" znajdowały się na wyposażeniu ok. 10 państw, a po 40 latach od pierwsze­go lotu ok. 20% floty było ciągle sprawne operacyjnie.

Najdłużej głów­nymi użytkownikami samolotów były RAF i marynarka brytyjska, mające ok. 20 ma­szyn służących do lotów treningowych oraz Szwajcaria z ok. 150 maszynami wykorzystywanymi jako szturmowe. Takie możliwo­ści zwielokrotniły się po zabudowie układu ostrzegania o opromieniowaniu radarowym oraz wyposażeniu samolotów w pociski Hu­ghes AGM-65 "Maverick".

Samoloty Hawker "Hunter" różnych wersji były wykorzystywane przez siły zbrojne następujących państw:

- Abu Zabi- lutym 1969 zamówiono 7 egz. FGA. 9 dla dywizjonu szturmowego. Zostały dostarczone w 1970 r. pod oznaczeniem FGA.76. Były to pierwsze bojowe samoloty lotnictwa wojskowego Abu Zabi. Gdy w 1971 r. emirat wszedł w skład Zjednoczonych Emiratów Arabskich, samoloty znalazły się w składzie zjednoczonych sił zbrojnych ZEA. Równocześnie z samolotami myśliwsko-szturmowymi dostarczono 3 samoloty rozpoznawcze FR.76A i dwa treningowe T.77,

- Arabia Saudyjska- w 1966 r. Royal Saudi Air Force zamówiły nowoczesne samoloty myśliwskie BAC "Lightning". Aby usprawnić przeszkolenie pilotów z samolotów szkolno-treningowych Hunting Percival "Jet Provost" na te potężne maszyny zakupiono również 4 samoloty myśliwskie "Hunter" F.6 i 2 treningowe "Hunter" T.7,

- Belgia- produkowane były na licencji w firmach SABCA i Avions Fairey. W marcu 1955 r. został dostarczony samolot wzorcowy "Hunter" F.4, dostawy rozpoczęły się w 1956 r. Ogółem powstało 111 egz. w wersji F.4, z tego w Belgii zostało zbudowanych 64 egz., pozostałe pochodziły z linii produkcyjnej firmy Fokker ale zostały zmontowane w Belgii. Lotnictwo wojskowe Belgii otrzymało też 144 samoloty "Hunter" F.6, z których 52 zostało dostarczonych prosto z firmy Fokker, pozostałe 92 dostarczono w elementach i zmontowane w firmach SABCA i Avions Fairey. Pierwszy F.6 został dostarczony w marcu 1957 r. W jednostkach pierwszej linii używane były do 1963 r. Wiele z nich zostało odkupionych przez firmę Hawker w celu odsprzedaży po przeprowadzeniu remontu,

- Chile- w 1966 r. złożono zamówienie na 15 samolotów myśliwsko-szturmowych "Hunter" FGA.51 oraz 3 myśliwsko-rozpoznawczych FR.71A. W 1969 r. zakupiono dalsze 9 samolotów w wersji szturmowej. Do celów szkoleniowych dostarczono 5 egz. w wersji T.72. W późniejszym okresie nastąpiły dalsze dostawy "Hunterów", tym razem wycofanych z RAF samolotów w wersji FGA.9. Łącznie zakupiono 39 egz. Do 1980 r. dotrwało w służbie ok. 20 samolotów. Znajdowały się one w służbie bardzo długo, zostały wycofane dopiero na początku 1996 r.,

- Dania- w 1954 r. Królewskie Duńskie Siły Powietrzne zamówiły 30 samolotów "Hunter" Mk 51. Dostarczone zostały w 1956 r. W 1958 r. dostarczono 4 treningowe T. Mk 53, dalsze 2 samoloty treningowe zostały odkupione od Holandii. Podczas 18 lat służby brały udział w ponad 60 ćwiczeniach sił zbrojnych państw NATO. Wycofane zostały w 1974 r. Ok. 20 egz. zostało odkupionych przez firmę Hawker w celu odsprzedaży po remoncie,

