Florjański Władysław Marian
Kohman-Florjański Władysław Marian

Władysław Marian Florjański. Zdjęcie wykonane ok. 1912 r. (Źródło: Technika Lotnicza i Astronautyczna nr 6/1989).

Lwów na początku XX wieku był na ziemiach polskich pod zaborami drugim obok Warszawy ośrodkiem, w którym szczególnie silnie zazna­czył się pęd do poznania tajemnic lotu. Do grupy lwowskich entuzjastów latawców, inaczej aeroplanów, czyli samolotów, należeli bracia Tadeusz i inż. Władysław Kohman-Florjańscy.

Starszy brat dwojga imion: Władysław Marian, urodzony 8.09.1880 r. w Brzeżanach, otrzymał staranne wykształcenie techniczne. W 1908 r. ukończył Wydział Budowy Maszyn na Politechnice w Pradze Czes­kiej uzyskując dyplom inżyniera mechanika. Po studiach uzupełniają­cych pod kierunkiem prof. Knollera na Politechnice w Wiedniu w 1912 r. zdobył drugi dyplom w specjalności lotnictwo i budowa samocho­dów.

Bracia byli aktywnymi działaczami. Należeli do grupy organizato­rów Związku Awiatycznego Słuchaczów Politechniki Lwowskiej (ZASPL), który powołano do życia na zebraniu założycielskim 6.11.1909 r. Prowadząc prace objęte programem Związku budowali licz­ne modele. Przeprowadzali badania z aerodynamiki, mechaniki lotu i wytrzymałości konstrukcji płatowców.

Inż. Władysław M. Florjański pogłębiał wiedzę na studiach po­dyplomowych, specjalizując się w płatowcach i lekkich silnikach we­wnętrznego spalania. W 1912 r. został docentem w Katedrze Budowy i Ruchu Samochodów na Wydziale Budowy Maszyn Politechniki Lwo­wskiej . Rok później Sąd Krajowy we Lwowie mianował go rzeczoznawcą sądowym w sprawach automobilizmu, aeroplanów i maszyn. Opublikował wiele artykułów z dziedziny lotnictwa we lwowskich czasopismach Słowo Polskie i Wędrowiec. Wygłaszał odczyty, np.: Za­sady lotnictwa- 10.11.1909. r. w Towarzystwie Politechnicznym oraz 21.11.1909 r. w Związku Awiatycznym Słuchaczów Politechniki Lwo­wskiej, O żegludze powietrznej- w 1910 r. w Związku Naukowo Literackim we Lwowie. Ponadto wygłosił wiele wykładów z teorii lot­nictwa na Politechnice Lwowskiej: 18.05.1912 r. w Sekcji Mechani­ków Towarzystwa Politechnicznego we Lwowie wygłosił odczyt pt. Najnowsze doświadczenia aerodynamiczne. W marcu 1913 r. opu­blikował w Czasopiśmie Technicznym fundamentalną pracę pt. Ba­danie aerodynamiczne w zastosowaniu do lotnictwa, która następnie wyszła drukiem jako osobna broszura. W 1916 r. wygłosił w Towarzy­stwie Politechnicznym we Lwowie wykłady z cyklu Nowoczesne labo­ratoria aerodynamiczne, w których nawiązał do najnowszych osiąg­nięć światowych.

Efektem prac i przemyśleń inż. Władysława M. Florjańskiego stał się m.in. pomysł samoczynnej stabilizacji poprzecznej płatowca. Pro­blem ten uważano wówczas za podstawowy dla dalszego rozwoju samolotów. Rozwiązanie zostało zgłoszone do Cesarsko- Królewskiego Urzędu Patentowego w Wiedniu. Uznano je za oryginalne, a zatem mające cechy wynalazku. Zgłoszenie zarejestrowano pod numerem A-1330-10. Sprawa jednak nie została doprowadzona do końca ze względów finansowych, z powodu śmierci ojca i związanych z tym dal­szych przeżyć.

Od 1 września do 15 października 1910 r. na Politechnice była otwarta pierwsza wystawa lotnicza obejmująca ok. 30 eksponatów, w tym dokładnie wykonane przez braci Florjańskich modele samolotów Bleriota i Wrighta (obydwa w skali 1:10), sterowca Bayard Clement (1:50), silnika rotacyjnego Gnome i szybowca dwukomorowego Hargrave’a. Bracia mieli na wystawie osobne stoisko, które najbardziej zwracało uwagę zwiedzających. Budowali także kolejne modele redukcyjno-latające samolotów, w tym bardzo udaną kopię Farmana IV w skali 1:10. Ten wielki model wykonywał poprawne loty. Napęd stanowił silnik zasilany ze zbiornika z CO2 Model stanowił studium samolotów budowanych później przez braci do 1914 r.

Od 16.02 do 2.03.1913 r. staraniem ZASPL zorganizowano na Politechnice drugą wystawę lotniczą. Tadeusz Florjański wystawił wówczas modele samolotów w skali 1:10: Wright, Bleriot, Farman, Caudron i Curtiss, model szybowca konkursowego własnej konstruk­cji, a ponadto modele elementów wodnopłatów i modele śmigieł. Pod­czas trwania wystawy w dniu 25 lutego 1913 r. nastąpiło rozstrzygnięcie wyników konkursu na model szybowca. Pierwsze miejsce zdobył eks­ponowany na stoisku model konstrukcji Tadeusza O. Florjańskiego. W latach 1912-1913 bracia Floriańscy opracowali i zbudowali szybowiec. Został rozbity podczas pierwszego lotu próbnego.

W 1913 r inż. Władysław Kohman-Florjański opracował projekt samolotu dla Związku Awiatycznego Studentów Politechniki Lwowskiej. Samolot budowany był pod kierownictwem Tadeusza Kohman-Florjańskiego i  nie został ukończony. Niezależnie od tego przedsięwzięcia bracia Florjańscy przystąpili do budowy własnego samolotu. Obliczenia sporządził również Władysław. Rysunki były kreślone przez obu braci. Tadeusz wykonał prace stolarskie i prowadził montaż płatowca. Samolot został ukończony został w sierpniu 1914 r. Była to bardzo udana konstrukcja, z powodzeniem wykorzystana do wykony­wania zadań wywiadowczych.

Konstrukcje:
Florjański- projekt samolotu
, 1910, projekt samolotu pionierskiego.
Florjański- szybowiec (ZASPL)
, 1913, szybowiec pionierski.
ZASPL (Florjański)- samolot
, 1913, samolot pionierski.
Florjański- samolot
, 1914, samolot pionierski, wojskowy.

Galeria

  • Stoisko braci Florjańskich na 1 Wystawie Lotniczej we Lwowie w 1910 r. (Źródło: Technika Lotnicza i Astronautyczna nr 6/1989).

Źródło:

[1] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze 1893-1939”. Wydawnictwo Komunikacji i Łączności. Warszawa 1977.
[2] Glass A. ”Polskie konstrukcje lotnicze do 1939”. Tom 1. Wydawnictwo STRATUS. Sandomierz 2004.
[3] Morgała A. ”Samoloty wojskowe w Polsce 1918-1924”. Wyd. Bellona; Wyd. Lampart. Warszawa 1997.
[4] Morgała A., Florjański T. jr "Pierwszy polski samolot wojskowy. Technika Lotnicza i Astronautyczna nr 6/1989.
blog comments powered by Disqus