- Holandia- produkowane były na licencji w firmie Fokker. W marcu 1955 r. został dostarczony samolot wzorcowy "Hunter" F.4, natomiast pierwszy samolot opuścił linię montażową w końcu 1955 r. Dostawy trwały w okresie od lutego 1956 r. do listopada 1957 r. Dostarczono 96 egz., w tym sześć wyprodukowanych w Wielkiej Brytanii. Zbudowano również 93 samoloty w wersji "Hunter" F.6, z których pierwszy został dostarczony w 1957 r. Dodatkowo zakupiono w Wielkiej Brytanii 20 samolotów treningowych "Hunter" T.7, z których pierwsze zostały dostarczone w 1958 r. (wycofane w 1968 r.). W 1960 r. Holendrzy wysłali samoloty  "Hunter" do Nowej Gwinei Holenderskiej, gdzie zostały użyte bojowo podczas konfrontacji z Indonezją. Ostatnie samoloty w wersji F.6 zostały wycofane w 1968 r.,

- Irak- w 1956 r. złożono zamówienie na 16 myśliwców "Hunter" F.6. Dostawy rozpoczęły się w 1958 r. W latach 1964-1966 zakupiono 42 samoloty w wersjach szturmowych FGA 59 i FGA. 9A oraz 5 w wersji rozpoznania fotograficznego  FGA.59B. W 1962 r. w Iraku przebywał demonstrator wersji treningowej Mk 66A. W wyniku jego próbnej eksploatacji zakupiono w latach 1963-1965 pięć samolotów treningowych T.60. W czasie wojny sześciodniowej nie wykonały żadnego lotu bojowego, utracono jednak pięć samolotów na ziemi w wyniku niespodziewanego ataku lotnictwa izraelskiego. Używane były w początkowym okresie wojny iracko-irańskiej,

- Indie- w 1957 r. Indian Air Force zamówiły nie mniej niż 160 samolotów myśliwskich "Hunter" F.56 i F.56A. Dostawy rozpoczęły się w październiku 1957 r. Zamówiono również 22 samoloty treningowe T.66. Pierwszy egzemplarz został oblatany 6.08.1958 r., dostawy rozpoczęły się w lutym 1959 r. Następnie zakupiono 12 egz. T.66D oraz 5 egz. T.66E. Podczas wojny z Pakistanem (6-22.09.1965 r.) utracono 4 "Huntery" od ognia przeciwlotniczego, dalsze 9 zostało straconych przez pakistańskie North American F-86 "Sabre". Strona pakistańska przyznała się do utraty sześciu F-86. Podczas następnej wojny z Pakistanem (grudzień 1971 r.) w walkach zostało użytych ok. 95 "Hunterów". Przeznaczone zostały do ataków szturmowych. Wg danych pakistańskich 17 samolotów zostało zniszczonych na ziemi lub przez obronę przeciwlotniczą, dalsze 13 zostało zestrzelonych w czasie walk powietrznych. Mimo dość wysokich strat, "Huntery" sprawdziły się w roli samolotów szturmowych, niszcząc znaczne ilości broni pancernej przeciwnika. Zostały wycofane ze służby w I połowie lat 1980-tych,

- Jordania- w 1958 r. złożono zamówienie na 12 myśliwców "Hunter" F.6. Jordańczycy byli bardzo zadowoleni z dostarczonych samolotów i dlatego zakupiono dalsze 8 egz. w wersji szturmowej FGA.9 oraz 3 treningowe T.66B. Przez pewien czas w Jordanii przebywał również demonstrator firmy Hawker- "Hunter" Mk 66A. Samoloty brały udział w starciach z lotnictwem izraelskim, m.in. w grudniu 1964 r. oraz w 1966 r. Podczas wojny sześciodniowej w wyniku izraelskich nalotów na lotniska utracono większość samolotów. Ocalały tylko 4 "Huntery". Aby zrekompensować straty zakupiono 12 samolotów typu "Hunter", m.in. w Iraku. Używane były do 1974 r.,

- Katar- w 1969 r. zakupił 3 samoloty "Hunter" FGA.78 oraz 1 samolot treningowy T.79. Używane były do chwili wprowadzenia samolotów Dassault-Breguet /Dornier "Alpha Jet",

- Kenia- w 1974 r. dostarczono 6 samolotów myśliwsko-szturmowych "Hunter" FGA.9 oraz 1 treningowy T.81. Ostatnie czztery samoloty zostaływycofane z eksploatacji w 1979 r.,

- Kuwejt- w latach 1965-1966 zakupiono 4 ex-belgijskie samoloty myśliwskie "Hunter" F.6 dla ochrony pól naftowych. Planowano zakup nowocześniejszych samolotów myśliwskich BAC "Lightning", do czego jednak nie doszło. Zamiast nich dostarczono dalsze samoloty typu "Hunter": 6 myśliwskich FGA.57 i 5 treningowych T.67. Samoloty myśliwskie były użytkowane do 1976 r., treningowe- kilka lat dłużej,

- Liban- w 1968 r. otrzymał 6 samolotów myśliwskich "Hunter" F.6, później dostarczono samoloty w wersji szturmowej: 4 egz. FGA.70 i 6 egz. FGA.70A. Przez przejściowy okres używany był również 1 egz. Mk 66A. W wyniku niestabilnej sytuacji politycznej w Libanie utracono wszystkie "Huntery", z tego co najmniej 7 zostało zestrzelonych przez samoloty izraelskie,

- Oman- Sultan of Oman's Armed Forces posiadały ok. 31 samolotów "Hunter" w kilku wersjach, pochodzących z różnych źródeł. Większość z nich otrzymano w 1975 r. z Jordanii, pozostałe pochodziły z Kuwejtu oraz Wielkiej Brytanii. W 1983 r. część z nich nadal znajdowała się w eksploatacji,

- Peru- w 1955 r. złożono zamówienie na 16 samolotów myśliwskich "Hunter" F. Mk 52 oraz 1 treningowy T.62. Dostarczone zostały w latach 1956-1959. Używane były do 1980 r.,

- Rodezja/Zimbabwe- z powodu skomplikowanej sytuacji politycznej i ciągłych walk z partyzantami z ugrupowań ZANU i ZAPU, rząd Rodezji nabywał samoloty z różnych i przeważnie nielegalnych źródeł. Brak bliższych informacji o ilości zakupionych samolotów, były to m.in.: 12 ex-brytyjskich samolotów "Hunter" F.6 zmodernizowanych do wersji FGA.9 (zakupione w 1963 r.), zakupiono też pewną ilość samolotów używanych wcześniej w lotnictwie wojskowym Kenii. "Huntery" używane były do wspierania działań przeciwpartyzanckich. W czasie walk utracono pewną ilość samolotów w wypadkach oraz od ognia obrony przeciwlotniczej. Około 8 maszyn przetrwało działania wojenne i zostały przejęte przez Zimbabwian Air Force po przejęciu władzy przez prawowity rząd w 1980 r. Wkrótce zostały zastąpione przez samoloty BAe "Hawk",

- Singapur- w 1968 r. złożono zmówienie na 12 samolotów myśliwsko-szturmowych FGA.74 i 4 myśliwsko-rozpoznawcze FR.74A. Dostawy rozpoczęły się w 1970 r. W późniejszym okresie zakupiono dalsze samoloty tego typu: 22 egz. FR.74B oraz 9 egz. w wersjach treningowych (cztery T.75 i pięć T.75A),

- Szwajcaria- w 1958 r. złożono zamówienie na 100 samolotów "Hunter" Mk 58. Ich dostawy rozpoczęły się w tym samym roku. W latach 1971 i 1974 złożono dwa dodatkowe zamówienia na 52 samoloty Mk 58A. Zostały one dostarczone w zestawach i zmontowane w firmie Eidgenössisches Flugzeugwerk. Zakupiono również 8 samolotów treningowych T. Mk 68,

- Szwecja- w 1954 r. zamówiła 120 samolotów "Hunter" Mk 50. Dostawy rozpoczęły się w 1955 r. i trwały do 1958 r. W Szwecji samoloty otrzymały oznaczenie J-34 i weszły na uzbrojenie czterech skrzydeł myśliwskich. Samoloty zostały przystosowane do przenoszenia dwóch pocisków klasy powietrze-powietrze AIM-9 "Sidewinder". Używane były do 1966 r.

W Polsce.

Po zakończeniu II wojny światowej samolotach Hawker "Hunter" latali również piloci Polskich Sił Powietrznych, którzy wstąpili do służby w Royal Air Force.
Na samolotach "Hunter" wykonywali loty piloci polskiego pochodzenia, m.in.:
- Stefan Karwowski, syn dowódcy dywizjonu 306 Włodzimierza Karwowskiego. Promowany w RAF na Pilot Officer (P/O) w 1965 r., latał na "Hunterach" w dywizjonie 208. Był oddelegowany do lotnictwa Singapuru (pomagał tam m.in. tworzyć zespół Black Knights). Pod koniec lat 1970-tych walczył w siłach powietrznych sułtana Omanu (znów na samolotach "Hunter"). Później był znanym pilotem pokazowym warbirdów. Zmarł niestety 29.04.1985 r. w wyniku wypadku na akrobacyjnym samolocie Pitts "Special".

Konstrukcja:

Uzbrojenie:
- "Hunter" F.6- 4 stałe działka Aden kal. 30 mm. Pod skrzydłami znajdowały się cztery węzły podwieszeń, na których można było przenosić 2 bomby o masie po 454 kg lub 2 zasobniki z napalmem albo wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych,
- "Hunter" T.7- 1 stałe działka Aden kal. 30 mm,
- "Hunter" FGA. 9- 4 stałe działka Aden kal. 30 mm. Szeroki zestaw uzbrojenia podwieszanego na czterech węzłach podskrzydłowych: bomby o masie 454 kg, zasobniki z napalmem oraz wyrzutnie niekierowanych pocisków rakietowych/

Napęd:
- "Hunter" F.1- Rolls-Roy­ce "Avon 113" o ciągu 33,8 kN (3447 kG),
- "Hunter" FGA. 9- Rolls-Roy­ce "Avon" Mk 207 o ciągu 45,12 kN (4604 kG),
- "Hunter" F.2- Armstrong Siddeley "Sapphire 101",
- "Hunter" F.3- Rolls-Roy­ce "Avon" RA.7R o ciągu 42,7 kN (4354 kG)  z dopalaczem,
- "Hunter" F.4- Rolls-Roy­ce "Avon 115" (później "Avon 21"),
- "Hunter" F.5- Armstrong Siddeley "Sapphire 101",
- "Hunter" F.6- Rolls-Royce "Avon 203" o ciągu 44,5 kN (4538 kG) lub "Avon 207",
- "Hunter" T.7- Rolls-Royce "Avon 121" lub "Avon 122" o ciągu 35,59 kN (3629 kG),
- "Hunter" FGA.9- Rolls-Royce "Avon 207" o ciągu 44,7 kN (4558 kG).

Dane techniczne "Hunter" F.6 (wg [3]):
Rozpiętość- 10,36 m, długość- 13,99 m, wysokość- 4,01 m, po­wierzchnia nośna- 31,62 m2.
Masa własna- 5793 kg. masa startowa- 7809 kg.
Prędkość max- 1150 km/h, czas wznoszenia na 13 716 m- 7' 30", pułap- 15 697 m, zasięg- 2960 km.

Dane techniczne "Hunter" T.7 (wg [3]):
Rozpiętość- 10,36 m, długość- 14,9 m, wysokość- 4,01 m, po­wierzchnia nośna- 32,46 m2.
Masa własna- 6065 kg. masa startowa- 8059 kg.
P
rędkość max- Ma= 0,92, czas wznoszenia na 13 716 m- 12' 30", pułap- 14 326 m.

Dane techniczne "Hunter" T.8 (wg [3]):
Rozpiętość- 10,36 m, długość- 14,9 m, wysokość- 4,01 m, po­wierzchnia nośna- 31,62 m2.
Masa własna- 6065 kg. masa startowa- 7809 kg.
Prędkość max- 1131 km/h, czas wznoszenia na 13 716 m- 12' 30", pułap- 14 326 m, zasięg- 888 km.

Dane techniczne "Hunter" FGA. 9 (wg [3]):
Rozpiętość- 10,36 m, długość- 13,99 m, wysokość- 4,01 m, po­wierzchnia nośna- 32,46 m2.
Masa własna- 5906 kg. masa startowa- 8172 kg.
Prędkość max- Ma= 0,95, czas wznoszenia na 13 716 m- 7' 30", pułap- 15 697 m, taktyczny promień działania- 352 km.

Galeria

  • Hawker ”Hunter” Mk V, plany modelarskie. (Źródło: Modelarz nr 11/1958).
  • Hawker ”Hunter” Mk IV, rysunek w trzech rzutach. (Źródło: Skrzydlata Polska nr 10/1957).

Źródło:

[1] "Samoloty- Encyklopedia Lotnictwa". Wydawnictwo De Agostini.
[2] Hall Alan W. "Hawker Hunter". Seria "Warpaint Series" nr 8. Published by Hall Park Books Limited. biografia
[3] Thetford O. "Aircraft of the Royal Air Force since 1918". Wydawnicwo Putnam & Company Limited.
[4] Thetford O. "British Naval Aircraft since 1912". Wydawnicwo Putnam & Company Limited. London 1978.
[5] Informacje uzyskane od Pawła Wymysłowskiego.

blog comments powered by Disqus